CHP’li Gürer Türkiye Denizcilik İşletmelerinin faaliyet zararını gündeme taşıdı

CHP Niğde Milletvekili ve TBMM KİT Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, Türkiye Denizcilik İşletmelerinin Komisyon görüşmelerinde liman özelleştirmelerini ve kurumun mali yapısını gündeme getirdi. Toplantıda devredilen limanlardaki denetim eksiklikleri, yatırım bütçesi gerçekleşme oranları ve kurumun esas faaliyet zararı ele alındı.

Gürer, 1997 yılından itibaren 19 limanın mülkiyet hakkının devredildiğini ve işletme hakkı verilen limanlarda denetim raporlarının sunulmadığını ifade etti. Ayrıca İzmir Konak'taki alışveriş merkezinin tahliye süreci ile deprem güçlendirme yatırımlarının durumu hakkında bilgi talep edildi.

LİMAN ÖZELLEŞTİRMELERİ VE DENETİM RAPORLARI KOMİSYON GÜNDEMİNDETürkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT) Komisyonu'nda yapılan Türkiye Denizcilik İşletmeleri görüşmelerinde özelleştirme politikaları değerlendirildi. CHP Niğde Milletvekili Ömer Fethi Gürer, son 25 yıllık süreçte uygulanan politikalarla 100'e yakın fabrika, liman ve enerji santralinin satıldığını belirtti.

Kamu eliyle işletildiğinde kâr edebilecek yapıların devredilmesini eleştiren Gürer, "Özelleştirmeyle ilgili başlayan süreç, Adalet ve Kalkınma Partisinin öncesinde de olduğu bir gerçek ancak yirmi beş yıldır uygulanan politikalarla bu işlemler hızlandırılmış, en ağır biçimde uygulamaya konulmuştur. Özelleştirme, özünde amaç olarak daha verimli, daha üretken, daha çok çalışanın olabileceği, tekelleşmeden sürdürülecek bir mantıkla sunuma geçirilmişti.

Özelleştirme kapsamında 100'e yakın fabrika, limanlar, enerji santralleri satıldı. O hâle geldi ki özelleştirmede sattıklarının neredeyse kurulduğundan bu yana giderlerine yakın tüketime yol açacak bir potansiyele erdi. Şimdi soru şu: Bu özelleştirilen kuruluşları bugün yapmaya kalksanız kaçını o gelirlere istinaden yapabilirsiniz?

Öyle olunca, verimli, fayda sağlayacak ve kamudayken de kâr edebilecek kuruluşlar niye satılır?" ifadelerini kullandı. FENERBAHÇE-KALAMIŞ YAT LİMANI VE DEPREM GÜVENLİĞİ SORULARITürkiye Et ve Balık Kurumunun özelleştirme sonrası yeniden Et ve Süt Kurumu olarak kamuya kazandırıldığını hatırlatan Gürer, 1997 yılından bu yana 19 limanın mülkiyet hakkının devredildiğini kaydetti.

Kadıköy Zühtüpaşa Mahallesi'ndeki Fenerbahçe-Kalamış Yat Limanı'nın devir işlemlerine dikkat çeken Gürer, "İşin ilginci, Kadıköy ilçesi Zühtüpaşa Mahallesi'nde yer alan Fenerbahçe-Kalamış Yat Limanı'nın Kalamış Fenerbahçe Maden İşletmeciliği arasında imzalanan sözleşmeyle devir işlemi gerçekleşti. Bildiğim kadarıyla birden fazla kere burada işlemler oldu.

Buralar kendiliğinden matbaa gibi para basan yerler. Öyle olunca niye buraları özelleştirilir? Kamunun kendisi'Ben para kazanamıyorum, al sen.' diye başkasına niye devreder? Bunlar tartışılabilecek sorunlar, konular." dedi.

Türkiye Denizcilik İşletmelerinin kamucu bir anlayışla yeni yatırımlar yapması gerektiğini savunan Gürer, deprem ve tsunami risklerine karşı limanların güvenliğini sorguladı. Özelleştirilen alanlarda yeni yatırımdan ziyade mevcut yapıdan faydalanma yoluna gidildiğini belirten Gürer, liman ve bağlı binaların depremsellik kontrollerinin yapılıp yapılmadığını sordu.

SAYIŞTAY TESPİTLERİ VE İZMİR KONAK'TAKİ TAŞINMAZIN DURUMUİşletme hakkı devredilen limanlardaki kamu temsilcilerinin denetim görevlerine ilişkin Sayıştay verilerini paylaşan Gürer, 11 limandan 5'inde görevli yönetim kurulu üyelerinin 2024 yılında denetim raporu sunmadığını, rapor sunan 6 temsilcinin ise yalnızca matbu tablolar doldurduğunu aktardı. Görevini yapmayan temsilcilere idari yaptırım uygulanıp uygulanmadığını soran Gürer, mülkiyeti kuruma ait İzmir Konak'taki alışveriş merkezinin sözleşmesinin 15 Ağustos 2021'de sona ermesine rağmen üç yıl süreyle tahliye edilmediğini ifade etti.

Birikmiş faiz, kira ve ecrimisil alacaklarının icra takibi aşamasını soran Gürer, "Söz konusu işletmede alt kiracılara verilen süresiz izinler ve sözleşmedeki klasik boşluklar nedeniyle kurumun mağdur olduğu gerçeği var. Bundan sonra liman devri ve gayrimenkul kiralama sözleşmelerinde benzer hukuki boşlukların oluşmaması için gerekli önlemler ve düzenlemeler sağlanmış mıdır?" diye konuştu.

YATIRIM BÜTÇESİ GERÇEKLEŞME ORANI VE MALİ VERİLERKurumun 2024 yılı mali tablolarına ilişkin verileri de komisyonda paylaşan Gürer, 89,8 milyon lira olarak revize edilen yatırım bütçesinin 1,83 milyon lirasının harcandığını ve gerçekleşme oranının yüzde 2,3'te kaldığını söyledi. Genel hizmet binalarının deprem güçlendirme ve büyük onarım ihalesi için ayrılan 85 milyon liralık ödeneğin yıl sonuna bırakılması nedeniyle Aralık 2024'te sıfır oranında gerçekleştiğini belirten Gürer, bu gecikmenin nedenini sordu.2024 yılında 97,99 milyon lira net satış gelirine karşılık genel yönetim giderlerinin 172,7 milyon liraya ulaştığını ve esas faaliyetlerden 108,56 milyon lira zarar edildiğini aktaran Gürer, "Dönem net kârının 52,7 milyon lira, yalnızca faiz gelirlerinin 101,2 milyon lira ve liman devir paylarının 138,7 milyon lira gibi arızi kaynaklarla sağlanması karşısında esas faaliyet zararlarını azaltmaya dönük bir tasarruf ve verimlilik planı uygulamaya konmuş mudur?" dedi.

Gürer ayrıca, kurum bünyesindeki İş Sigorta Fonu'nda biriken 44,1 milyon liranın nakdi karşılığı bulunmadığı yönündeki Sayıştay uyarısı sonrası hesapların tasfiye edilip edilmediğini ve kurumun yüzde 82 hissedarı olduğu Kıbrıs Türk Denizcilik Limited Şirketinin 2024 yılındaki 61 milyon liralık zararının nedenlerini sordu.