İTO’nun kasım ayı meclis toplantısı yapıldı

– İTO Başkanı Şekib Avdagiç: – “2027’ye girerken ana hedefimiz dezenflasyon uğruna üretim kapasitesini aşındırmadan makroekonomik istikrarı sağlamak ve küresel dönüşümün sunduğu fırsatları yatırıma çevirmek olmalıdır” – “Erken ve hızlı gevşeme, kur ve fiyatlama davranışı üzerinden dezenflasyon kazanımlarını aşındırabilir”

İSTANBUL – İstanbul Ticaret Odası (İTO) Başkanı Şekib Avdagiç, 2027'ye girerken temel hedefin dezenflasyon sürecinde üretim kapasitesini aşındırmadan makroekonomik istikrarı sağlamak ve küresel dönüşümün sunduğu fırsatları yatırıma dönüştürmek olması gerektiğini ifade etti.

Meclisteki konuşmasına Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ü anarak başlayan Avdagiç, "Türkiye devletinin banisi, Milli Mücadelemizin muzaffer başkomutanı, Cumhuriyet'in kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ü, aramızdan ayrılışının 88'inci sene-i devriyesinde minnetle yad ediyorum. Milli Mücadelemizi zaferle taçlandırmasından tam 16 yıl sonra 10 Kasım 1938'de vefat eden Gazi Paşa, Türkiye'nin tam bağımsızlığının sembol ismidir." ifadelerini kullandı.

Avdagiç, Türkiye'nin bir yandan dezenflasyon sürecini sürdürmeye çalışırken diğer yandan yüksek finansman maliyeti, üretim ve rekabet gücündeki sıkıntılar, enerji ithalatına bağlı dış kırılganlık ve sermaye piyasalarında yaşanan son gelişmelerle meşgul olduğunu belirtti.

"Birincisi, enflasyonun kalıcı biçimde düşürülememesi ve finansman maliyetlerinin üretim üzerindeki baskısını sürdürmesi reel sektörü zorluyor. Öncelikli meselemiz budur. Çözüm olarak para politikasında güvenilirliği korurken kamu harcamalarında verimliliği ve mali disiplini güçlendirmek gerekiyor.

Krediyi genel talep artışından ziyade ihracat, teknoloji, verimlilik ve yeşil dönüşüm yatırımlarına yönlendirmek lazım. İkincisi, sanayide maliyet baskısı ve verimlilik açığı rekabet gücümüzü aşındırıyor. Bu tablo, otomasyon, dijitalleşme, AR-GE, nitelikli iş gücü, yerli ara malı üretimi ve ölçek ekonomilerini destekleyen uzun vadeli yatırım ortamının bir an önce tesisini zorunlu kılıyor.

Üçüncü olarak, enerji ithalatı ve dış finansman ihtiyacı küresel şoklardan etkilenmemize yol açıyor. Yenilenebilir enerji, depolama ve şebeke yatırımlarının hızlandırılması, enerji verimliliği, ihracat pazarlarının çeşitlendirilmesi ve uzun vadeli doğrudan yatırımların çekilmesi bu kırılganlığı azaltabilecektir."

– "Sıkı finansal koşulların üretim üzerindeki etkisi giderek belirginleşiyor"

İTO Başkanı Avdagiç, ekonomide hassas bir dengenin ortaya çıktığına işaret ederek, "Erken ve hızlı gevşeme, kur ve fiyatlama davranışı üzerinden dezenflasyon kazanımlarını aşındırabilir. Uzun süren yüksek faiz ise kredi maliyetlerini, yatırım ve işletme sermayesi yükünü artırıp üretim kapasitesini zorluyor.

Reel sektördeki görünüm, sıkı finansal koşulların üretim üzerindeki etkisinin giderek daha belirgin hale geldiğine işaret ediyor." ifadelerini kullandı.

Merkez Bankasının ekim ayı faiz kararını hatırlatan Avdagiç, "TCMB, 22 Ekim'de politika faizini 100 baz puan indirerek yüzde 36'ya çekti. Ne var ki finansmana erişim, tek başına faiz oranını indirme meselesiyle ilişkili olmuyor.

