Ev Sahibi ve Kiracılar Bu Orana Dikkat: Kasım Ayı Kira Zammı Belli Oldu!

Milyonlarca ev sahibi ve kiracının merakla beklediği kasım ayı kira artış oranı, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından paylaşılan son enflasyon verileriyle birlikte resmiyet kazandı. Açıklanan rakamlara göre, on iki aylık ortalamalara dayanan tüketici fiyat endeksi değişim oranı yüzde 31,23 olarak kayıtlara geçti ve bu rakam, kasım ayı boyunca yenilenecek tüm konut ve çatılı iş yeri sözleşmeleri için uygulanabilecek yasal tavan sınırı oluşturdu.

Geçtiğimiz ekim ayında uygulanan oran ile kıyaslandığında bu dönemde küçük bir gerileme yaşandığı görülürken, bir önceki ay sözleşme yenileyenlerin karşılaştığı rakam ile kasım ayı verisi arasında dikkat çekici bir düşüş trendi gözlemlendi. Özellikle geçen yılın aynı döneminde bu oranın çok daha yüksek seviyelerde seyrettiği hatırlandığında, tavan orandaki yıllık bazda yaşanan düşüş piyasadaki ekonomik dengelenme sürecinin bir yansıması olarak değerlendiriliyor.

Kira Zammı Hesaplama Detayları Nelerdir Yasal artış sınırının yüzde 31,23 olarak belirlenmesinin ardından, kiracılar ve mülk sahipleri mevcut ödemelerinin ne kadar artacağını bulmak için basit bir matematiksel hesaplama yöntemi kullanmaya başladılar. Mevcut aylık kira bedelinin 1,3123 katsayısı ile çarpılması sonucunda yeni dönemde ödenecek tavan tutar kolayca elde edilirken, bu oran kasım ayının hangi gününde sözleşme yenilendiğine bakılmaksızın tüm ay boyunca geçerliliğini koruyor.

Örneğin, ayın ilk gününde ya da son haftasında kontratı dolan taraflar için hesaplama mantığı tamamen aynı şekilde işliyor ve ev sahipleri kanunen belirlenen bu sınırın üzerinde bir talepte bulunamıyorlar. Taraflar aralarında anlaşarak daha düşük bir artış oranını veya sabit kalma durumunu tercih edebilseler de, yasal tavanın üzerindeki herhangi bir rakamın sözleşmede yazılı olsa bile hukuki açıdan hiçbir geçerliliği bulunmuyor.

Ev Sahibinin Yasal Hakları ve Sınırları Yürürlükteki Borçlar Kanunu hükümleri gereğince, açıklanan yüzde 31,23 oranı kesin bir üst sınır niteliği taşıyor ve ev sahiplerinin bu oranın üzerinde bir artış talep etmesi kanunen mümkün kılınmıyor. Eğer sözleşmede bu orandan daha yüksek bir artış maddesi yer alıyorsa, bu madde yok hükmünde sayılıyor ve fazla ödenen tutarların kiracılar tarafından hukuki yollarla geri istenebilmesi mümkün hale geliyor.

Ayrıca bu artışın otomatik olarak devreye girmediği, mülk sahibinin zam talebini zamanında iletmesi gerektiği ve uygulamanın takvim yılı başında değil her sözleşmenin kendi yıl dönümünde hayata geçirildiği unutulmamalıdır. Hakimler dahi bu yasal tavanın üzerine çıkarak bir karar veremezken, taraflar arasındaki anlaşmazlık durumunda mahkemeler ancak hakkaniyet ilkeleri çerçevesinde belirli istisnai durumlarda müdahalede bulunabiliyor.

Farklı Kira Türleri İçin Uygulanan Kurallar Konut ve çatılı iş yeri niteliğindeki gayrimenkuller için geçerli olan bu yüzde 31,23 sınırı dükkan, ofis ve depoları da kapsarken, arsa, tarla veya çatısız arazilerde durum tamamen farklı bir hukuki zeminde ilerliyor. Çatısız alanların kiralanmasında ilgili kanun maddeleri uygulanmadığı için, bu tarz gayrimenkullerde artış oranları tarafların karşılıklı serbest iradeleriyle belirlenmeye devam ediyor.

Öte yandan, kira süresi beş yılı geride bırakmış veya beş yıldan sonra yenilenmiş olan sözleşmelerde durum değişebiliyor ve ev sahipleri dava yoluyla piyasa rayicine uygun yeni bir bedel tespiti talep edebiliyorlar. Bu gibi özel durumlarda hakim; emsal kira bedellerini ve gayrimenkulün mevcut durumunu inceleyerek yüzde 31,23 sınırının üzerinde yeni bir rakam belirleme yetkisine sahip oluyor.