Zeytinin Batı Şeria’daki faşizme direnişi
- Filistin’de asırlık zeytin ağaçlarını kökünden sökmeye çalışan İsrailli yerleşimciler, yalnızca ağaçlara değil, bir halkın tarihine, hafızasına ve var olma hakkına saldırıyor
Bazı ağaçlar vardır, insan ömründen uzundur hayatları. Krallıkların yükselişini, imparatorlukların çöküşünü, savaşları, işgalleri, sınırların değişmesini görürler. İnsanlar gelir, insanlar gider. Haritalar yeniden çizilir, devletler kurulur, devletler yıkılır. Ama onlar yerlerinde kalırlar.
Zeytin böyle bir ağaçtır.
Yavaş büyür, kolay yaşlanmaz. Yüzlerce yıl yaşayabilir, kimi zaman bin yılı aşar. Gövdesi zamanla buruşur, çatlar, içi boşalabilir. Fakat kökleri yaşamaya devam eder. Dalları kesildiğinde yeniden filiz verebilir. Çünkü zeytin için yaşam, yalnızca göğe doğru yükselmek değil, toprağın derinliklerine tutunabilmektir.
Belki de bu yüzden Filistin halkının kaderini anlamak için zeytin en güçlü simgelerden biridir.
Bugün işgal altındaki Batı Şeria’da, özellikle El Halil’in güneyindeki Masafer Yatta bölgesinde yaşananlar, bu kadim ağacın yalnızca tarımsal bir ürün olmadığını bir kez daha gösteriyor. Zeytin, bir halkın toprağıyla kurduğu tarihsel ilişkinin canlı tanığıdır.
İsrailli yerleşimcilerin baltalarla, testerelerle ve buldozerlerle hedef aldığı şey de tam olarak bu ilişkidir.
Çünkü işgalci için en büyük tehdit, silah taşıyan insan kadar, toprağını terk etmeyen insandır.
Kökleri sökülmek istenen bir halk
Filistin’de zeytin hasadı eskiden bir bayramdı.
Aileler birlikte zeytinliklere gider, çocuklar ağaçların altında oynar, büyükler çay demler, yemekler hazırlanırdı. Zeytin toplamak yalnızca ekonomik bir faaliyet değil, kuşaktan kuşağa aktarılan toplumsal bir ritüeldi.
Bugün aynı zeytinlikler korkunun mekânına dönüşmüş durumda.
Batı Şeria’daki El Tuvani köyünde Filistinli aileler, kendi ağaçlarının meyvelerini toplamak için defalarca girişimde bulunmak zorunda kalıyor. Çünkü bir zamanlar özgürce yürüdükleri topraklara artık İsrailli yerleşimcilerin saldırıları ve askerî kısıtlamalar nedeniyle ulaşamıyorlar.
Bölgede elli yılı aşkın süredir büyüyen zeytin ağaçlarının dalları kesiliyor, zeytinlikler tahrip ediliyor. Bazı arazilere giriş yasaklanıyor. Köylüler kendi topraklarında yabancı muamelesi görüyor.
2026 yılının eylül ayından 9 Kasım’a kadar Batı Şeria’da zeytin hasadıyla bağlantılı 410 yerleşimci saldırısı kaydedildi. Yalnızca 3-9 Kasım haftasında zeytin hasadıyla bağlantılı 21 saldırı yaşandı. Bu saldırılarda çiftçiler yaralandı, ürünler çalındı, ağaçlar tahrip edildi.
Rakamların ardında aynı hikâye var: Yüzyıllardır yaşadığı topraktan koparılmak istenen bir halk.
Ancak burada dikkat çekici olan yalnızca saldırıların şiddeti değil, hedefin kendisidir.
Neden zeytin ağacı?
Çünkü zeytin ağacı, bir toprağın sahibini hatırlatır. Kökleri tapu belgelerinden daha eskiye uzanabilir. Üzerinde mülkiyet tartışmaları yapılan bir arazide, asırlık bir zeytin ağacı, orada kuşaklar boyunca yaşanmış hayatların sessiz tanığıdır.
Bir ağacı kesebilirsiniz. Ama o ağacın altında geçen yüzlerce yılı ortadan kaldıramazsınız.
Yağmacının korkusu: Kök salmak
Sömürgecilik tarihine baktığımızda, işgalin yalnızca askerî bir mesele olmadığını görürüz.
Filistin’de yaşananlar bu tarihsel pratiğin günümüzdeki en çarpıcı örneklerinden biridir.
İsrailli faşist yerleşimcilerin Filistin köylerine düzenlediği saldırılar, birbirinden kopuk şiddet olayları olarak değerlendirilemez. Zeytinliklerin yok edilmesi, tarım arazilerine ulaşımın engellenmesi, evlerin yıkılması ve yeni yerleşim noktalarının kurulması aynı siyasi ve coğrafi dönüşümün parçalarıdır.