Kredi büyüme sınırları devam ettiği sürece faiz indirimlerinin etkisi sembolik kalıyor. Finansman maliyetleri üretim üzerindeki baskısını sürdürürken reel sektörün beklentisi, KOBİ kredilerinde büyüme sınırının artırılması değil, ilk aşamada ihracatçı firmalar için kaldırılmasıdır." açıklamasında bulundu.

Avdagiç, Merkez Bankasının faiz indirimi kararının enflasyonun ana eğiliminde yavaşlamaya ve iç talepte zayıflamaya işaret ettiğini bildirdi. Ayrıca jeopolitik gelişmelerin enerji fiyatları üzerinden enflasyon için yukarı yönlü risk oluşturduğunu vurgulayan Avdagiç, bu çerçevede faiz indirimlerinin devamının yalnızca yıllık enflasyonun düşmesine değil, aylık fiyat artışlarının, beklentilerin ve kur geçişkenliğinin birlikte kontrol altına alınmasına bağlı olacağını ifade etti.

– "Jeopolitik konumumuz başta olmak üzere çok önemli fırsatlarımız var"

Avdagiç, iş dünyasının 2027 yılına ilişkin hedeflerine yönelik şunları kaydetti:

"2027'ye girerken ana hedefimiz dezenflasyon uğruna üretim kapasitesini aşındırmadan makroekonomik istikrarı sağlamak ve küresel dönüşümün sunduğu fırsatları yatırıma çevirmek olmalıdır. Bunun için birincisi, enflasyonla mücadeleyi kararlı biçimde sürdürmeliyiz.

İkincisi, sanayinin teknoloji ve verimlilik düzeyini yükseltmeliyiz. Üçüncüsü, enerji bağımlılığını azaltmalıyız. Ve finansal sistemin güvenilirliğini güçlendirmeliyiz. Jeopolitik konumumuz başta olmak üzere çok önemli fırsatlarımız var.

Bu fırsatlarımızı ekonomik güce dönüştürmemiz ise ancak ve ancak üretim, teknoloji, enerji güvenliği, sermaye ve kurumsal kapasitemiz ile mümkün olacaktır. Bunun için de başta hükümet ve özel sektör olmak üzere hepimize önemli görevler düşüyor."

Enflasyon ile kur arasındaki makasın temel meselelerden biri olmayı sürdürdüğünü belirten Avdagiç, "2026 yılının ilk 10 ayında TÜFE yüzde 27,5, Yİ-ÜFE yüzde 25,4 arttı. İki endeksin ortalaması yüzde 26,5'e ulaştı. Aynı dönemde dolar yalnızca yüzde 16,1, avro ise yüzde 10,8 arttı.

Kur sepetindeki ortalama artış yüzde 13,4'te kaldı. Yani kur, enflasyonun neredeyse yarısı kadar arttı." ifadelerine yer verdi.

Avdagiç, 2024'ün 10 ayında fiyatların ortalama yüzde 33,5 artarken kur sepetinin yüzde 14,4 yükseldiğini ve 19 puanlık bir fark oluştuğunu anımsatarak, şu açıklamayı yaptı:

"2025'te ise avro, parite etkisiyle yüzde 33'e yakın bir artış gösterdi. Ancak dolar yüzde 18,8'de kaldı ve sepet ortalaması yine yüzde 27,2'lik enflasyon ortalamasının altında gerçekleşti. Bu dengesizlik maalesef yıllardır devam ediyor.

Maliyetlerimiz Türk lirası cinsinden kurdan çok daha hızlı artıyor. Bu durum, döviz cinsinden bakıldığında üretimin her geçen yıl pahalılaştığı anlamına geliyor. Dış pazarlardaki rekabet gücümüzü korumak için bu tabloyu değiştirmemiz, kur ve enflasyon arasındaki dengeyi sağlamamız şart."

Hizmet ihracatının önemine de dikkati çeken Avdagiç, hizmet ihracatının 2025'te 124,9 milyar dolara yükseldiğini, Ekim 2026 itibarıyla yıllıklandırılmış hizmet ihracatının ise 127,4 milyar dolar olduğunu kaydetti.

Avdagiç, ihracattaki ivmelenmede hizmet ihracatının katkısının en üst düzeyde olduğunu anlattı.