Avrupa üniversitelerinde Türk öğrencileri

OECD’nin 2026 “Eğitime Genel Bakış” (Education at a Glance) raporu genelde uluslararası öğrenci hareketliliği, özelde ise Türk öğrencilerin yurtdışında üniversite tercihleri hakkında ilginç bilgiler içeriyor. 2015 ile 2024 arasındaki 9 yılda OECD ülkelerinde, lisans seviyesinde uluslararası öğrenci oranı%8’den%11’e yükselmiş.

Tercih edilen ülkeler genelde İngilizce konuşulan ülkeler. OECD’ye gelen uluslararası öğrencilerin neredeyse%60’i Avustralya, Kanada, Almanya, Birleşik Krallık ve Amerika Birleşik Devletleri’ne gidiyorlar. YURTDIŞINDAKİ TÜRK ÖĞRENCİLERİN SAYISIRapora göre yurt dışındaki Türk öğrenci sayısı 2015’te 43.628 iken 2024’te 77.279 olmuş.

9 yıl içindeki artış oranı%77. Dahası, sadece son 3 yıldaki toplam artış oranı%47 olmuş. Bu artış birkaç yıl daha sürebilir. Öğrencilerimizin yurt dışındaki üniversitelere olan ilgisi nedeniyle birçok lise yakın geçmişte çift diploma programları oluşturdu.

MEB ise bu programları kısmen de olsa denetleyebilmek amacı ile geçtiğimiz yıl bir dil sınavı kurguladı. TÜRK ÖĞRENCİLER NEREYE GİDİYORLAR?OECD raporundaki 2015 ile 2024 listelerini kıyaslamak ilginç sonuçlar veriyor. - Almanya’daki Türk öğrenci sayısı son 9 yılda neredeyse dörde katlanmış ve Almanya’nın toplamdaki payı%12’den%26’ya çıkmış.- 2015’in en popüler hedef ülkesi olan ABD’deki öğrenci sayısı%15 gerilemiş ve ABD’nin toplamdaki payı%23’ten%11’e düşmüş.- 2015’te ilk beşte olmayan İtalya önemli bir çıkış ile üçüncü sıraya gelmiş.- Birleşik Krallık hem 2015’te hem de 2024’te dördüncü sırada, fakat öğrenci sayısını 9 yılda ikiye katlamış.

TÜRK ÖĞRENCİLERİN TERCİHİ NEDEN ABD’DEN AVRUPA’YA KAYDI?1. Üniversite eğitiminin toplam maliyeti: ABD'de uluslararası bir öğrenci için dört yıllık eğitimin maliyeti çok yüksek olabiliyor. Almanya'da ise devlet üniversitelerinin büyük bölümünde öğrenim ücreti bulunmuyor.

İtalya'da gelir durumuna göre değişen ücretler ve burs olanakları var. Bu, özellikle orta ve orta-üst gelir grubundaki Türk aileleri için Avrupa'yı daha erişilebilir kılıyor.2. Avrupa'da İngilizce eğitim seçeneklerinin çoğalması: Eskiden Avrupa’da okumak için yerel dili bilmek önemli bir koşuldu.

Bugün özellikle Almanya, Hollanda, İtalya ve bazı Orta Avrupa ülkelerinde İngilizce eğitim veren programlar var. Bu gelişme Türk öğrenciler açısından önemli: sadece İngilizce bilen bir öğrencinin seçenekleri arttı.3. Avrupa'daki üniversitelerin sunduğu maliyet–kalite dengesi: Birçok aile için amaç mutlaka dünyanın en prestijli üniversitesine girmek değil; iyi bir eğitim alıp uluslararası geçerliliği olan bir diploma edinmek.

Almanya'nın teknik üniversiteleri, İtalya'nın köklü devlet üniversiteleri bu açıdan güçlü seçenekler sunuyor ve öğrenciler ABD’den daha düşük maliyetle tatmin edici bir akademik kaliteye ulaşabiliyorlar.4. Mezuniyet sonrası Avrupa'da yaşama ve çalışma olasılığı: Üniversite seçimi yalnızca üç veya dört yıllık bir eğitim kararı değil; bazen öğrencinin gelecekte hangi ülkede yaşayacağını da belirliyor.

Avrupa’nın birçok ülkesinde mezunların iş aramak için ülkede kalmasına olanak veren düzenlemeler bulunuyor.5. Coğrafi ve kültürel yakınlık: Türkiye'den Almanya'ya, İtalya'ya veya Polonya'ya ulaşmak ABD'ye gitmekten daha kolay ve ucuz.

Almanya'daki geniş Türk toplumu da ayrı bir avantaj. Öğrencinin ailesi veya tanıdıkları ülkede bulunabiliyor; aileler öğrencilerini daha sık ziyaret edebiliyor.6. Dünyada ve Türkiye’de yurt dışı eğitim pazarının genişlemesi: Avrupa'daki daha ekonomik ve İngilizce programlar geçmişte çocuklarını yurt dışında okutmayı düşünmeyen ailelere yeni seçenekler sağlıyor.

