Aydınlık 18 Ağustos’ta dikkat çekmişti: Şam’ı Batı’ya bağlayan hat uygulamaya geçti

Suriye ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi arasındaki yüksek kapasiteli denizaltı fiber hattında saha aşamasına geçildi.Suriye İletişim ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı, Tartus’u GKRY’deki denizaltı kablo istasyonuna bağlayacak Ebla projesi için anlaşma imzalandığını ve hattın uygulama aşamasına taşındığını açıkladı.Anlaşmanın taraflarını Suriye Telekomünikasyon Şirketi, GKRY’ye bağlı Cyta ve ABD merkezli UNIFI Communications oluşturuyor.Hat, Tartus’tan Kıbrıs’taki TATCYNOS denizaltı kablo istasyonuna uzanacak. Sistemde 24 çift optik fiber bulunacak. Başlangıçta saniyede 31 terabit kapasite sağlayacak bağlantının daha sonra 370 terabite kadar çıkarılması planlanıyor.Projenin 2028 başında hizmete alınması hedefleniyor.UGARIT 2’NİN ADI EBLA OLDUEbla adıyla duyurulan projenin teknik özellikleri, Aydınlık’ın 18 Ağustos’ta Ugarit 2 adıyla yazdığı sistemle örtüşüyor.Aydınlık’ın haberinde de taraflar Suriye Telekomünikasyon Kurumu, Cyta ve UNIFI olarak açıklanmış; hattın Tartus ile GKRY’deki Pentaskhinos arasında kurulacağı, 24 fiber çiftinden oluşacağı ve 31 terabitlik başlangıç kapasitesinin 370 terabite kadar çıkarılabileceği aktarılmıştı. Hedef tarih de 2028 başı olarak verilmişti.Şam’ın yeni açıklamasında projenin neden “Ebla” adıyla anılmaya başlandığına ilişkin bir gerekçe yer almadı.DENİZ ARAŞTIRMALARI BAŞLADIYeni açıklamanın en önemli tarafı, projenin artık hazırlık masasından sahaya taşınması oldu.Suriye İletişim ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı, Tartus ile GKRY arasındaki güzergâhta deniz araştırmalarının yürütüldüğünü bildirdi.Prysmian’ın iştiraki NSW deniz kablosu çalışmalarını üstlenecek. Kablo döşeme işlemlerini Elettra yapacak. Nokia ise iletim ekipmanlarını sağlayacak.Kurulum, test ve deneme çalışmalarının ardından hattın 2028 başında devreye alınması planlanıyor. Takvim; ruhsat süreçleri, deniz koşulları ve kablo döşeme gemilerinin hazır bulunmasına bağlı olacak.ABD LİSANSI DEĞİŞMEDİSuriye’nin son açıklaması UNIFI’nin projedeki varlığını duyurdu ancak Amerikan şirketinin rolünün arkasındaki lisans düzenine değinmedi.Aydınlık’ın 18 Ağustos’taki haberinde UNIFI’nin projenin ana yüklenicisi ve yüzde 5 ortağı olduğu belirtilmişti. Şirket aynı zamanda ABD Hazine Bakanlığı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisinin 2024’te verdiği özel lisansın ve ABD Ticaret Bakanlığından alınan ihracat izninin sahibi. Projenin “Clean Network” ilkelerine uygun ve ABD müttefiki ülkelerin teknolojileriyle kurulacağı açıklanmıştı.UNIFI Üst Yöneticisi Adrian Shatku da projeyi daha önce “ABD teknolojisi, Avrupa ortaklığı ve Suriye kararlılığı” sözleriyle tanımlamıştı.Böylece Esad döneminden kalan Suriye-GKRY dijital koridoru, yeni Şam yönetimi altında ABD lisansı ve Batılı şirketlerin teknolojileriyle daha yüksek kapasiteli biçimde yeniden kuruluyor.TEK HATLA SINIRLI KALMAYACAKŞam’ın yeni planı Ebla ile sınırlı değil.Suriye İletişim ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığı, Medusa denizaltı kablosu için de Suriye’de bir kıyı istasyonu kurulmasının planlandığını açıkladı. Yeni hattın Suriye’nin Akdeniz’deki uluslararası bağlantı seçeneklerini artırması hedefleniyor.Ebla ve Medusa’nın ülke içindeki devamını ise SilkLink oluşturacak. Açık erişimli ulusal fiber ağı olarak tasarlanan sistem, denizaltı kablolarının kıyı istasyonlarını kentlere, veri merkezlerine, lisanslı operatörlere ve sınır geçişlerine bağlayacak.