ABD Ara Seçimlerinde Sandıklar Açıldı: Trump Dönemi İçin Kritik Referandum

Milyonlarca seçmen yaşam maliyeti ve İran savaşının gölgesinde sandık başına gitti; Demokratlar Temsilciler Meclisi'nde çoğunluk için 3 sandalye uzakta.

· 6 dk 2 ABD Ara Seçimlerinde Sandıklar Açıldı: Trump Dönemi İçin Kritik Referandum Pokémon'Kâşif Aygıtı' Yenileniyor: Harici Aksesuarın Yeni Dönemi Tüm dünyada dikkatler ABD'de Başkan Donald Trump'ın ikinci dönemine ilişkin referandum niteliğindeki ara seçimlere çevrildi. Seçmenler yüksek yaşam maliyeti, İran savaşının başlamasının ardından fırlayan akaryakıt fiyatları ve yapay zeka çağında işlerinin ve dünyanın en büyük ekonomisinin nereye doğru evrildiğine dair belirsizliklerden duydukları memnuniyetsizliği dile getiriyor.

Birçok toplumsal kesim, kamuoyu yoklamalarının Cumhuriyetçi yönetimlerin seçim bölgesi haritalarını yeniden çizme çabalarına rağmen Demokratların yeterli avantaja sahip olduğunu göstermesi sebebiyle Demokrat Parti'nin Temsilciler Meclisi'nin kontrolünü ele geçirmesini bekliyor.

Senato'yu kazanmak ise daha belirsiz bir tablo sunmakla birlikte, Cumhuriyetçilerin Kansas, Teksas, Alaska ve Güney Karolina gibi geleneksel güvenli kalelerinde beklenmedik şekilde savunmaya geçmesiyle Demokratlar için birkaç ay önceki hayalin ötesine geçip gerçek bir olasılığa dönüştü. Demokratların Kongre'nin tek bir kanadının bile kontrolünü ele geçirmesi; kabine adaylarını onaylayan, imza niteliğindeki vergi indirimi yasasını çıkaran ve başkanın gümrük vergisi rejimini veya İran'a yönelik operasyonlarını dizginlemek için pek bir şey yapmayan uysal bir Kongre ile geçen yaklaşık iki yılın ardından Trump'ın ikinci başkanlık dönemi için önemli bir engel teşkil edecek.

Kısmen başkanın gücünü denetleme vaadiyle kampanya yürüten parti, Demokrat milletvekillerinin denetim yetkisini yeniden ele geçirmesi halinde Trump ve hükümet içindeki ve dışındaki müttefikleri hakkında soruşturma açacağının sinyalini verdi. Trump ise bu sonucu tanıdık bir tarzda engellemeye çalıştı: Onay oranı dip seviyedeyken bile Make America Great Again (MAGA) tabanı ve kırgın bağımsızlar nezdindeki kişisel itibarının partiyi sırtlayacağına dair iddiaya girdi.

"Sanki pusulada ben varmışım gibi davranın" diyen Trump, aylardır kullandığı bu argümanı hafta sonu Iowa'da tekrarladı.

Seçmenler bu tavsiyeye uyuyorsa bile, bunun Cumhuriyetçi Parti'ye fayda sağladığı görünmüyor: Ekim ayındaki New York Times/Siena Üniversitesi anketi, olası seçmenlerin ekonomi, dış savaşlar ve göç de dahil olmak üzere geniş bir yelpazedeki konularda Cumhuriyetçilerden ziyade Demokratlara daha fazla güvendiğini ortaya koydu. Cumhuriyetçi Parti, cüzdan meselelerinde seçmenler nezdindeki durumunu düzeltmeye çalışırken işaret edebileceği parlak noktalar var: İşsizlik düşük, ekonomik büyüme güçlü ve borsa yükseldi.

Parti ayrıca şimdiye kadarki en pahalı seçim olması beklenen bu süreçte büyük bir nakit avantajına sahip. Dünyanın en zengin insanı Elon Musk, bu seçim döneminde 445 milyon doların üzerinde bağışta bulundu; buna Demokrat Parti'nin 1994'ten bu yana eyalet çapında kazanamadığı Teksas'ta Paxton'ı Talarico karşısında desteklemek için verilen en az 205 milyon dolar da dahil.

