Habermetrik
← Ana Sayfa
16 Kasım 2026 23:26
✍ Editör: Habermetrik · Editör Politikası

Kriz Yorgunluğu

Kriz Yorgunluğu
⏱️ 3 dk okuma 🛡️ %85 Doğruluk · 1 Kaynak
WhatsApp Paylaş
⚡ 30 Saniyede Özet Habermetrik Yapay Zeka Özeti
  • Ekonomik krizler her zaman aniden gelmez
  • Bazıları ekonomiyi kısa sürede sarsar, ağır kayıplara yol açar ve ardından toparlanma süreci başlar

Ekonomik krizler her zaman aniden gelmez. Bazıları ekonomiyi kısa sürede sarsar, ağır kayıplara yol açar ve ardından toparlanma süreci başlar. Bazıları ise ekonomiyi yavaş yavaş tüketir; üretim gücünü, yatırım iştahını ve geleceğe ilişkin güveni aşındırır.

Türkiye bugün ikinci türden bir ekonomik sorunla karşı karşıya bulunuyor: Kriz yorgunluğu.

Türkiye’de ekonomik kriz denildiğinde genellikle büyümenin düşmesi ve işsizliğin artması anlaşılıyor. Yüksek enflasyon ise uzun yıllar ekonomik yaşamın olağan bir parçası olarak kabul edildi. Ekonomi büyüdüğü, istihdam yarattığı ve gelirler nominal olarak arttığı sürece enflasyon tek başına kriz olarak algılanmadı.

Türkiye, 2023 ortasında başlayan ekonomi politikası değişimiyle enflasyonla mücadelede üç yılı geride bıraktı. Enflasyon düşüyor ancak hâlâ yüksek düzeyde. Ekim 2026 itibarıyla yıllık enflasyon yüzde 29,77. Üstelik bu düşüşün ekonomiye maliyeti giderek daha fazla hissediliyor.

Ekonomi potansiyelinin altında büyürken atıl işgücü oranı yüzde 30’un üzerinde seyrediyor, yatırımcıların geleceğe ilişkin beklentileri zayıflıyor. Geçmişte kısa sürede ağır darbeler alan Türkiye ekonomisi, bu kez uzun süreye yayılan bir yıpranma sürecinden geçiyor.

Kriz yorgunluğu, krizden çıkış sürecinin uzaması nedeniyle ekonomik birimlerin dayanma gücünün giderek azalması olarak tanımlanabilir. Başlangıçta geçici olduğu düşünülerek katlanılan maliyetler kalıcı hale geldikçe işletmelerin mali yapıları bozuluyor, hane halkının birikimleri eriyor, yatırımlar erteleniyor ve beklentiler zayıflıyor.

Sorun bir süre sonra mevcut ekonomik koşullardan çok, bu koşullara daha ne kadar dayanılabileceğine dönüşüyor.

Bu yıpranmanın en belirgin hissedildiği alanların başında sanayi geliyor. Sanayici yüksek faizlerle finansman sağlamaya çalışırken ücret, enerji ve diğer üretim maliyetlerindeki artışlarla karşı karşıya. Döviz kurundaki artışın maliyet artışlarının gerisinde kalması ihracatçının rekabet gücünü zorluyor. İç talebin zayıflaması da eklenince sanayici hem iç hem dış pazarda sıkışıyor.

Sanayi üretiminin genel görünümü, savunma sanayii gibi bazı alanlardaki olumlu gelişmeler nedeniyle olduğundan daha iyi görünebilir. Ancak imalat sanayisinin geneline bakıldığında üretimdeki zayıflama daha belirgin. Asıl kaygı verici olan da bu.

Çünkü üretimdeki gerileme yalnızca bugünkü üretimi değil, gelecekteki üretim kapasitesini de tehdit ediyor.

Bu koşullarda sanayicinin önünde kârından fedakârlık etmek, yatırımlarını ertelemek, üretimini azaltmak, üretimini başka ülkelere taşımak ya da faaliyetini sona erdirmek gibi seçenekler kalıyor. Bunların her biri farklı maliyetler yaratıyor.

Yatırımların ertelenmesi gelecekteki üretim kapasitesini sınırlandırırken üretimin azaltılması istihdamı olumsuz etkiliyor. Fabrikaların kapanması ve üretimin başka ülkelere taşınması ise kalıcı kapasite kayıplarına yol açabiliyor.

Burada enflasyonla mücadele ve büyüme arasındaki ödünleşim (trade-off) karşımıza çıkıyor. Enflasyonu düşürmek için faizler yüksek tutuluyor, kredi kullanımı sınırlandırılıyor ve talebin yavaşlatılması hedefleniyor. Ancak bu politika uzun süre devam ettiğinde yalnızca talebi değil, üretim kapasitesini de olumsuz etkileyebiliyor.

Oysa kalıcı fiyat istikrarı için talebi kontrol altına almak kadar üretim kapasitesini korumak da önemli. Dezenflasyon politikası, üretim gücünü zayıflatacak maliyetleri sınırlayan önlemlerle desteklenmeli.

Sorunun bir başka boyutu, ekonomik programın yükünün toplumun farklı kesimleri arasında eşit dağılmaması. Finansal varlıklarını yüksek faizli araçlarda değerlendirebilenler getiri fırsatları elde ederken üretim yapan ve istihdam sağlayan işletmeler yüksek finansman ve üretim maliyetleriyle karşılaşıyor.

Böylece finansal getirilerle üretim faaliyetlerinin getirileri arasında ayrışma ortaya çıkıyor. Yüksek faiz ortamında üretken yatırımların cazibesi azalırken kısa vadeli finansal getiriler daha çekici hale geliyor. Kaynakların üretim yerine finansal araçlara yönelmesi de uzun vadede sermaye birikimini ve potansiyel büyümeyi olumsuz etkileyebiliyor.

Türkiye’nin geçmiş krizlerden çıkışında önemli avantajlarından biri, ekonomik birimlerin toparlanmaya ilişkin beklentilerinin genellikle canlı kalmasıydı. Bugün ise üç yılı aşan mücadeleye karşın enflasyonun hâlâ yüksek olması beklentileri zayıflatıyor.

💬 Habere Tepkinizi Belirtin:
Habermetrik WhatsApp Kanalına Katılın

Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.

Kanalı Takip Et →
Kaynaklar: 10haber.net
Haber metni ve görseller 10haber.net sitesine aittir; tam içerik kaynak sitede yayınlanır.
Haber Künyesi
Kategori: Ekonomi
Yayın: 16 Kasım 2026 23:26 · Kaynak: 10haber.net
Kaynağı Oku ↗