Amaç, Filistinlilerin yaşam alanlarını daraltmak, üretim imkânlarını ortadan kaldırmak ve sonunda onları kendi topraklarından ayrılmaya zorlamaktır.
Yağmacı için bir arazi, çevresine tel çekilebilecek, askerlerle korunabilecek ve üzerine yeni binalar inşa edilebilecek bir mülktür. Filistinli köylü içinse o arazi, babasının diktiği, dedesinin suladığı, çocuklarının meyvesini topladığı ağaçların bulunduğu yerdir.
Birinde mülkiyetin zor yoluyla genişletilmesi, diğerinde kuşakların emeği vardır.
İşte bu nedenle İsrailli yerleşimcilerin zeytin ağaçlarına yönelttiği şiddet, yalnızca ekonomik bir yıkım değil, aynı zamanda tarihsel hafızaya yönelik bir saldırıdır.
Yağmacı ağacı keserken aslında kök salmış bir hayatı yerinden sökmek ister.
Barışın ağacına açılan savaş
Zeytinin tarihsel anlamındaki en büyük çelişki de burada ortaya çıkıyor.
Akdeniz uygarlıklarında zeytin, binlerce yıldır barışın, bereketin ve yaşamın simgesidir. Antik Yunan’dan Ortadoğu’nun kadim kültürlerine kadar zeytin dalı, barışın evrensel işaretlerinden biri olmuştur.
Bugün ise Filistin’de barışın simgesi olan bu ağaçlara savaş açılmış durumda.
Bu yalnızca sembolik bir çelişki değildir. Zeytinliklerin yok edilmesi, Filistinlilerin ekonomik bağımsızlık imkânlarının da yok edilmesi anlamına geliyor.
Çünkü zeytin, Batı Şeria’da tarımın temel ürünlerinden biridir. Binlerce ailenin geçimi, zeytin ağaçlarının varlığına ve hasada erişebilmesine bağlıdır.
Zeytin ağacını yok etmek, yalnızca bir meyveyi ortadan kaldırmak değildir. Bir ailenin geçimini, üretim bilgisini, kendi emeğiyle yaşama imkânını da hedef almaktır.
Toprağında üretim yapamayan, suyuna ulaşamayan, mahsulünü toplayamayan insanın ekonomik bağımsızlığı da giderek zayıflar.
Bu yönüyle zeytinliklere yönelik saldırılar, Filistin toplumunun üretim temellerini aşındıran bir mülksüzleştirme sürecinin parçasıdır.
Üstelik bu süreç, işgal altındaki topraklarda yaşayan Filistinlilerin güvenliğini sağlamakla yükümlü olan İsrail makamlarının göz yumması hatta teşviği ile ilerliyor.
Zeytinliklerdeki saldırılara karşı Filistinli çiftçilere destek olmak isteyen uluslararası dayanışma gönüllüleri ve İsrailli barış aktivistleri bile şiddetin hedefi olabiliyor.
Son sözü kökler söyleyecek
Tarih yalnızca yıkıcıların tarihi değildir. Tarih aynı zamanda yıkılanı yeniden kuranların, sürülenlerin geri dönme arzusunun, toprağını terk etmeyenlerin ve kesilen ağaçların yerine yenilerini dikenlerin tarihidir.
Filistin’de bugün yaşananlar bize bir kez daha gösteriyor ki işgalin en büyük korkusu, toprağına kök salmış bir halktır.
Çünkü o halk orada kaldığı sürece, işgal hiçbir zaman tamamlanmış bir tarihsel olguya dönüşemez. Toprak üzerindeki tahakküm, meşru bir aidiyet ilişkisi yaratamaz.
Bir buldozer evi yıkabilir. Bir yerleşimci ağacın dallarını kesebilir. Bir asker köylünün tarlasına giden yolu kapatabilir.
Ama hiçbirinin gücü, yaşanmış yüzyılları yaşanmamış kılmaya yetmez.
Zeytin ağacı bize bunu anlatıyor.
Toprağın üstünde görünen her şey parçalanabilir. Fakat kökler yaşadığı sürece hayatın yeniden başlaması mümkündür.
Belki de bu yüzden Filistin’in en güçlü direniş sembolü, elinde silah taşıyan bir insan değil, bütün yaralarına rağmen toprağından vazgeçmeyen asırlık bir zeytin ağacıdır.
Yağmacılar gelip geçecek. Zeytin ise kökleriyle toprağın hafızasını taşımaya devam edecek.
Çünkü zeytin kök saldığı yerde yaşamak ister. Filistin halkı da öyle.
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.
Kategori: Tarım
Yayın: 18 Kasım 2026 10:52 · Kaynak: cgtnturk.com