Netanyahu'nun İran Planı: Geçici Hükümet Savaş Kararı Alabilir mi?

İsrail'de 27 Ekim'de gerçekleşen parlamento seçimlerinde çoğunluğu kaybeden Başbakan Binyamin Netanyahu, yeni hükümet kurulana kadar geçici kabinenin başında görevini sürdürüyor. Cumhurbaşkanı Isaac Herzog tarafından hükümeti kurmakla görevlendirilen muhalefet lideri Gadi Eisenkot'un koalisyon oluşturma sürecinin aylar sürebileceği öngörülüyor.

Siyasi gücü zayıflayan Netanyahu'nun, ABD yönetimi, İsrail askeri yetkilileri ve muhalefetin karşı duruşuna rağmen İran'a karşı yeni bir operasyon seçeneğini masada tuttuğu belirtiliyor. İsrail Temel Yasası'nın 30. maddesi, geçici hükümetlere olağan hükümetlerle aynı yetkileri tanıyor.

Ancak Yüksek Mahkeme'nin 'itidal yükümlülüğü' ilkesi, görev süresi dolmak üzere olan hükümetlerin acil olmayan ve geri dönüşü zor kararlar almasını kısıtlıyor. Tachlith Enstitüsü'nden Or Asher, güvenlik meselelerinin bu kısıtlamanın en belirgin istisnası olduğunu ve Yüksek Mahkeme'nin geçmişte savaş kararlarına müdahale etmekten kaçındığını ifade ediyor.

Bu durum, Netanyahu'nun operasyonu 'ulusal güvenlik aciliyeti' olarak tanımlayarak hukuki engelleri aşabileceği yorumlarına neden oluyor. İsrail medyasında yer alan haberlere göre, güvenlik kabinesi orduya İran'a karşı saldırı hazırlıklarını artırma talimatı verdi.

Bu gelişme, Netanyahu'nun ABD Başkanı Donald Trump ile yaptığı ve gergin geçtiği iddia edilen görüşmelerin ardından dikkat çekti. Öte yandan, İsrail ordusundaki üst düzey yetkililerin, İran'a yönelik acil bir askeri gereklilik görmediklerini Netanyahu ve Eisenkot'a bildirdikleri Kanal 13 televizyonu tarafından duyuruldu.

Muhalefet bloğu, hayati bir zorunluluk bulunmadıkça askeri operasyon yapılmaması konusunda Netanyahu'ya baskı yapıyor. Gadi Eisenkot, doğrudan bir tehdit olmaksızın girişilecek bir askeri hareketin İsrail demokrasisi ve devlet kurumlarına olan güveni sarsabileceği uyarısında bulundu.

Netanyahu ise tüm kararların güvenlik gerekçeleriyle alındığını savunarak eleştirileri reddediyor. Kamuoyunda ise operasyonun, Netanyahu'nun iktidarda kalma çabası olarak görülmesi ile ulusal birlik psikolojisi arasında bölünmüş bir tepki yaratması bekleniyor.

İsrail tarihinde geçici hükümetlerin askeri operasyon başlattığı örnekler mevcuttur. Netanyahu, 2021 yılındaki seçim yenilgisinin ardından Gazze'ye yönelik 11 gün süren bir operasyon başlatmıştı. Benzer şekilde, eski başbakanlar Ehud Olmert ve Yair Lapid de görev sürelerinin sonuna yaklaşırken askeri müdahalelerde bulunmuştu.

Özellikle Olmert dönemindeki 2008 operasyonu, yüksek can kaybı nedeniyle bu örnekler arasında en yıkıcı olanı olarak kayıtlara geçmişti.