Ali Koç’un dönüşü: Bu kez gündem futbol değil, dünyanın geleceği

Fenerbahçe başkanlığını geride bırakan Koç Holding Yönetim Kurulu Başkan Vekili Ali Koç, Antalya’daki iklim zirvesinde hem gördüğü büyük ilgiyle hem de enerji, Çin ve Avrupa üzerine çarpıcı açıklamalarıyla dikkat çekti. İki gün boyunca COP31’de Koç’un iş dünyasındaki güçlü dönüşüne tanıklık ettim.

Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da başlayan ve kısaca COP31 olarak adlandırılan iklim zirvesinde, iki gün boyunca Ali Koç’un yeniden iş dünyasının ön saflarına çıktığına da tanıklık ettim. Fenerbahçe başkanlığı geride kaldı ama gördüğü ilgi azalmamış.

Üstelik bu kez gündem futbol değil; enerji bağımsızlığı, Çin’in yükselişi, Avrupa’nın ticaret politikaları ve Türkiye’nin sanayi geleceği.

COP31’in Mavi Bölgesi’nde ilginç bir manzarayla karşılaştım.

Ali Koç nereye gitse etrafında bir kalabalık oluşuyor. Fotoğraf çektirmek isteyenler, elini sıkmaya çalışanlar, birkaç kelime konuşabilmek için fırsat kollayanlar… Özellikle gençlerin ilgisi dikkat çekici. Ama yalnızca gençler değil, her yaştan insan aynı heyecanı gösteriyor.

Ali Koç nereye gitse etrafında bir kalabalık, insanlar birlikte resim çektirmeye, iki kelime konuşmaya çalışıyor.

Dünyanın önemli siyasetçilerinin, iş insanlarının ve uluslararası kuruluşların yöneticilerinin bulunduğu bir zirvede, ilk iki gün Ali Koç kadar fotoğraf çektirmek istenen başka bir isme rastlamadım.

Fenerbahçe başkanlığından ayrılmış olabilir ama belli ki o yıllarda oluşan güçlü kamuoyu ilgisi devam ediyor.

Ancak benim açımdan COP31’deki asıl dikkat çekici gelişme, Ali Koç’un iş dünyasındaki güçlü dönüşü oldu.

Aslında iş dünyasından hiçbir zaman uzaklaşmamıştı. Koç Holding Yönetim Kurulu Başkan Vekilliği görevini sürdürürken Ford Otosan ve Yapı Kredi gibi önemli şirketlerin yönetiminde de yer alıyordu. Ancak uzun yıllar Fenerbahçe başkanlığı, kamuoyundaki diğer bütün kimliklerinin önüne geçmişti.

Antalya’da ise bambaşka bir Ali Koç profili gördüm.

Uluslararası iş dünyasının liderleriyle aynı masada, enerji dönüşümünün geleceğini tartışan, Türkiye’nin sanayi rekabetini savunan, Avrupa’nın ticaret politikalarını sert biçimde eleştiren, küresel enerji dengelerini rakamlarla değerlendiren bir iş insanı.

Koç Topluluğu’nun ikinci yüzyılında, küresel enerji dönüşümünü Türkiye’nin sanayi geleceğiyle birlikte değerlendiren Ali Koç, uluslararası tartışmalarda daha görünür bir rol üstlenen bir lider profili çizdi.

Koç Holding’in küresel iş ortaklarından biri olduğu COP31, bu açıdan önemli bir sahne oldu. Koç Holding CEO’su Levent Çakıroğlu ile birlikte Ali Koç, pek çok önemli toplantıya ve panele konuşmacı olarak katıldı.

Zirvenin en dikkat çekici buluşmalarından biri, eski ABD Başkan Yardımcısı ve iklim aktivisti Al Gore’un ana konuşmacı olduğu, Koç Holding’in ev sahipliğinde düzenlenen toplantıydı.

Etkinliğin açılışını COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum yaptı.

Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol’un yönettiği panelde Ali Koç; Allianz, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası, Envision Energy ve Octopus Energy’nin üst düzey yöneticileriyle birlikteydi.

Bu toplantının ardından gazeteci arkadaşlarımla Ali Koç ve Koç Holding CEO’su Levent Çakıroğlu ile bir araya geldik.

