1,3 trilyon liralık piyasa değeri BIST100'den çıktı!

ŞEBNEM TURHAN
Borsa İstanbul’un her üç ayda bir yaptığı endeks ve pazar değişiklikleri bu kez daha önce hiç görülmedik şekilde kapsamlı gerçekleşti. Borsa İstanbul kaynaklarından edinilen bilgiye göre bu sonucu pay piyasası prosedürü ile kotasyon yönergesinde yapılan değişiklikler sağladı. Pay piyasası prosedüründe yıldız ve ana pazar hesaplamasına volatilite kriteri getirildi ve istisnalar kaldırıldı, kotasyon yönergesinde ise piyasa değeri kriteri iki katına çıkarıldı. Bu değişiklikler sonrası yıldız pazarda yer alan şirket sayısı azaltılırken, BIST 30'da 1, BIST 50'de 6, BIST 100'te ise 27 şirket endeks dışı kaldı.
Borsa İstanbul’un önceki gece Kamuyu Aydınlatma Platformu’nda yayımladığı ve 1 Ekim-31 Aralık döneminde geçerli olacak pazar revizyonu çerçevesinde yıldız pazarda 149 pay, ana pazarda 396 pay ve alt pazarda 49 pay işlem görecek. Değişikliklerin nedeni artık işlem hacmi veya piyasa değeri değil. Borsa İstanbul pay piyasası yönergesinin 37’nci, kotasyon yönergesinin ise 8’inci maddelerinde değişiklik yaptı. Pay piyasası yönergesinde değişiklik öncesinde yıldız pazarda yer alabilmek için bir volatilite şartı bulunmuyordu.

En yüksek oynaklık dilimi kuralı
Değişiklikle maddeye volatilite kriteri ve şöyle dendi: "En yüksek oynaklık diliminde yer almamak." Yönergede bu kriter bir payın değerlemeye tabi paylar arasında yapılacak volatilite sıralamasında azami yüzde 10 olmak üzere belirlenen en yüksek oynaklık diliminde yer alıp almamasına bakılacağı şeklinde açıklandı. Yani bundan sonra yıldız pazarda yer alan şirket hisselerinde yüksek miktarda dalgalanma, endeks sonu gelen sert yükseliş veya düşüşler yaşanması durumunda endekste bulunması da riske girecek.
Yatırım fonları yeni rehber ve düzenlemeler öncesinde portföylerinde yer alan bazı hisseleri fon getirisini artırmak için bir anda yükseltecek işlemler yapıyordu. Uzmanlar bundan sonra böylesi hamlelerin pazardan düşme sonucu doğuracağına işaret etti.
Halka açık payların değeri yükseldi
Kotasyon yönergesinde ise yıldız pazar, ana pazar ve alt pazarda yer alacak şirketlerin halka arz edilen paylarının asgari piyasa değeri iki katına çıkarıldı. Daha önce yıldız pazarda yer almak için asgari 2 milyar TL, ana pazarda 500 milyon TL, alt pazarda ise 200 milyon TL halka arz edilen payların piyasa değeri olması yeterliydi. Yeni sistemde yıldız pazar için 4 milyar lira, ana pazar için 1 milyar lira, alt pazar için de 400 milyon liraya geldi bu sınır. Yıldız pazardan Destek Finans Faktoring ile Katılımevim çıkarılırken yıldız pazardaki şirket sayısı azaltıldı.
Pazar kriterlerinin değişmesi endekslere giren çıkan şirketler için belirleyici oldu. Borsa İstanbul’un açıklamasına göre BİST 100’de 27 şirketin değişmesi bu endeks tarihinin en kapsamlı dönemsel revizyonu anlamına geliyor. BİST 30’dan 1 şirket değiştirilirken, BİST 50’de ise bu rakam 6 oldu.
BİST 100 endeksinden çıkarılan 27 şirketin 26’sı 1 Ekim itibariyle yıldız pazardan da çıkacak. BİST 100 endeksinden çıkan 536 milyar lira ile piyasa değeri en yüksek 7'nci şirket olan Destek Finans Faktoring ve 126.3 milyar lira ile 30'uncu sırada yer alan Katılımevim’in yanı sıra 27 şirketin toplam piyasa değeri 1.3 trilyon liraya denk geliyor.
Endeksten hangi hisseler çıkarıldı, hangileri alındı?
