HABAŞ'ta yakınlarını kaybedenler: Ölen 18 kişi ama arkada kalan 200 kişi

HABAŞ'ta yakınlarını kaybedenler, sağ kurtulanlar ve eski çalışanlarının anlatımları tesisteki iş güvenliğine ilişkin açıklara işaret ediyor.

Google'da DW'yi tercih edin HABAŞ'ta hayatını kaybedenlerin yakınları, tesisteki güvenlik açıklarına dikkat çekiyor Fotoğraf: Murat Kocabas/AFP Reklam "Uzun süre iş arıyordu. Boşandıktan sonra hayatını yeniden kurmaya çalışan biriydi. Borçlanmıştı. Artık kendime yeteceğim diyordu. İlk iş gününde öldü, hayatını kuramadı."

HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'ndaki kazada hayatını kaybeden 42 yaşındaki Göksel Ünaldı'nın ablası İlkay Ünaldı, kardeşinin yarım kalan hayat hikayesini böyle özetliyor.

Kardeşinin ilk iş günü olmasına rağmen kendisine eğitim verilmediğini söyleyen Ünaldı, "İş güvenliği ile ilgili yetersiz bir yerdi. Ağır iş. Onun o kazanda ne işi vardı bilmiyorum" diye sözlerine devam ediyor.

Fabrikada daha önce yaşanan iş kazalarına da dikkat çeken Ünaldı, sorumluların yargılanmasını istiyor.

Eşinden boşanan ve 16 ile 19 yaşlarında iki çocuğu bulunan Ünaldı taşeron firma aracılığıyla fabrikada kazan temizliği yaparken hayatını kaybetti. Üstelik bu, fabrikadaki ilk iş günüydü.

İzmir Aliağa'daki tesiste meydana gelen patlamada yakınlarını kaybedenlerin anlatımları, HABAŞ fabrikasında uzun zamandır iş güvenliği sorunlarının devam ettiğine işaret ediyor.

Eşinin gece saatlerinde işe çağrıldığını, bazen sabaha kadar çalıştığını, eve geldikten sonra yemek yemeden yeniden fabrikaya gitmek zorunda kaldığını söyleyen Gülden Bıyıklı, "Eşimle telefonla bile konuşamıyordum. O derece yoğundu.

Gece üçte gelip sabah gittiği oluyordu. Sabah 9'da eve geliyor, sonra yeniden çağrılıyordu. 12 saatin altında çalıştığı olmuyordu" diyor.

HABAŞ'ta toplam 22 yıl çalışan Ceylan Bıyıklı, bir süre yurt dışına gitmiş ve 3 yıl sonra fabrikaya geri dönmüştü. Bıyıklı, son 13 aydır yeniden HABAŞ'ta görev yapıyordu. Çelikhane bakım sorumlusu olarak çalışan Bıyıklı, üç yıl önce emekli olmasına rağmen çalışmayı sürdürüyordu.

Eşinin İzmir Aliağa'daki çalışma koşullarından ve yaşanan arızalardan sık sık yakındığını aktaran Bıyıklı, "Fabrika bitik. Günü kurtarıyoruz diyordu. Arıza neyse, onu çözmek yerine günü kurtarıyordu. Orası adam olmaz diyordu" ifadelerini kullanıyor.

Ceylan Bıyıklı'nın emekli olduktan sonra yeniden çalışmaya başlama sürecini de anlatan Gülden Bıyıklı, çelikhane müdürünün eşini birkaç kez işe çağırdığını belirtiyor. Eşinin bu çağrıları geri çeviremediğini söyleyen Bıyıklı, "Artık gece 4'te gelinir mi, artık insanlıktan çıktın" dediğini anlatyor.

Eşinin başına bir şey geleceğine ilişkin sürekli korku duyduğunu belirten Gülden Bıyıklı, patlamanın ardından yaşadıklarını şu sözlerle anlattı:

"İçimde hep bir korku vardı. Kapısını bile açamamış, diri diri yandı. Ölen 18 kişi ama arkada 200 kişi daha yandı. Bizim için hayat bir daha hiç normal olmadı. Sabah 7'de gönderdim, 11.30'da adam öldü. Kimin ne kusuru varsa hesap versin. Biz yandık, başkası yanmasın."

Engelli bir kız çocuğuyla birlikte yaşamını sürdürmeye çalışan Gülden Bıyıklı, eşinin ölümünün ardından yaşadığı ekonomik ve psikolojik yıkımı ise şu sözlerle dile getirdi:

"Benim şu anda hayatım bitti. Engelli kızım var, evim kapandı gitti. Yok gitti. Ben sanki eskisi gibi mi olacağım?"