Avrupa’da üniversitenin 4 yerine 3 yıl olması da bazı ailelere cazip geliyor olabilir. AVRUPA’DAKİ İLGİNÇ FIRSATLARBir ülkedeki üniversitelerin seviyesinin en güçlü belirleyicilerinden birisi o ülkenin ekonomik durumudur.

Daha zengin ve büyük ülkeler eğitime daha fazla yatırım yapabilirler ve daha güçlü (ve daha fazla sayıda) kurumlar oluşturabilirler. Fakat ekonomik durumdan bağımsız olarak her ülkenin az sayıda da olsa güçlü eğitim kurumlarına ihtiyacı vardır.

Dolayısıyla, her ülkede yabancı öğrencilere çekici gelebilecek en az bir üniversite bulunur. Avrupa’da üniversite okumak isteyen öğrencilerin araştırmalarını sadece Almanya, İtalya ve Birleşik Krallık’taki üniversiteler ile kısıtlamaması gerekir.

Burada birkaç ilginç fırsattan söz edeceğim. Hollanda: Hollanda’daki THE sıralamasına göre ilk 5 üniversite olan Delft, Amsterdam, Wageningen, Leiden ve Groningen’in tümünde İngilizce lisans programları mevcut. Bu üniversitelerin tümü ilk 100’de ve ücretler 15.000 Euro ile 20.000 Euro arasında.

Kanımca Hollanda, Birleşik Krallıkta okumayı düşünen öğrenciler için daha ekonomik bir alternatif. Fransa: Fransa’da ise Fransızca bilen öğrenciler için üniversiteler neredeyse ücretsiz. İngilizce programlar ise Hollanda’dakilere benzer şekilde ücretlendirilmiş.

Finlandiya: Kaliteli eğitime nispeten düşük ücretle ulaşılabilecek bir ülke de Finlandiya. İlk beş üniversitenin tamamında İngilizce lisans eğitimi bulunuyor ve incelediğimiz programların yıllık ücretleri €10.000–13.000 arasında.

Avusturya: Devlet üniversitelerinde öğrenim ücretleri çok düşük. Özellikle Univ. of Vienna’nın THE ilk 100'de olması ve yaklaşık €1.500 yıllık ücretle tamamen İngilizce bir lisans (veri bilimi) sunması önemli. Ayrıca Vienna University of Economics and Business’te işletme ve ekonomi programları da aynı ücret.

Düşük ücretle Almanca veya İngilizce eğitim almak isteyenler için Avusturya göz ardı edilmemesi gereken bir alternatif. Lüksemburg: Avrupa’nın en zengin ülkelerinden birisi olan ve OECD’de eğitime en çok kaynak ayıran Lüksemburg’daki tek üniversitede eğitim ücreti sadece yılda 800 Euro.

Lüksemburg vatandaşlarının yarısı üniversite için ülke dışına gittiğinden, Lüksemburg üniversitesi yabancı öğrencilere ayrımcı ücret uygulamıyor. Bilgisayar bilimleri programı%100 İngilizce. İngilizce eğitim veren, makul ücretli ve akademik açıdan güçlü üniversiteler Avrupa'nın birçok ülkesinde bulunuyor.

Önemli olan öğrencinin ilgi alanına, dil yeterliliğine ve ailesinin bütçesine uygun seçenekleri belirlemek. Almanca ve Fransızca bilenler için İsviçre ve Fransa mükemmel fırsatlar sunuyorlar. İrlanda, Hollanda, Danimarka, İsveç ve Finlandiya, Birleşik Krallık düşünenler için ilginç birer alternatif.

Tıp okumak isteyenler için Macaristan ve Çekya makul ücretlerle öne çıkıyorlar. Düşük maliyetli eğitim arayanlar için İspanya, Polonya, Çekya ve Baltık ülkeleri önemli, fakat açık ara ile en uygun programlar Avusturya ve Lüksemburg’da.

GELECEK ÖNGÖRÜSÜBenim tahminim Birleşik Krallığa talebin güçlü bir şekilde süreceği yönünde çünkü ülkede bu okulların ücretlerini verebilecek (ve vermeye istekli) bir kesim bulunuyor. Öte yandan İtalya ve Almanya’ya ve diğer Avrupa ülkelerine yönelimin artacağını düşünüyorum.

Avrupa'daki görece ekonomik üniversite seçenekleri sayesinde, geçmişte yurt dışında üniversite okumayı düşünmeyen aileler de bu olasılığı değerlendirmeye başladı. Eğer bu eğilim devam ederse Türkiye’de daha geniş bir öğrenci kitlesi uluslararası üniversite eğitimine ulaşabilir.

Özellikle Almanca öğrenmek orta sınıfa Alman devlet üniversitelerine ulaşım sağlayacağından, ülkede Almanca öğrenme talebinin de artmasını bekliyorum.