Ticari araç sahiplerine SGK müjdesi! OTOMATİK CEZA DÖNEMİ DEĞİŞTİ

Trafik denetimlerinde ticari araç kullanırken SGK kaydı bulunmadığı tespit edilen sürücüler ve araç sahibi şirketlere yönelik ceza uygulamasında önemli bir değişikliğe gidildi. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), 2021 yılından bu yana uygulanan otomatik idari yaptırım mekanizmasını yeniden düzenledi.

Yeni uygulamayla birlikte sürücünün araç sahibiyle arasındaki akrabalık, arkadaşlık veya emanet araç kullanımı gibi ilişkiler de incelemeye alınacak

2021 yılından bu yana SGK ile İl Emniyet Müdürlükleri arasında kayıt dışı istihdamla mücadele kapsamında yürütülen protokol doğrultusunda, trafik denetimlerinde ticari araç kullanan sürücülerin sigortalılık durumları kontrol ediliyordu. Denetimlerde sürücüye düzenlenen trafik idari para cezası tutanağındaki araç plakası, sürücünün kimlik bilgileri, cezanın düzenlendiği yer ve tarih gibi bilgiler SGK'ye aktarılıyordu.

Kurum da kendisine iletilen bu bilgiler üzerinden kayıt dışı istihdam değerlendirmesi yaparak araç sahibi şirketlere idari para cezası uygulayabiliyordu. Yayımlanan yeni genelgeyle birlikte bu süreçte önemli bir değişikliğe gidildi.

Artık yalnızca trafik tutanağında sürücünün sigortasız görünmesi, doğrudan kayıt dışı istihdam cezası uygulanması için yeterli olmayacak.

Yeni düzenlemenin en dikkat çekici noktalarından biri, sürücü ile araç sahibi arasındaki ilişkinin araştırılacak olması. Trafik tutanağında adı bulunan sürücü ile araç sahibi tüzel kişi arasında geçmişe yönelik herhangi bir SGK kaydı veya işçi-işveren bağlantısı bulunmaması halinde dosya doğrudan SGK denetmenlerine gönderilecek.

Denetmenler, hem sürücünün hem de işverenin ifadesine başvurarak aracın hangi koşullarda kullanıldığını araştıracak. Sürücü ile araç sahibi arasındaki akrabalık, arkadaşlık ve emanet araç kullanımı gibi durumlar da inceleme kapsamında değerlendirilecek.

Yapılacak araştırma ve alınacak ifadelerin ardından hazırlanacak denetmen raporuna göre işlem tesis edilecek. Böylece ticari aracın sahibi olmayan veya araçla iş ilişkisi bulunmayan kişilerin aracı kullanması nedeniyle ortaya çıkabilecek mağduriyetlerin önüne geçilmesi amaçlanıyor.

SİGORTASIZ ÇALIŞMA TESPİTİNDE HİZMET GÜNLERİ NASIL HESAPLANACAK?

Genelgeyle birlikte kayıt dışı istihdam tespitlerinde sigortalılık süresinin belirlenmesine ilişkin uygulamalarda da yeni esaslar getirildi. Buna göre aynı işyerinde fiilen çalışıldığına ilişkin birden fazla bilgi ve belgenin SGK'ye ulaşması durumunda en eski tarihli tespit, işe olarak kabul edilecek.

Aynı ay içerisinde ve sonraki aylarda tespit edilen her çalışma günü için bir gün hizmet kazandırılacak. Bu süreçte çalışma ilişkisi kısmi süreli çalışma kapsamında değerlendirilecek. Ancak herhangi bir tespit bulunmayan bir ayın ardından yeniden tespit yapılması halinde bu durum yeni bir işe giriş olarak kabul edilecek. Önceki çalışma ilişkisi ise hizmet kazandırılan son gün itibarıyla sona erdirilecek.

ŞİRKETLERE UYGULANAN SGK CEZALARI NE KADAR?

Ticari araçta kayıt dışı işçi çalıştırdığı yapılan incelemeler sonucunda kesinleşen şirketlere, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 102'nci maddesi kapsamında çeşitli idari para cezaları uygulanıyor.

Paylaşılan 2026 yılı tutarlarına göre yaptırımlar şöyle:

İşe giriş bildirgesinin verilmemesi: Her bir sigortasız çalışan için 2 asgari ücret, yani 66 bin 60 TL.

Bir yıl içerisinde aynı ihlalin tekrarlanması: Her bir sigortasız işçi için 5 asgari ücret, yani 198 bin 180 TL.

Aylık Prim ve Hizmet Belgesinde bildirim yapılmaması: Her ay için 2 asgari ücret, yani 66 bin 60 TL.

Ücret bordrosunda sigortasız çalışanın isminin bulunmaması: Her ay için yarım asgari ücret, yani 16 bin 515 TL.

Yasal kayıt ve belgelerde usulsüzlük: Sigortasız çalışmanın tespit edildiği her ay için yarım asgari ücret, yani 16 bin 515 TL.

TİCARİ ARAÇ SAHİPLERİ İÇİN ÖNEMLİ DEĞİŞİKLİK

Yeni genelgeyle birlikte trafik denetimlerinde tespit edilen her sigortasız sürücünün otomatik olarak kayıt dışı çalışan kabul edilmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor. Özellikle şirket araçlarını emanet alan, araç sahibinin yakını olan veya herhangi bir iş ilişkisi bulunmadan ticari aracı kullanan kişiler açısından yeni inceleme süreci önem taşıyor.

Ancak düzenleme, sigortasız işçi çalıştıran işverenlere yönelik yaptırımların kaldırıldığı anlamına gelmiyor. Fiili bir çalışma ilişkisinin tespit edilmesi halinde şirketlere yönelik SGK cezaları uygulanmaya devam edecek.