Irak Kürdistan Bölgesi bölünüyor mu? Talabani’den, Süleymaniye’de komite hamlesi

Kürdistan Yurtseverler Birliği lideri Bafel Talabani, Erbil’deki parlamento oturumunu tanımadığını açıklayarak partisinin bölgesel hükümetten çekilme sürecini başlattı. Talabani, KDP’nin tek taraflı başbakan seçmesi halinde kendi başbakanlarını belirleyeceklerini söyledi.

Hafta sonu da partisinin etkili olduğu dört bölgede kamu hizmetleri için komiteler kurulmasını istedi.

Paylaş Paylaş WhatsApp Kopyala Kısa Dalga - Irak Kürdistan Bölgesi’nde iki yıldır kurulamayan hükümet, Erbil ile Süleymaniye’nin yeniden ayrı yönetimlere dönmesi ihtimalini gündeme getirdi. Krizi tetikleyen, 100 üyeli bölge parlamentosunun 4 Kasım’da 52 milletvekiliyle toplanarak başkanlık divanını seçmesi oldu.

Barzanilerin liderliğindeki Kürdistan Demokrat Partisi (KDP), bu oturumu yeni hükümetin kurulması yolunda bir adım olarak savunuyor. Talabanilerin liderliğindeki Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) ise ortak yönetimin geleceğine kendisi dışlanarak karar verildiği görüşünde.

KYB lideri Bafel Talabani, 5 Kasım’da Süleymaniye’de partisinin yönetimini topladıktan sonra, Mesrur Barzani başkanlığındaki kabineden çekileceklerini açıkladı. Bu, 2024 seçimlerinden sonra kurulmuş bir hükümet değil. İki parti yeni kabinedeki görev dağılımında anlaşamadığı için önceki hükümet görevini sürdürüyordu.

KYB, bu kabinede Kubad Talabani’nin yürüttüğü başbakan yardımcılığı dahil üst düzey görevleri elinde tutuyordu.

Bafel Talabani, Erbil’deki oturumda alınan kararları tanımadıklarını, bölge başkanı, başbakan ve bakanların tek taraflı belirlenmesi halinde Süleymaniye’de aynı görevlere kendi isimlerini getireceklerini söyledi. KDP’ye doğrudan seslendi: “Eğer başbakan atarsanız biz de başbakan atarız.”

Talabani’nin açıklamasından iki gün sonra, 7 Kasım’da KYB çekilme kararını uygulamaya koymak üzere toplandı. Talabani, Süleymaniye, Halepçe, Germiyan ve Raperin’de halkın kamu hizmetlerine erişimini sağlamak üzere yerel komiteler kurulmasını istedi.

Channel 8’in aktardığına göre, partinin bakanlık ve idari kadrolarının 8 Kasım’dan itibaren çalışmalarını bu bölgelerde yürütmesi öngörüldü. Talabani, Erbil hükümetine yönelik eleştirilerinde maaş ödemelerindeki eşitsizliği, hizmetlerdeki aksamaları ve yüksek akaryakıt fiyatlarını öne çıkardı.

Böylece anlaşmazlık, yeni kabinede hangi partinin kaç bakanlık alacağı sorusunu aştı. Süleymaniye ve çevresinde kamu hizmetlerini kimin yöneteceği de tartışmaya açıldı. KYB’nin bugüne kadar duyurduğu somut adım yerel komiteler.

Ayrı bir başbakan ve kabine ilanı ise Talabani’nin, KDP’nin tek taraflı atama yapması koşuluna bağladığı bir ihtimal.

Ekim 2024 seçimlerinde KDP 39, KYB 23 sandalye kazandı. İki parti, başta üst düzey görevlerin paylaşımı olmak üzere hükümetin hangi koşullarda kurulacağında uzlaşamadı. Yaklaşık iki yıllık kilitlenmenin ardından 4 Kasım’da yapılan oturumda KDP’li Vala Ferid parlamento başkanı seçildi.

Başkan yardımcılığına Hıristiyan toplumunu temsilen Rami Nuri, parlamento sekreterliğine Türkmen temsilci Muna Kahveci getirildi.

KDP milletvekili Şehram Ali Kejo, Rudaw’a yaptığı açıklamada oturumun hukuka uygun olduğunu savundu. Partisinin geçmişte de sandalye sayısı elverdiği halde KYB’siz hükümet kurmadığını belirten Kejo, milletvekillerini parlamentoya dönmeye ve hükümet görüşmelerine katılmaya çağırdı.

Bölge Başkanlığı Divan Başkanı Fevzi Hariri ise parlamentonun çalışmamasının Bağdat’taki merkezi hükümetle hukuki sorunlara yol açabileceği uyarısında bulundu.

Talabani’nin sözlerinin bölgede tarihsel bir karşılığı var. KDP ile KYB arasında 1990’larda yaşanan silahlı çatışmalar, 1998’de ABD’nin arabuluculuğunda imzalanan Washington Anlaşması’yla sona erdi. Buna rağmen Erbil ve Süleymaniye’de ayrı hükümetler, güvenlik teşkilatları ve askeri güçler yıllarca varlıklarını sürdürdü.

İki yönetim 2006’da resmen birleşti. Ancak partiler, güçlü oldukları bölgelerde kamu kurumları ve güvenlik güçleri üzerindeki nüfuzlarını korudu.

Şimdi 2006’da kurulan ortak yönetimin geleceği iki somut karara bağlı: Erbil’de parlamento başkanlığını KYB’nin itirazına rağmen seçen çoğunluk, aynı yoldan başbakanı da belirleyecek mi? Süleymaniye’de kamu hizmetleri için kadrolarını harekete geçiren Talabani, bu durumda ayrı bir hükümet ilan edecek mi?