İzmit'in 93 Yıllık Atatürk Heykeli: Tarihi Arşivden Çıkan Detaylar

İzmit'in Kültür Tepesi'nde, Saat Kulesi'nin hemen yanı başında yükselen Atatürk heykeli, bu yıl 93. yaşını doldurdu. Cumhuriyet'in 10. yıl dönümü kutlamaları kapsamında 29 Ekim 1933 tarihinde dikilen bu bronz anıt, Kocaeli sınırları içerisinde Cumhuriyet döneminde inşa edilen ilk heykel olarak kayıtlara geçmiştir.

Günümüzde 10 Kasım anma törenleri yeni Kent Meydanı'nda gerçekleştirilse de, bu tarihi eser uzun yıllar boyunca kentin resmi törenlerine ev sahipliği yapmıştır. SALT Araştırma arşivinin İzmit-Kocaeli koleksiyonunda yer alan ve üzerinde el yazısıyla İzmit notu düşülmüş bir kartpostal, heykelin geçmişteki konumuna dair önemli ipuçları sunuyor.

Fotoğraf, anıtın hemen arkasından çekilmiş olup, Atatürk'ün o dönemde tren istasyonuna, raylardaki yük vagonlarına ve İzmit Körfezi'ne hakim bir noktada bulunduğunu kanıtlıyor. Karede ayrıca o dönemin İzmit'ine ait ahşap evler, cumbalı köşkler ve modern cepheli yapılar dikkat çekiyor.

Cumhuriyet'in ilk Türk heykeltıraşlarından olan ve Bursa'daki atlı Atatürk Anıtı'nı da tasarlayan Nijat Sirel tarafından bronzdan dökülen heykel, beyaz Marmara mermerinden bir kaide üzerinde yükseliyor. Mareşal üniformasıyla batıyı işaret eden Atatürk'ün yüzü, körfeze dönük şekilde konumlandırılmıştır.

Heykelin kaidesinde ise Cumhuriyet'in 10. yılına, İzmit'in 28 Haziran 1921'deki kurtuluşuna ve Atatürk'ün 1923 yılında kentte halka hitaben yaptığı konuşmaya dair özel ibareler yer alıyor. Geçmişte İzmit halkı tarafından yaptırılan bu anıt, Atatürk'ün Ankara ile İstanbul arasındaki tren seyahatlerinde dikkatini çekmiş ve bizzat kendisi tarafından beğenilerek İzmitlilere teşekkür iletilmiştir.

Heykelin tren istasyonunu gören stratejik konumu, o yıllarda şehre gelen yolcuların anıtı kolaylıkla fark etmesini sağlıyordu. Eser, 2008 yılında Kocaeli Büyükşehir Belediyesi tarafından, Kocaeli Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun onayıyla kapsamlı bir restorasyondan geçirilmiştir.

Bugün Kültür Tepesi'ndeki yerini korumaya devam eden heykel, kentin hafızasında önemli bir yere sahip olmaya devam ediyor. Yetkililer ve araştırmacılar, arşivlerdeki bu eski karelerin kentin kentsel dönüşümünü anlamak adına değerli olduğunu belirtiyor.

Heykelin çevresindeki tarihi dokunun günümüzdeki karşılıklarını merak eden araştırmacılar, bölge halkından ellerindeki eski aile fotoğraflarını ve anılarını paylaşmalarını bekliyor.