Borsa İstanbul açıklamasına göre BİST 30'a çıkarılan Destek Finans yerine TR Anadolu Metal Madencilik hissesi alınıyor. BİST 50'de CVK Madencilik, CW Enerji, Doğuş Otomotiv, Enerya Enerji, Mavi Giyim, TSKB alınırken, Destek Finans Faktoring, Efor, Katılımevim, Kuyaş, Mia Teknoloji ve Pasifik Eurasia çıkarıldı. BİST 100'den Balsu Gıda, Batıçim, Dap Gayrimenkul, Destek Finans Faktoring, Efor, Esenboğa Elektrik, Europower, Gen İlaç, Gesan, Grainturk Holding, Galatasaray, Işıklar Enerji Yapı Holding, İzdemir Enerji, Kiler Holding, Katılımevim, Kuyaş, Margun Enerji, Odine, Pasifik Eurasia, Pasifik Teknoloji, Pasifik GMYO, Quagranit, Ral Yatırım Holding, Reeder, Sarkuysan ve Şekerbank çıkarıldı. Yıldız pazarda kalmasına rağmen BİST 100'den çıkan Batıçim pazar uygunluğundan değil sıralamadan kaynaklı olarak çıkmak zorunda kaldı. BIST 100'e yeni giren 27 şirket hissesi şöyle: Anadolu Grubu Holding, Ahlatçı Doğalgaz, Akçansa, Akfen Yenilenebilir Enerji, Aygaz, Bin Yatırımlar Holding, Eczacıbaşı Yatırım, Ege Endüstri, Ege Gübre, IC Enterra Yenilenebilir Enerji, Global Yatırım Holding, Galatawind, İskenderun Demir Çelik, Karsan, Katmerciler, Kocaer Çelik, Kordsa, Limak Doğu Anadolu, Rönesans Gayrimenkul Yatırım, Reysaş Lojistik, Sinpaş GMYO, Tab Gıda, Kıraç Galvaniz, Torunlar GMYO ve Türk Traktör.
Endeks değişiklikleri piyasada olumlu karşılanırken önceki en iyi alıcı olarak 22 milyar lirayla tarihi en yüksek seviyede borsaya giren TVF dün yine bankalar ve BİST 30 hisselerinde hareketliydi. Öte yandan dün BİST 50'de açığa satışta yukarı adım kuralı uygulandı. Bu arada Sermaye Piyasası Kurulu pay geri alımlarında ikinci bir duyuruya kadar geri alınan payların toplam bedeline ilişkin üst sınırın uygulanmamasına karar verdi. Sert düşüş yaşayan hisselerini geri almak için şirketler artık bir sınıra takılmayacak.
Gürlek açıkladı, yeni operasyon dalgası başladı
Sermaye piyasalarında manipülatif işlemlere yönelik soruşturmada İstanbul ve Aydın'da düzenlenen eş zamanlı operasyonlarda haklarında yakalama kararı bulunan 15 şüpheliden 14'ü gözaltına alındı. Bir şüphelinin ise yurt dışında olduğu belirlendi. Adalet Bakanı Akın Gürlek, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, soruşturmaların vatandaşların birikimlerini hedef alan manipülatif işlemlerin ortaya çıkarılması, mağdurların haklarının korunması ve sorumluların hukuk önünde hesap vermesi amacıyla kararlılıkla sürdürüldüğünü bildirdi. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı ile İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü tarafından yürütülen soruşturma kapsamında operasyonun, Sermaye Piyasası Kurulunun (SPK) Katılımevim Tasarruf Finansman (KTLEV), Destek Holding ve Hedef Holding paylarındaki işlemlere ilişkin piyasa dolandırıcılığı tespitleri doğrultusunda gerçekleştirildiği belirtildi. Yeni operasyonla birlikte soruşturma kapsamında bugüne kadar hakkında adli işlem başlatılan şüpheli sayısı 60'a yükseldi. Bunlardan 4'ü tutuklanırken, 44 şüphelinin gözaltındaki adli işlemleri devam ediyor. Ayrıca 12 şüphelinin yakalanmasına yönelik çalışmalar sürdürülüyor. Bakan Gürlek, soruşturmanın yalnızca manipülatif işlemlerle sınırlı kalmadığını, mali boyutunun da bütün yönleriyle incelendiğini belirtti. Bu kapsamda suçtan elde edilen kazancın ortaya çıkarılması, malvarlıklarının kaçırılmasının önlenmesi ve mağdur vatandaşların haklarının korunması amacıyla adli ve mali tedbirlerin uygulandığını kaydetti. Gürlek, hukuken sorumluluğu tespit edilen herkesin adalet önünde hesap vereceğini, suçtan elde edilen kazancın izinin sonuna kadar sürüleceğini ve mağdurların haklarının korunması için gerekli tüm hukuki tedbirlerin uygulanacağını ifade etti.