Patlamada hayatını kaybeden 38 yaşındaki Ferhat Maraşlı'nın ağabeyi Fırat Maraşlı da HABAŞ'ta işçi olarak çalışıyor.

Ferhat Maraşlı, fabrikada 16 yıldır görev yapıyordu. Çelikhane bölümünde, özellikle ocaklar kısmında çalışan Maraşlı, ağır çalışma koşulları nedeniyle sık sık sorun yaşıyordu. Geride iki yaşında bir kız çocuğu bıraktı.

Kardeşinin hayatını kurmak için büyük mücadele verdiğini anlatan Fırat Maraşlı, kardeşinin yeni aldığı evin borcunu ödemeye çalıştığını söylüyor. Ferhat Maraşlı'yı "Gariban bir işçiydi" sözleriyle anlatan ağabeyi, kardeşinin fabrikada daha önce de çeşitli iş kazaları geçirdiğini ifade ediyor.

Parmağının kırıldığını, diz kapağından yaralandığını anlatan Fırat Maraşlı, fabrikadaki kazaların işçiler için olağan hale geldiğini belirterek "Ölmediğimize şükrediyorduk, ama en sonki ölüm hadisesi büyük bir faciaydı. Kurtulma şansları hiç olmadı" diyor.

HABAŞ'ta 2018-2021 yılları arasında çalışan H.H.Y. ise geçmişte yaşadığı iş kazalarını ve fabrikada tanık olduğu ölümleri DW Türkçe'ye anlattı. "Ben de iş kazası geçirdim, birçok ölüme şahit oldum" diyen H.H.Y., limanda puantör olarak görev yaptığı dönemde yaşadığı kazayı şöyle aktardı:

"Limanda puantör olarak görevliydim. Hurda arabalar getirilir yabancı ülkelerden. Çok hurdalar dökülmüştür kamyonlardan. 2020'de yere dökülen hurdaların üzerine takılıp düştüm. Sağ elimin iç tarafa parçalandı. His kaybı yaşandı.

80 model bir arabayla önce patlamanın olduğu fabrikaya götürdüler. Oradan da ambulans ile Aliağa Devlet Hastanesi götürdüler. Parmaklarımı oynatamıyordum. Doktor, altı yedi dikiş attı. Yeniden işe gelmeye başladım."

İş güvenliği uzmanının kazaya ilişkin rapor tuttuğunu belirten eski işçi, fotoğrafların kazanın yaşandığı noktada değil, uzmanın uygun gördüğü yerde çekildiğini kaydediyor:

"Fakat fotoğraf çekimini benim düştüğüm yerde değil, kendisinin uygun gördüğü yerde fotoğraf çekti. Dosyaya olay öyle geçti. O dönem şikayetçi olmadım çünkü bilgim yoktu."

H.H.Y., HABAŞ'a hurda getirilen limanda yükleme işlemlerindeki güvenlik sorunlarına da dikkat çekti. 2020 yılında bir kamyona yasal sınırın üzerinde yükleme yapıldığını belirten eski işçi, yaşanan kazayı şöyle anlattı:

"2020'de bir tane kamyona bir yerine iki bobin yüklemişlerdi. Biri 21 ton. İki tane yüklenmesi yasaya aykırıydı. Yokuştan inerken bobinler kayarak TIR'ın kupasının üzerinden geçti ve şoför pestil oldu."

Eski işçi, limanda gece vardiyasında yaşanan başka bir kazayı da anlattı. Yükleme-boşaltma sırasında karanlık nedeniyle bir TIR şoförüne kamyon çarptığını, şoförün cesedinin sabah denizde bulunduğunu söyledi. Forklift kaynaklı uzuv kayıplarına yol açan iş kazalarına da tanık olduğunu belirten H.H.Y., yaşananların örtbas edildiğini savunarak, "Patronunun gücü nedeniyle bunlar örtbas ediliyordu. Tek dedikleri baret takın oldu" ifadesini kullandı.

İzmir'in Aliağa ilçesindeki HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda 9 Kasım'da yaşanan ve 18 işçinin hayatını kaybettiği patlamayla ilgili 9 kişi tutuklandı. Aralarında HABAŞ Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Rüştü Başaran'ın da bulunduğu 2 kişi ise ev hapsi kararıyla serbest bırakıldı.