Çankaya Köşkü'nde Bir Tarih: Cumhuriyet'in Doğuşu

Milli Mücadelenin Zaferi ve Çankaya'da Tarihi Gece

Milli Mücadele'nin zaferle sonuçlanmasının ardından, 28 Ekim 1923 gecesi Türkiye'nin geleceğini şekillendiren karar Çankaya Köşkü'nde alındı. Mustafa Kemal Atatürk, çalışma arkadaşlarıyla bu tarihi yemekte Cumhuriyet'in ilanı kararını paylaştı ve ertesi gün TBMM'de bu karar resmen kabul edildi.

Atatürk, Samsun'a çıkarak başlattığı Milli Mücadele yıllarında zafer sonrası hükümet şeklinin Cumhuriyet olacağını öngörmüştü. 23 Nisan 1920'de TBMM'nin açılmasıyla millet egemenliğine dayalı yönetim temelleri atıldı ve Lozan Barış Antlaşması ile Türkiye'nin bağımsızlığı uluslararası düzeyde tanındı.

29 Ekim 1923: Cumhuriyet'in İlanı

29 Ekim 1923 tarihinde TBMM, Türk milletinin geleceğinde yeni bir dönem başlatacak olan Cumhuriyet'in ilanı kararını aldı. Yapılan görüşmelerin ardından, 1921 Anayasası'nda yapılan değişiklikle "Türkiye Devleti'nin şekli hükümeti Cumhuriyet'tir." hükmü kabul edildi ve saat 20.30'da Cumhuriyet ilan edildi.

Mustafa Kemal Atatürk, gizli oylamada 158 milletvekilinin tamamının oyunu alarak Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk Cumhurbaşkanı seçildi. Atatürk, Türk milletinin bağımsızlık mücadelesindeki kararlılığına vurgu yaparak, "Türkiye Cumhuriyeti mesut, muvaffak ve muzaffer olacaktır." ifadeleriyle geleceğe olan inancını belirtti.

Cumhuriyet Bayramı ve Türkiye'nin Yeniden Doğuşu

Cumhuriyet'in ilanı ile birlikte devlet başkanlığı meselesi çözüme kavuşturuldu ve hükümetin kuruluş şekli yeniden düzenlendi. İlk hükümet İsmet Paşa tarafından kurulurken, Fethi Bey TBMM Başkanlığı'na seçildi. Cumhuriyet'in ilanı, 29 Ekim gecesi ve ertesi gün vatandaşlar tarafından coşkuyla kutlandı.

1925 yılından bu yana 29 Ekim "milli bayram" olarak kutlanmakta ve Çankaya Köşkü'nde dile getirilen "Yarın Cumhuriyet ilan edeceğiz" ifadesi, Cumhuriyet'in kuruluşuna uzanan sürecin simge sözleri arasında yer almaktadır.