Oyuncu Selin Uzal’dan dizi ihracatı sorusu: ‘Bu 1 milyar dolar nereye gidiyor?’
- Türk dizi sektöründe artan maliyetler, düşen izlenme oranları ve kanalların bütçe kısıtlamaları tartışılmaya devam ediyor
- Aydınlık’ta başlattığımız soruşturmaya Selin Uzal da katıldı
Türk dizi sektöründe artan maliyetler, düşen izlenme oranları ve kanalların bütçe kısıtlamaları tartışılmaya devam ediyor. Aydınlık’ta başlattığımız soruşturmaya Selin Uzal da katıldı. Türkiye'nin dizi ihracatında ulaştığı ekonomik büyüklüğün sektör çalışanlarının koşullarına yansımadığını belirten Uzal, özellikle telif haklarının uygulanmasındaki sorunlara dikkat çekti.
Sanatsal üretimin ekonomik ilişkilerden bağımsız değerlendirilemeyeceğini vurgulayan Uzal, sektörün bugünü ve yarına ilişkin sorularımızı yanıtladı.'BU 1 MİLYAR DOLAR NEREYE GİDİYOR?'- Türk dizi sektöründe büyük bir kriz yaşanıyor. Kanallar yapım bütçelerini kısma kararı alırken oyunculardan da fedakârlık bekledi.
Üstelik bu durum dizi sektörünün 1 milyar doları aşan bir ihracat hacmine ulaştığı döneme denk geldi. Siz ne düşünüyorsunuz? Türk dizi sektörü Amerika ve İngiltere’den sonra dünyada 3. en büyük ihracatçıdır. Çok ciddi bir kapasiteden bahsediyoruz.
Türkiye’nin dizi ihracat kapasitesi 2013’ten beri 150 milyon dolardan bu yıl 1 milyar dolara kadar çok büyük bir sıçrama gösterdi. Ancak yıllar içerisinde sadece oyuncular için değil ekip, işçi hakları, çalışma saatleri gibi elzem konularda iyileştirmeler çok yavaş adımlarla yapıldı.
Başrol iki oyuncunun dışındaki diğer oyuncuların kaşeleri çoğunlukla komik sayılabilecek rakamlarda. SGK ödemeleri hâlâ çok büyük bir problem. Ayrıca, dünyanın hiçbir yerinde olmadığı gibi Türkiye’de oyuncular serbest meslek sahibi olmak zorunda, kendi sigortalarını ve vergilerini ödemek zorundalar.
Çalışma saatlerinin ve dizi sürelerinin uzunluğu genel olarak işçi ve çalışma saatlerine prensip olarak aykırı. Benim sorum şu: Bu 1 milyar dolar nereye gidiyor? Dünya ihracatından kazanılan bu gelir tekrar sektöre dönüyor mu?
Dönüyorsa nerede? Dönmüyorsa nerede? Oyuncu kaşelerinin yanında yapımcı kâr marjlarının da açıklanmasını istiyorum. Telif hakkı olmayan tüm oyuncu, sanatçı ve zanaatkârlar Türkiye’de anayasal telif haklarından mahrum bırakılıyorlar.
Yani sanat ve fikir işçisi olarak değil, gündelik işçi olarak çalıştırılıyorlar ve yayın tekrarlarından herhangi bir ücret alamıyorlar. Peki, dünyaya defalarca satılan -hem TV olsun, hem YouTube olsun- telif haklarından toplanan ödenekler ve gelirler nerede?
Bütün bunların açığa çıkarılması ve liste liste önümüze konması, daha sonra da işçi hak edişleriyle karşılaştırılması gerektiğini düşünüyorum. Amerika’da senatonun Disney müdürlerine yaptığı gibi…'TELEVİZYON EKRANLARINDA TÜKETİM GERİLİYOR'- En son televizyon kanalları önemli futbol maçlarının olduğu günlerde dizileri yayınlamama kararı aldı.
Bu karar Türkiye tarihinde bir ilk olabilir. Diziler izlenmiyor mu, neden izlenmiyor? Bütün dünyada ana akım medya genel olarak bir düşüşte. Artık YouTube, sosyal medya ve diğer yeni akım medyaların büyümesiyle ve ekranların küçülmesiyle oluşan, önü alınamaz bir durum.
Yeni nesil ve neredeyse hepimiz artık bütün medya içeriklerimizi küçük ekranlar üzerinden tüketiyoruz. Bu da TV ekranlarındaki içeriklerin tüketimini geriletmekte.'İÇERİKLER SOSYAL GERÇEKLİKLERDEN YOKSUN'- Son dönemde yapılan en büyük eleştirilerin başında dizilerin artık hikâyeden yoksun olması ve senaryoların toplumdan, hayatın gerçeklerinden uzak olması geliyor.
Bu haklı bir eleştiri mi? Tabii ki, yeni bir durum da değil. Özellikle son 15 yılda içerikler neredeyse tamamen fikriyattan, sosyal gerçekliklerden ve sanatsal bir yorumdan yoksun hale geldi. Bir oyuncu olarak hem çok üzücü hem de iş kapasitesini ciddi bir şekilde kısıtlayan bir durum.
Uzun zamandır bunun eleştirileri yapılıyor ancak maalesef bir değişim göremiyoruz.'SANATÇILAR KALKINMADAN İÇERİKLER DEĞİŞMEZ'- Dizi sektörünün çıkışını nerede görüyorsunuz? Hangi yapısal sorunlar var ve bunların sizce çözümleri neler?
En azından ilk aşamada hangi adımlar atılmalı? Açıkçası çok emin değilim. Dizi içerikleri telefonlardan tüketilmeye devam ettikçe bu zorlanma devam edecektir. Geri dönüşünün olacağını da düşünmüyorum, bu yüzden yeni ekranlara, seyirciye yeni ulaşma yollarına ve teknolojinin gidişatına adapte olmak gerekecek.
Dünya satışlarından kazanılan gelir sektörün para akışına sağlıklı bir şekilde yönlenmediği sürece içeriklerde bir değişim olamaz. Fikri üreten insanlara, onu sanata dönüştürenlere ve bedenlendiren herkese, zanaat haklarının, yani telif haklarının ödenmesi ve bu hakkın vazgeçilemez (sözleşmeyle feragat edilemez) bir hak haline getirilmesi gerekiyor.
Bu yapılmadan sanatçılar kalkınamaz. Kalkınamadıklarında yapımcı ve kanalın direttiği, tamamen satış ve risksiz stratejiler üzerine kurulu talepleri yapmaya mecbur hale gelirler. Ve biz de aynı kişileri, aynı hikâyeleri ve içi boş içerikleri izlemeye devam ederiz.‘KÖTÜ YAPIMI İZLEMEYİN’- Son olarak okurlarımıza ne söylemek istersiniz?
İzledikleri içerikleri seçerek her şeyi değiştirebilirler. Sonuç olarak yapımcı ve kanallar iş insanları. Bir ürün üretiyorlar ve ürünü (dünyadaki bütün üreticilerin yaptığı gibi) ucuza üretip pahalıya satmaya çalışıyorlar.
Alıcı seyirci. İçini boş buluyorsanız ve beğenmiyorsanız izlemeyin. Önümüze servis edilen ürünü satın almak zorunda değiliz. Daha iyi bir ürün talep edilip, uygun olmayan satın alınmayınca, bakın senaryolar 1 yılda nasıl da değişiyor.
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.


Kategori: Ekonomi · Bölge: Edirne
Yayın: 16 Kasım 2026 21:03 · Kaynak: aydinlik.com.tr