Şam yönetimi böylece uluslararası veri kapasitesini Suriye içine dağıtmayı, aynı zamanda Avrupa ile komşu ülkeler, Körfez ve Asya arasındaki veri trafiğine yeni güzergâhlar açmayı amaçlıyor.İletişim ve Bilgi Teknolojileri Bakanı Abdüsselam Heykel, Tartus ve Lazkiye’nin Mezraa bölgesindeki bağlantı noktalarına ulaşacak başka kablolar için de görüşmelerin sürdüğünü bildirdi.ESKİ KORİDOR YENİDEN TAHKİM EDİLİYORSuriye ile GKRY arasındaki denizaltı bağlantısı yeni değil.İlk UGARIT sistemi 1995’te, Hafız Esad döneminde Tartus ile Pentaskhinos arasında hizmete girdi. Beşşar Esad döneminde de işbirliği sürdü. Cyta ile Suriye Telekom 2009’da mevcut sistemi geliştirmek için stratejik ortaklığa gitti. Daha sonra aynı koridorda ALASIA sistemi devreye alındı. UGARIT ayrıca CADMOS ve BERYTAR sistemleriyle bütünleştirilerek Suriye-Lübnan-Kıbrıs arasındaki bölgesel fiber ağın parçası haline geldi.Dolayısıyla Ebla, Suriye’nin ilk kez GKRY üzerinden dış dünyaya bağlanması anlamına gelmiyor.Yeni olan, eski dijital koridorun yeni Şam yönetimi döneminde ABD merkezli yüklenici, Batılı teknoloji şirketleri ve çok daha yüksek kapasiteyle yeniden güçlendirilmesi. Aydınlık, 18 Ağustos’taki haberinde bu değişime dikkat çekmişti.ÖNCE SİYASİ TEMAS, SONRA ALTYAPIDijital altyapıdaki ilerleme, Şam ile Rum yönetimi arasında son dönemde hızlanan siyasi temasları izledi.GKRY Dışişleri Bakanı Constantinos Kombos, Şubat 2025’te Şam’a giderek Ahmed Şara ve Dışişleri Bakanı Esaad Hasan Şeybani ile görüştü. Rum tarafı yatırım, teknik yardım ve siyasi destek başlıklarında Suriye’ye destek vermeye hazır olduğunu açıkladı.Aydınlık’ın 18 Ağustos’taki haberinde, temasların arka planında Doğu Akdeniz başlığının bulunduğuna dikkat çekilmişti. Atina ve Rum yönetimi, Türkiye ile Suriye arasında kendilerini dışarıda bırakacak bir deniz yetki alanı anlaşması ihtimalini de Avrupa Birliği gündemine taşımıştı.Şara da Nisan 2026’da Rum yönetiminin kontrolündeki Lefkoşa’ya gitti. Bunun ardından denizaltı kablosu anlaşması imzalandı.Eylül açıklamasıyla proje artık saha aşamasına geçmiş oldu.GKRY HATTI İLERLİYOR, KKTC BEKLİYORŞam-GKRY hattındaki siyasi ve altyapı ilişkileri ilerlerken, Suriye ile KKTC arasında savaş öncesinde bulunan doğrudan ulaşım ve ekonomik temasların yeniden kurulması yönünde somut bir gelişme açıklanmış değil.Savaş öncesinde Gazimağusa ile Lazkiye arasında feribot seferleri yapılmış, ticaret, turizm, kültür ve eğitim alanlarında doğrudan temaslar kurulmuştu. Eski KKTC Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanı Erhan Arıklı da Ankara-Şam normalleşmesinin yeniden gündeme geldiği dönemde Türkiye-Suriye-KKTC üçgeni kurulmasını önermişti.