Şanlıurfa’da yaz geceleri en çok nerede sıcak kalıyor? 10 yıllık veride Ceylanpınar önde
- Şanlıurfa’da yazın güneş battığında sıcaklığın da hızla düşmesini bekleyenler, kimi geceler sabaha kadar aradığı serinliği bulamıyor
- Balkona çıkan, damda oturan ya da penceresini açıp gece rüzgârını bekleyenlerin tanıdığı bu durum, ilin her yerinde aynı sıklıkta yaşanmıyor
Şanlıurfa’da yazın güneş battığında sıcaklığın da hızla düşmesini bekleyenler, kimi geceler sabaha kadar aradığı serinliği bulamıyor. Balkona çıkan, damda oturan ya da penceresini açıp gece rüzgârını bekleyenlerin tanıdığı bu durum, ilin her yerinde aynı sıklıkta yaşanmıyor.
Şanlıurfa kent merkezi, Siverek ve Ceylanpınar için 2017-2026 döneminin haziran, temmuz ve ağustos aylarına ait saatlik sıcaklık verileri incelendiğinde ilçeler arasında dikkat çekici bir fark ortaya çıkıyor.
Copernicus’un ERA5-Land iklim veri setine dayanan hesaplamada, her gece saat 22.00’den ertesi sabah 06.00’ya kadar olan dokuz ayrı saatlik sıcaklık değeri kontrol edildi. Bu değerlerin tamamı 25 derece veya üzerindeyse o gece “sıcak gece” olarak sayıldı.
Üç yerleşim için de 10 yaz boyunca 920’şer gece incelendi. Sonuçlar, aynı ilin sınırları içinde yaz gecelerinin ne kadar farklı yaşanabildiğini gösteriyor.
CEYLANPINAR’DA HER İKİ YAZ GECESİNDEN BİRİ SICAK MI GEÇTİ?
Hesaplamanın ilk sırasında Ceylanpınar bulunuyor. İlçe merkezini temsil eden model noktasında 920 gecenin 532’sinde, 22.00-06.00 arasındaki saatlik değerlerin hiçbiri 25 derecenin altında değildi. Başka bir deyişle, incelenen yaz gecelerinin yaklaşık yüzde 58’i belirlenen sıcaklık eşiğini karşıladı.
Şanlıurfa kent merkezinde aynı koşul 260 gecede, Siverek’te ise yalnızca 54 gecede görüldü. Oranlar kent merkezinde yaklaşık yüzde 28, Siverek’te yüzde 6 düzeyinde kaldı.
Fark, tek bir yazla sınırlı değil. İncelenen 10 yılın her birinde Ceylanpınar’ın sıcak gece sayısı diğer iki merkezin üzerinde çıktı. Ceylanpınar’da en az sıcak gece görülen yaz 2018 oldu; buna rağmen o yıl 39 gece eşiği karşıladı.
Aynı yıl Şanlıurfa kent merkezinde 19, Siverek’te ise 3 gece sayıldı. Bu tablo, gündüz sıcaklığından bağımsız olarak gece boyunca devam eden ısının da ilçeden ilçeye değiştiğini ortaya koyuyor.
İki merkez arasındaki fark özellikle Siverek karşılaştırmasında belirginleşiyor. Ceylanpınar’daki toplam sıcak gece sayısı Şanlıurfa kent merkezinin iki katını biraz aşarken Siverek’in neredeyse 10 katına ulaştı. Siverek’in daha yüksek konumu, merkezler arasındaki farkı değerlendirirken dikkate alınması gereken coğrafi özelliklerden biri.
Ancak tek başına bu veriyle farkın ne kadarının rakımdan, ne kadarının arazi ve yerleşim koşullarından kaynaklandığı hesaplanamıyor.
EN UZUN SICAK GECE DİZİSİ HANGİ İLÇEDE, NE ZAMAN YAŞANDI?