Ancak İran'a saldırma hamlesi birçok Amerikalı için Trump'ın dış savaşlardan kaçınma sözünden dönülmesini temsil etti. Bunun etkileri —özellikle de akaryakıt fiyatlarındaki artış— seçmenlerin alım gücüne ilişkin kaygılarını Cumhuriyetçiler için siyasi bir krize dönüştürdü.

Dizel fiyatlarındaki artış, halihazırda kırılgan olan Collins üzerinde ve diğer tarım eyaletlerinde bir yük oluşturdu; Iowa, Nebraska ve Kansas'taki Cumhuriyetçiler sağlam kırmızı eyaletler olan yerlerde zafer elde etmek için çabalıyor. Seçmenlerin ekonomi ve Cumhuriyetçi Parti hakkındaki tutumu olumsuzlaştıkça, bazı Cumhuriyetçi adaylar televizyon reklamlarında başkana doğrudan atıfta bulunmaktan kaçındı ve yönetimle ters düşme isteklerini vurguladı.

Michigan'da Rogers, akaryakıt fiyatlarındaki artışları gerekçe göstererek İran'daki savaşın sona erdirilmesi çağrısında bulundu. Eski New Hampshire Senatörü John Sununu'nun yarıştığı seçim reklamı ise çok daha belirgindi; Sununu, Trump hakkında açıkça "O adamla hiç tanışmadım bile" dedi.

Hangi Demokratların kazandığı, partinin 2028'de kritik seçmen gruplarını ve Beyaz Saray'ı nasıl geri kazanacağına ilişkin parti içi alevli tartışmayı şekillendirecek. Michigan'da Demokrat Senato adayı Abdul El-Sayed, evrensel Sağlık Sigortası (Medicare) çağrısında bulunmak ve İsrail'e yapılan yardımları eleştirmek de dahil olmak üzere sola kayarak çetin bir ön seçimi kazandı.

El-Sayed'in zaferi, partinin ilerici kanadı tarafından platformunun cazibesinin bir kanıtı olarak sunulacak ve belki de Temsilci Alexandria Ocasio-Cortez gibi potansiyel başkan adayları için ivme yaratacak. Ancak yenilgisi, İsrail konusundaki tutumundan rahatsız olan bazı Demokratlar ve seçilmesini engellemek için milyonlarca dolar harcayan Amerikan İsrail Kamu İşleri Komitesi (AIPAC) için bir haklı çıkma anlamına gelecek.

Ayrıca El-Sayed'in ön seçimdeki rakibi Demokrat Temsilci Haley Stevens'a yönelik çok sayıda suçlama olacak; zira Stevens Pazar günü Cumhuriyetçi Mike Rogers'ı destekleyerek parti liderlerini şok etti ve Senato Azınlık Lideri Chuck Schumer bu hamleyi "aşağılık bir ihanet" olarak niteledi.

Bu sırada Trump'ın pusulaya girmesine yardımcı olduğu bazı Cumhuriyetçi adaylar, Cumhuriyetçi Parti'nin kolayca kazanmaya alışkın olduğu yerler de dahil olmak üzere zorlandı. Birçok Cumhuriyetçi, parti adaylığı için Senatör John Cornyn'i yenen ancak skandallarla dolu geçmişi nedeniyle Demokrat rakibi James Talarico'nun gerisinde kalan Başsavcı Ken Paxton'ın Teksas'taki ön seçim zaferinden pişmanlık duyuyor.

Kuzey Karolina'da Trump destekli Senato adayı Michael Whatley, Demokrat Roy Cooper'ın oldukça gerisinde kalarak bazı Cumhuriyetçi müttefiklerin yarışı neredeyse gözden çıkarmasına yol açtı. Cumhuriyetçi PAC'ler (Siyasi Eylem Komiteleri), anketlerin Trump tarafından atanan ve merhum ağabeyi Lindsey Graham'ın yerine geçen Senatör Darline Graham'ın tam altı yıllık bir dönem için rekabetçi bir yarış içinde olduğunu gösterdiği güvenilir kırmızı eyalet Güney Karolina'da bile para harcamak zorunda kaldı.

MAGA adayları eyalet düzeyindeki yarışlarda da zorlanıyordu; özellikle Ohio'da Trump müttefiki Vivek Ramaswamy, vali rakibi Demokrat Amy Acton'ın ayrı yaşadığı annesini içeren son dakika saldırı reklamıyla her iki partinin de tepkisini çekti.

