Savaşın maliyetini üstlenen Avrupa, barış masasında yer arıyor

Ukrayna savaşında Rusya’yı askerî, ekonomik ve diplomatik baskıyla geri çekilmeye zorlamayı hedefleyen Avrupa ülkeleri, dört yılı aşkındır süren savaşın ardından ciddi bir stratejik açmazla karşı karşıya. Ülkeleri yangın yeri; özellikle enerji krizi ve akaryakıt kıtlığının yol açtığı hayat pahalılığına karşı Avrupa’nın her yanında yüz binler sokakta ve isyan içinde.

Rusya’nın Avrupa ve NATO’ya karşı güvenlik talepleri yeniden gündeme gelirken ABD, Moskova ve Kiev ile doğrudan müzakereler yürütüyor. Ukrayna’ya milyarlarca avroluk yardım sağlayan, Rusya’ya yaptırımlar uygulayan ve enerji krizi ile canı yanan Avrupa ise savaşın sona erdirileceği masada yer almak için çabalıyor.

ABU DABİ’DE MASANIN DIŞINDA10–11 Kasım’da Abu Dabi’de gerçekleştirilen Rusya-ABD-Ukrayna görüşmelerine Avrupa ülkeleri doğrudan katılmadı. Avrupalı temsilciler Abu Dabi’ye geldiler ama sadece ABD ve Ukrayna heyetleriyle görüşebildiler.

Rus haber ajansı TASS, Rusya Devlet Başkanlığı Danışmanı Yuri Uşakov’a dayanarak Avrupalıların Rus heyetiyle görüşmediğini doğruladı. Görüşmelerde esir değişimi konusunda ilerleme sağlanırken toprak anlaşmazlıkları çözülemedi.

Putin, 12 Kasım’da ABD temsilcileri Witkoff ve Kushner ile görüşmesinde, Avrupalıların barış müzakerelerine katılmasına karşı olmadığını, Rusya ile diyaloğu Avrupa’nın kestiğini söyledi. Witkoff, Putin’in Avrupa’nın katılımını kabul ettiğini açıklarken Kremlin Sözcüsü Peskov, bunun Avrupa’nın barışa katkı sunma iradesine bağlı olduğunu belirtti.

Böylece Moskova, Avrupa ile görüşmelere kapıyı açık tuttu ancak nihai kararını açıklamadı. DUBLİN’DE UZLAŞMA AVRUPA’DA GÖRÜŞ AYRILIĞI13 Kasım’da düzenlenen gayrı resmi Dublin zirvesinde AB liderleri, tek bir özel temsilci yerine Fransa, Almanya, İngiltere, İtalya ve Polonya’dan oluşan E5 grubunu belirledi.

Avrupa Konseyi, Avrupa Komisyonu ve NATO da sürece dahil edilecek. Euronews’e göre İtalya ve Polonya’nın müzakerelerde temsil edilme talepleri anlaşmazlıklara yol açtı. AB Dış Politika Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Avrupa’yı temsil etmenin kendi makamının yetkisinde olduğunu savundu.

Ancak bu talebi kabul görmedi ve Avrupa’nın ortak müzakere heyetinin oluşturulmasında karar mekanizmasının dışında kaldı. Rusya’nın Aralık 2021’de ABD ve NATO’ya sunduğu talepler, NATO’nun doğuya genişlemesinin durdurulması, Ukrayna’nın NATO üyeliğinin engellenmesi, NATO’nun Doğu Avrupa’daki askerî faaliyetlerinin sınırlandırılması ve Rusya sınırlarına yakın füze sistemlerinin konuşlandırılmamasıydı.

NATO, Ocak 2022’de genişlemeyi durdurma talebini kabul etmedi. Rusya da Ukrayna’ya askeri bir operasyon başlatmak zorunda kaldı. Yani savaşın sorumlusu ABD, NATO ve Avrupa’dır. Moskova bugün de bu taleplerini sürdürüyor.

Avrupa liderleri arasında Rusya’nın güvenlik taleplerinin müzakerelere dahil edilmesi konusunda görüş ayrılıkları sürüyor. Almanya Başbakanı Friedrich Merz, mevcut NATO merkezli Avrupa güvenlik düzeninin yeniden müzakere edilmesine karşı çıkarken Kaja Kallas, önceliğin ateşkes sağlanması olduğunu savunuyor.

Rus ve Batı basınına yansıyan bu açıklamalar, Avrupa’nın ortak müzakere heyeti oluşturmasına rağmen görüşmelerin kapsamı ve öncelikleri konusunda henüz ortak bir yaklaşım geliştiremediğini gösteriyor. AVRUPA’NIN RUSYA DÜŞMANLIĞININ BEDELİAvrupa’nın Rusya’yı karşısına alan politikaları, yaptırımlar, askerî harcamalar ve enerji ilişkilerinin koparılmasıyla ağır ekonomik maliyetler doğurdu.

Rus gazının ithalattaki payı 2021’de yüzde 45’ten 2025’te yüzde 12’ye gerilerken Amerikan LNG’sine yöneliş, Avrupa sanayisinin ve halkın enerji maliyetlerini artırdı. Avrupa, barış müzakerelerine katılmaya çalışırken Rusya’ya ekonomik baskıyı da sürdürüyor.

Reuters’e göre Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Rusya’ya yönelik 22. yaptırım paketinin hazırlandığını açıkladı. Henüz kabul edilmeyen paket, bankaları, kripto para işlemlerini ve yaptırımların aşılmasını sağlayan mekanizmaları hedefliyor.

Ukrayna’nın 2027 yılı finansman ihtiyacı ise 26–27 Kasım’da yapılacak AB Liderler Zirvesi’nde görüşülecek. Ekonomik baskılar giderek büyüyen toplumsal tepkilerle birleşiyor. Fransa’da eylülde eğitim sorunlarıyla başlayan eylemler, hayat pahalılığına, ücretlere ve kamu hizmetlerindeki kesintilere karşı geniş bir halk hareketine dönüştü.

Le Monde’un aktardığına göre 5 Kasım’daki gösterilere CGT’nin hesabıyla yaklaşık 1 milyon 600 bin kişi katıldı. Öğrenciler, işçiler, emekliler ve Sarı Yeleklilerin buluştuğu protestolar, Macron yönetiminin ekonomi ve bütçe politikalarına yönelik toplumsal tepkinin boyutlarını ortaya koydu.