İsrail'de oylar sayıldı: Şimdi ne olacak?

İsrail seçimlerinde Netanyahu yanlısı blok az farkla önde olsa da taraflardan hiçbiri gerekli çoğunluğu sağlayamıyor. Peki, yeni hükümet nasıl kurulacak? Arap partileri kilit rol oynayabilir mi?

Salı günkü seçimlerin ardından İsrail parlamentosu Knesset'te hiçbir grup yeterli sandalye sayısına ulaşamadı Fotoğraf: Christophe Gateau/dpa/picture alliance Reklam İsrailliler Hamas'ın 7 Ekim saldırısından bu yana düzenlenen ilk seçimlerden çıkacak kesin sonucu bekliyor. Mevcut tabloda ne Başbakan Benyamin Netanyahu ne de onun koltuğuna talip olan rakipleri 120 sandalyeli İsrail parlamentosu Knesset'te hükümet kurmak için gereken 61 sandalyelik çoğunluğu sağlayabiliyor.

İsrail medyasının tahminlerine göre, Netanyahu liderliğindeki blok parlamentoda 53 sandalye elde ederken, muhalefet partileri 48, Netanyahu'nun iktidardan düşmesini isteyen Arap partilerinin öncülüğündeki blok ise 19 sandalye elde ediyor.

Merkez Seçim Komisyonu (CEC) dün akşam yaptığı açıklamada, oyların yüzde 89,8'inin sayıldığını ve bunun sandıkların neredeyse tamamından gelen sonuçları kapsadığını bildirdi.

Kesin sonuçların ise askeri personelin, diplomatların, cezaevi ve hastanelerdeki seçmenlerin kullandığı yaklaşık 500 bin oyun sayılmasının ardından bu akşam açıklanabileceği belirtiliyor. Ancak söz konusu oyların seçim sonuçlarını önemli ölçüde değiştirmesi beklenmiyor.

Yeni hükümet kurulana kadarki süreçte Netanyahu başbakanlık görevini sürdürmeye devam edecek.

Çoğunluğun sağlanamamasının yarattığı belirsizliğin önümüzdeki haftalarda ülke için zorlu kararlara ve süpriz ittifaklara kapı aralayabileceği belirtiliyor.

Bu zorlu kararlar arasında bazı Yahudi ve Arap partilerinin tarihi bir ittifak kurup kurmayacağı ya da seçim kampanyalarını Netanyahu'yu iktidardan uzaklaştırma vaadi üzerine inşa eden bazı partilerin bu hedeflerinden vazgeçerek son derece kutuplaştırıcı bir figür olan Netanyahu ile güçlerini birleştirip birleştirmeyeceği de bulunuyor.

Yeni hükümeti kurmakla görevlendirilecek ismin belirlenmesinde kilit rol oynayacak İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, tüm partilere koalisyon görüşmeleri başladığında "açık fikirli" olmaları çağrısında bulundu.

İsrail'de uzun süredir ayrımcılığa maruz kalan bazı Arap vatandaşlarının bu seçimlerde oy kullanmama yönündeki köklü tutumlarını değiştirerek sandığa gitmesinin yeni süreçte kritik bir rol oynayabileceğine dikkat çekiliyor.

Netanyahu'nun en güçlü rakibi, eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot, dün yaptığı açıklamada tüm halka hizmet eden ve halkın iradesini yansıtan bir hükümetten söz etti. Eisenkot, seçimlerde güçlü bir başarı elde eden Arap partileriyle ittifak kurma ihtimaline ise değinmedi.

Netanyahu'nun rakibi daha önce, parlamentoda gereken çoğunluğa ulaşmak amacıyla Arap partileriyle işbirliğine açık olduğunu belirtmişti.

Bu partilerden biri olan Ortak Liste, dünkü açıklamalarında, seçimlerde sergilenen "benzeri görülmemiş güç gösterisine" ve "ırkçılık dalgasına karşı yüzmeye hazır" Yahudi seçmenlerin varlığına dikkat çekerek siyasi işbirliğine açık olduğunu duyurdu.

