Uzmanından Uyarı: 15 Yaşın Beyin Gelişimi Dijital Riskleri Artırıyor

Sakarya Üniversitesi Psikoloji Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Sümeyye Derin, çocuk ve gençlerin dijital platformlardaki tehlikelerden korunması amacıyla tartışılan 15 yaş sınırına ilişkin kritik değerlendirmelerde bulundu.

Ergenlik dönemindeki bireylerin sosyal medyanın olumsuz etkilerine karşı neden daha savunmasız olduğunu bilimsel verilerle açıklayan Derin, bu durumun temelinde biyolojik gelişim sürecinin yattığını ifade etti. Bilimsel araştırmalara göre insan beyninin olgunlaşma sürecinin 25 ile 30 yaşlarına kadar devam ettiğini belirten Doç.

Dr. Derin, bu uzun gelişim evresinde beynin farklı bölgelerinin eş zamanlı çalışmadığına dikkat çekti. Mantıklı karar verme ve dürtü kontrolü gibi işlevleri üstlenen prefrontal korteksin henüz gelişimini tamamlamadığı bu dönemde, duygusal ve tepkisel süreçlerin merkezi olan limbik sistemin çok daha baskın bir rol oynadığı vurgulandı.

Özellikle 15 yaşın biyolojik gelişim açısından son derece hassas bir eşik olduğunu vurgulayan uzman isim, gençlerin bu yaşlarda dijital dünyanın sunduğu uyaranlara karşı daha tepkisel davrandıklarını belirtti. Limbik sistemin baskınlığı nedeniyle gençlerin anlık duygularla hareket etmeye daha meyilli olduğunu kaydeden Derin, bu durumun sosyal medya kullanımında riskli davranışları beraberinde getirebileceğine işaret etti.

Sosyal medya yasası kapsamında gündeme gelen yaş sınırlaması tartışmalarını bu nörolojik gerçekler ışığında değerlendiren Doç. Dr. Sümeyye Derin, gençlerin dijital dünyada karşılaştıkları içeriklere karşı neden daha korumasız olduklarını net bir şekilde ortaya koydu.

Gelişimsel süreçte mantıksal süzgeçlerin henüz tam kapasiteyle çalışmaması, gençlerin sosyal medyadaki manipülatif veya zararlı içeriklere karşı savunma mekanizmalarını zayıflatıyor. Sonuç olarak, beyin gelişiminin devam ettiği bu kritik yaş aralığında gençlerin dijital dünyadaki risklerden korunması için sadece yasal düzenlemelerin yeterli olmayabileceği, bu biyolojik gerçeklerin göz önünde bulundurulması gerektiği anlaşılıyor.

Uzmanlar, gençlerin dijital okuryazarlık becerilerinin geliştirilmesinin ve ebeveyn denetiminin, prefrontal korteksin gelişimini tamamlayana kadar hayati bir öneme sahip olduğunu belirtiyor.