Tek tek geceleri saymak kadar, sıcağın kaç gece üst üste devam ettiğine bakmak da önemli. Çünkü bir gece serinleyememekle aynı koşulların günlerce sürmesi aynı deneyim değil. Hesaplamada en uzun kesintisiz dizi 2024 yazında Ceylanpınar’da görüldü: 6 Temmuz gecesinden 23 Ağustos gecesine kadar 49 gece üst üste belirlenen saatlik sıcaklık değerlerinin tamamı 25 derece veya üzerindeydi.
Buradaki tarihler gecenin başladığı günü ifade ediyor; 23 Ağustos gecesi 24 Ağustos sabahı 06.00’da tamamlanıyor.
Şanlıurfa kent merkezindeki en uzun dizi yine 2024 yazında, 6-24 Temmuz tarihleri arasında 19 gece sürdü. Siverek’in en uzun dizisi ise 2025 yılında, 23-31 Temmuz arasındaki 9 gece oldu. Bu rakamlar, üç merkezde sıcak gecelerin yalnızca sıklığının değil, peş peşe yaşanma süresinin de farklı olduğunu gösteriyor.
Özellikle Ceylanpınar için 2024 yazı, 92 gecenin 74’ünün eşik üzerinde kalmasıyla incelenen dönemin en belirgin yılı olarak öne çıktı. Aynı yaz kent merkezinde 48, Siverek’te ise 10 sıcak gece hesaplandı.
2026 YAZINDA GECE SICAĞI NASIL SEYRETTİ?
Geride kalan 2026 yazı da üç merkez arasındaki farkı korudu. Ceylanpınar’da 55 gece eşik üzerinde kalırken Şanlıurfa kent merkezinde bu sayı 21, Siverek’te ise yalnızca 1 oldu. Önceki yazla karşılaştırıldığında sıcak gece sayısı üç merkezde de azaldı.
Ceylanpınar’da 2025’teki 58 geceden 55’e sınırlı bir gerileme görülürken kent merkezinde sayı 37’den 21’e düştü. Siverek’te ise 2025’in 15 sıcak gecesine karşılık 2026’da sadece 31 Temmuz gecesi bu koşulu karşıladı.
Burada önemli bir ayrım var: Sıcak gece sayısının azalması, o yazın gündüz saatlerinde mutlaka daha serin geçtiği anlamına gelmiyor. Gündüz en yüksek sıcaklık, gece görülen en düşük değer ve sıcaklığın belli bir eşikte kaç saat kaldığı farklı göstergeler.
Aynı şekilde bir merkezde birkaç gece çok yüksek sıcaklık yaşanmış olması, 22.00-06.00 aralığının tamamının 25 derecenin üzerinde geçtiği gece sayısını tek başına artırmıyor. Bu nedenle karşılaştırma, yazın genel sıcaklığını değil, gece boyunca devam eden sıcaklığı anlatıyor.
Sıcak gecelerin aylara dağılımında da ortak bir özellik var. Ceylanpınar’da 10 yılda belirlenen 532 gecenin 245’i temmuzda, 217’si ağustosta, 70’i haziranda yaşandı. Kent merkezinde dağılım sırasıyla 138, 106 ve 16; Siverek’te 27, 24 ve 3 gece oldu.
Üç merkezde de en yüksek sayı temmuz ayına ait. Buna karşılık Ceylanpınar’da ağustosun da temmuza yakın bir yoğunluk taşıması, yazın son bölümünde gece serinliğinin ne kadar gecikebildiğini gösteriyor.
METEOROLOJİ’NİN ŞANLIURFA İSTATİSTİKLERİ NE SÖYLÜYOR?
Meteoroloji Genel Müdürlüğünün (MGM) Şanlıurfa için yayımladığı 1991-2020 mevsim normallerinde ortalama en düşük sıcaklık temmuzda 25,4, ağustosta 25,0 derece. Haziran için aynı değer 21,9 derece. MGM’nin bu uzun dönemli verileri, 25 derecelik gece eşiğinin Şanlıurfa yazları açısından neden anlamlı bir karşılaştırma noktası olduğunu ortaya koyuyor.