İklim konusu, Koç Holding’in toplantısında da yalnızca çevre politikaları üzerinden değil, ekonomik rekabet ve milli güvenlik üzerinden konuşuldu.

Ali Koç’un ifadesiyle artık yeni hedeflerden çok, mevcut hedefleri uygulama zamanı.

Ali Koç’un sohbet sırasında dikkat çektiği en önemli risklerden biri kritik minerallerdi. Koç, fosil yakıt bağımlılığından kurtulurken mineral bağımlılığına girme riskinden söz etti.

Dünya fosil yakıtlardan uzaklaşmaya, elektrikli araçlara, bataryalara, güneş ve rüzgar enerjisine yönelmeye çalışıyor. Ama bu dönüşümün de başka bir bağımlılık yaratma ihtimali var.

İşte bu nedenle Ali Koç, Çin’in kritik minerallerde ve özellikle bunların işlenmesinde ulaştığı hakimiyete dikkat çekerek çarpıcı bir ifade kullandı:

“Belki de yeni petrol kritik mineraller.”

Hepimiz biliyoruz ki petrol ve doğal gaz bağımlılığını azaltmak için geliştirilen teknolojilerin üretiminde kullanılan minerallerin ve ekipmanların önemli bölümü tek bir ülkenin kontrolündeyse, enerji bağımsızlığının anlamı da değişiyor.

Ali Koç’un sohbet toplantısında aktardığı rakamlar bu hakimiyetin boyutunu göstermeye yetiyor.

Koç’un verdiği bilgilere göre Çin’in küresel güneş paneli üretimindeki payı yüzde 92, batarya depolama üretim kapasitesindeki payı yüzde 84, rüzgar türbini üretim kapasitesindeki payı ise yüzde 74.

Koç, Çin’in yalnızca teknoloji geliştirmediğini, finansman ve mühendisliği de birlikte sunduğunu anlattı.

Batılı şirketler projelerine finansman ararken Çinli şirketlerin teknoloji, mühendislik ve finansman paketini birlikte getirerek projelerini daha hızlı hayata geçirebildiğini vurguladı.

Ali Koç’a göre Türkiye’nin de bu dönüşümde önemli fırsatları var. Ancak bu fırsatlardan yararlanabilmek için sanayi kapasitesini, mühendislik gücünü ve finansman imkanlarını doğru bir stratejiyle bir araya getirmesi gerekiyor.

Ali Koç’un değerlendirmelerinde öne çıkan bir başka konu Türkiye’nin enerji bağımlılığıydı.

Koç, Türkiye’nin enerji ihtiyacının yaklaşık üçte ikisini dışarıdan karşıladığını hatırlattı. Rusya-Ukrayna Savaşı ve Hürmüz krizi gibi jeopolitik gelişmelerin enerji güvenliğinin önemini nasıl artırdığını anlattı.

Koç’a göre enerji dönüşümü artık yalnızca karbon emisyonlarını azaltmak için yapılmıyor. Ülkelerin ekonomik bağımsızlığını, enflasyonunu, sanayideki rekabet gücünü, hatta seçim sonuçlarını etkiliyor.

Kendi güneşinden, rüzgarından ve suyundan yararlanarak enerji üretebilen bir ülkenin neden başkalarına bağımlı olması gerektiğini sorguladı.

Sohbetin en dikkat çekici bölümlerinden biri Avrupa’nın Made in Europe yaklaşımıyla ilgiliydi. Ali Koç, Türkiye’nin Avrupa sanayisinin değer zincirinden dışlanması ihtimaline oldukça sert tepki gösterdi.

Hatta kendi aralarında bu yaklaşımı “akıl tutulması” olarak nitelendirdiklerini de bizimle paylaştı.

Koç’un verdiği rakamlar meselenin önemini ortaya koyuyor.

Koç, yaklaşık 30 yıldır gelişen sanayi ilişkilerinin böyle bir kararla zarar görebileceği uyarısında bulundu.

Avrupa’nın yeşil dönüşümünde Türkiye’nin önemli bir üretim merkezi olması gerekirken dışarıda bırakılma ihtimalini anlamakta güçlük çektiğini söyledi.

Levent Çakıroğlu da Avrupalı üreticilerin Türkiye’deki yatırımlarını hatırlatarak böyle bir kararın Avrupa’nın kendi değer zincirine de zarar verebileceğini vurguladı.