Gece boyunca Tel Aviv'de ve siyasi açıdan çok daha muhafazakâr bir kent olan Kudüs'te, içinde Arap partilerinin de yer alacağı bir koalisyon hükümeti kurulmasını destekleyen küçük çaplı gösteriler düzenlendi.

Ülkede 2021 yılına kadar hiçbir Arap partisi koalisyon hükümetinde yer almamış, o yıl kurulan koalisyondaki ortaklık ise uzun ömürlü olmamıştı.

Yeni hükümetin kurulamaması hâlinde İsrail, gelecek yılın başlarında yeniden seçime gitmek zorunda kalacak. Cumhurbaşkanı Herzog dünkü açıklamasında, böyle bir durumdan kaçınmak istediğinin sinyalini verdi.

"Ülkenin yeniden sandığa gitmesini önlemek için elimizden gelen her şeyi yapmalıyız" diyen Herzog "Bu nedenle buraya gelecek herkesten görüşmelere açık fikirli yaklaşmasını bekliyorum" ifadelerini kullandı.

Netanyahu'nun rakibi Eisenkot da benzer bir tutumu benimsiyor.

Yeni bir seçim, Arap vatandaşların yeniden yüksek katılım gösterip göstermeyeceği ve oy kullanmak için ülkelerine dönen on binlerce İsraillinin bir kez daha bunu yapıp yapmayacağı gibi soru işaretlerini beraberinde getiriyor.

Yurt dışından gelen on binlerce seçmenin çoğu, "Netanyahu'dan kurtulmak için" ülkeye dönerek oy kullandıklarını ifade etmişti. İsrail'de diplomatlar hariç, vatandaşların yurt dışında oy kullanma hakkı bulunmuyor.

Hâlihazırda oldukça kutuplaşmış bir ülke olan İsrail sancılı ve kritik meselelerin gölgesinde seçimlere gitti.

Bunlar arasında hızla büyüyen ultra Ortodoks nüfusun zorunlu askerlikten muaf kalmaya devam edip etmeyeceği gibi konular bulunuyor.

Üç yıldır süren, çok sayıda İsrailli ailenin çocuklarını kaybettiği savaşlar bu ayrıcalığı giderek daha tartışmalı hâle getirdi.

Ülke nüfusunun yüzde 20'sini oluşturan Arap vatandaşlar için ise ihtiyatlı bir değişim umudu söz konusu. Bu seçmen grubu, haklarını savunacak temsilcilerin yeni hükümette yer almasını umut ediyor.

İsrail'de en uzun süre görevde kalan başbakan olan Netanyahu toplumdaki derin kutuplaşmanın önde gelen mimarlarından biri.

Mevcut Başbakan, hakkındaki yolsuzluk iddialarının yanı sıra Gazze'deki savaşın sona erdirilmesi ve rehinelerin serbest bırakılması için yapılacak anlaşmaları siyasi çıkarları uğruna geciktirdiği yönünde suçlamalarla karşı karşıya.

İsraillilerin büyük bölümü oy kullanırken güvenlik meselelerini önceleseler de ülkenin uluslararası konumu da tartışma konusu. Gazze'de Filistinlilere yönelik muameleye ilişkin yaygın eleştiriler ve işgal altındaki Batı Şeria'da Yahudi yerleşimcilerin artan şiddet eylemleri, İsrail'in uluslararası alandaki konumunu etkiliyor.

Diğer yandan İran'a yönelik yeni saldırı tehdidi de seçimlerin ardından yaşanan belirsizliği artırıyor. ABD'de Donald Trump yönetimi, 3 Kasım'daki ara seçimlerden sonra yeni saldırılar düzenlenebileceğini dile getirmişti.

Uzmanlara göre Netanyahu, yeniden başlayabilecek kapsamlı bir savaşı gerekçe göstererek kendi liderliğinde bir ulusal birlik hükümeti kurulması için baskı yapabilir.

Bu tür bir gelişme, 7 Ekim saldırılarındaki güvenlik zafiyetlerinin kamuya açık soruşturmayla ele alınmasına yönelik süreci de geciktirebilir. Netanyahu uzun süredir soruşturma taleplerine direniyor.