Özellikle temmuz ve ağustosta gecenin en serin saatlerinin bile yüksek sıcaklıklara denk gelmesi, il genelindeki yaz koşullarıyla uyumlu bir görünüm sunuyor.
Yine de iki veri birbirinin yerine kullanılmamalı. MGM’nin yayımladığı değerler resmî istasyon gözlemlerinden oluşturulan aylık iklim ortalamaları; bu haberin ilçe karşılaştırması ise ERA5-Land adlı yeniden analiz veri setinin belirli koordinatlar için sağladığı saatlik model değerlerine dayanıyor.
Birinde ay boyunca gerçekleşen günlük en düşük sıcaklıkların ortalaması, diğerinde yalnızca 22.00-06.00 arasındaki dokuz saatlik değerin belli eşiği karşılayıp karşılamadığı inceleniyor. Bu yüzden MGM verilerinden doğrudan “Şanlıurfa’da şu kadar sıcak gece yaşandı” sonucu çıkarılamaz.
SICAK GECELER NASIL HESAPLANDI, SONUÇLAR NEYİ KAPSAMIYOR?
Karşılaştırmada 2017’den 2026’ya kadar her yılın 1 Haziran-31 Ağustos tarihleri esas alındı. Şanlıurfa kent merkezi, Siverek ve Ceylanpınar ilçe merkezlerine yakın koordinatlar için Copernicus ERA5-Land’in yerden iki metre yükseklikteki hava sıcaklığı verileri Open-Meteo tarihsel veri hizmeti üzerinden alındı.
Türkiye saatiyle saat 22.00, 23.00, 00.00, 01.00, 02.00, 03.00, 04.00, 05.00 ve 06.00 değerleri ayrı ayrı kontrol edildi. Dokuz değerin tamamının en az 25,0 derece olduğu geceler sayıldı; en uzun dizi ise bu koşulu sağlayan ardışık geceler üzerinden hesaplandı.
Hesaplamada her yerleşime en yakın ERA5-Land kara ızgara noktası kullanıldı, yükseltiye göre ek sıcaklık düzeltmesi uygulanmadı. Yaklaşık 9-11 kilometrelik ızgara çözünürlüğü nedeniyle bu sonuçlar bir mahallenin, evin veya sokak köşesinin birebir termometre ölçümü sayılmaz.
Ayrıca sıcaklık verileri saatlik anlık değerlerdir; iki saatlik zaman damgası arasında sıcaklığın nasıl değiştiği bu sınıflamadan görülemez. Kullanılan 25 derece eşiği, karşılaştırmayı anlaşılır kılmak için seçildi; MGM tarafından verilmiş bir sıcak hava dalgası uyarısı ya da resmî “sıcak gece” sınıflaması olarak sunulmuyor.
Sonuçların okur açısından karşılığı oldukça açık: Şanlıurfa’da aynı yaz akşamı Ceylanpınar’da sabaha kadar süren sıcaklık, Siverek’te aynı sıklıkta görülmeyebiliyor. Bu nedenle ilin tek bir günlük en yüksek sıcaklık değerine bakmak, gece hissedilecek koşulları anlamak için yeterli değil.
Özellikle yazın geç saatlerde dışarıda çalışacaklar, yolculuk yapacaklar veya geceyi açık havada geçirecekler için ilçe bazında güncel saatlik MGM tahminlerini kontrol etmek daha doğru bir yaklaşım. Geçmiş 10 yazın verileri ise hangi merkezin gece serinliğine daha sık kavuştuğunu gösteriyor.
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.
Kategori: Hava · Bölge: şanlıurfa/Ceylanpınar
Yayın: 20 Kasım 2026 11:21 · Kaynak: urfanatik.com