Maine eyaletinde süper PAC'ler, Cumhuriyetçi Senatör Susan Collins ve onun Demokrat rakibi eski eyalet Senatörü Troy Jackson'a saldıran milyonlarca dolarlık reklamlarla ekranları kaplıyor. Collins kendisini Trump'a karşı durmaya istekli bir ılımlı olarak konumlandırırken, Jackson ve Demokratlar onun başkanın kabine ve Yüksek Mahkeme seçimlerine verdiği desteğe işaret ederek onu etkisiz olarak nitelendiriyor.

Her iki parti de seçim bölgelerini yeniden düzenleyerek (redistricting) ara seçimlerdeki elini güçlendirmeye çalıştı. Cumhuriyetçi valiler ve yasama meclisleri, Trump'ın ısrarıyla Demokrat seçmenleri yeniden dağıtmak ve Cumhuriyetçiler için daha güvenli bölgeler oluşturmak amacıyla haritaları yeniden çizdi.

Ancak bu değişiklikler, bir partinin diğer parti tarafından güvenli olması için tasarlanan sandalyeleri kazanması durumu olan "dummymander" riskini de artırdı. Cumhuriyetçilerin harita düzenleme çabaları, partinin 2024'te Hispanik seçmenlerle elde ettiği kazanımları sürdürememesi halinde boşa çıkabilir —ki anketler bu grubun Trump'ın göçmen baskısı nedeniyle Cumhuriyetçi Parti'den soğuduğunu gösteriyor.

Bu durum Teksas ve Florida gibi eyaletlerde mercek altında olacak bir olasılık niteliğinde.

Doğu saatiyle salı günü saat 18:00 gibi erken bir saatte sandıklar kapanmaya başlayacak ve güvenli koltukların birçoğunda sonuçlar hızla ilan edilecek. Ancak postayla kullanılan oyların sayılmasına ilişkin eyalet kuralları ve dereceli seçim pusulalarını kullanan eyaletlerdeki daha uzun tablolama süreleri nedeniyle Senato'yu hangi partinin kontrol edeceğini anlamak haftalar alabilir.

Başabaş geçen kilit yarışların sonuçları yakın çıkarsa şimdiden başlayan hukuki itirazların ve mahkeme savaşlarının artması bekleniyor. Adalet Bakanlığı, Cumhuriyetçi adayın kıl payı kaybetmesi durumunda Alaska'nın Senato yarışı sonuçlarını onaylamasını önceden durdurmaya yönelik davanın düşürülmesi yönündeki bir federal yargıç kararını temyize götürdü.

Pazartesi geç saatlerde Yüksek Mahkeme, Trump yönetiminin kanıtlanmamış yaygın yasa dışı oy kullanma iddiaları nedeniyle binlerce Kaliforniya pusulasının geçersiz kılınması yönündeki talebini reddetti. Geçen hafta ayrı bir davada Kaliforniya'daki bir federal mahkeme, Adalet Bakanlığı'na seçim görevlilerini tehdit etmeme talimatı verdi.

Demokratların çoğunluğu sağlamak için Temsilciler Meclisi'nde sadece net üç sandalye kazanması gerekiyor; bu da New York Temsilcisi Hakeem Jeffries'i Temsilciler Meclisi'nin ilk siyahi başkanı yapacak bir zafer anlamına gelebilir. Tarafsız Cook Political Report, Demokratların Temsilciler Meclisi'nde 15 ila 25 arasında sandalye artışı sağlayacağını öngördü.

Senato'da ise Demokratların kontrolü sağlamak için Cumhuriyetçilerin elindeki dört sandalyeyi kendi lehine çevirmesi gerekiyor. Demokratlar Kongre'yi yeniden ele geçirse bile izleyecekleri yol belirsiz görünüyor. Keza Trump öncelik verecekleri yasaların çoğunu kesinlikle veto edecek ve seçmenlerin yakıt ile konut fiyatlarına yönelik öfkesine yönelik hızlı çözümler bulunmuyor.

Cumhuriyetçi adaylık için adaylığını açıkladığı 2015 yılından bu yana Trump, siyasi yerçekimi yasalarına karşı büyük ölçüde bağışık görünüyordu. Gafları zararsızca unutuldu ve ilk dönemi ABD Kongre Binası'ndaki ayaklanmayla sonuçlansa bile Beyaz Saray'ı yeniden ele geçirdi. Bu seçim onun bu kadar dirençli kalıp kalmadığını test edecek.