Habermetrik
← Ana Sayfa
18 Kasım 2026 11:12 · Güncelleme 11:16
✍ Editör: Habermetrik · Editör Politikası

1921’de bir Kırıkkale köyünün Viyana hayali: Amerikalı gazeteciye ne anlattılar?

1921’de bir Kırıkkale köyünün Viyana hayali: Amerikalı gazeteciye ne anlattılar?
Görsel kaynağı: yeniankara.com.tr, GN Kırıkkale haber
⏱️ 6 dk okuma 🛡️ %85 Doğruluk · 2 Kaynak
WhatsApp Paylaş
⚡ 30 Saniyede Özet Habermetrik Yapay Zeka Özeti
  • Amerikalı gazeteci Clarence K
  • Streit’in 1921’deki Anadolu yolculuğu, bugünkü Kırıkkale’nin köy ve kasabalarından canlı kesitler sunuyor

Amerikalı gazeteci Clarence K. Streit’in 1921’de Anadolu’da yaptığı yolculuk sırasında tuttuğu notlar, bugünkü Kırıkkale’nin Keskin, Ceritmüminli, Hasandede ve Yahşihan çevresindeki yaşama dair ayrıntılar içeriyor. Köylülerin eğitim ve tarım makinesi talebinden misafir sofralarına, devlet görevlileriyle ilişkilerden zorlu tren yolculuğuna uzanan gözlemler, Millî Mücadele yıllarının gündelik hayatına ışık tutuyor.

Amerikalı gazeteci Clarence K. Streit’in 1921’de Anadolu’da yaptığı yolculuk, bugünkü Kırıkkale sınırları içinde kalan yerleşimlere dair önemli gözlemler barındırıyor. Streit; Keskin, Hasandede, Yahşihan ve Ceritmüminli çevresinde gördüklerini notlarına ve fotoğraflarına kaydetti.

Gazetecinin aktardıkları, köylerin görünümü ve ulaşım koşullarının yanı sıra savaşta oğullarını kaybeden aileleri, eğitim ve tarım makinelerine duyulan ihtiyacı, misafirperverliği ve devlet görevlileriyle ilişkileri de kapsıyor. Bu bilgiler, Prof.

Dr. Hamit Pehlivanlı’nın tarihî kayıtlar üzerinden hazırladığı çalışmada ele alınıyor. Streit’in notları ve fotoğrafları, Heath W. Lowry tarafından düzenlenerek Bilinmeyen Türkler: Mustafa Kemal Paşa, Milliyetçi Ankara ve Anadolu’da Gündelik Hayat, Ocak-Mart 1921 adıyla yayımlandı.

CERİTMÜMİNLİ’DE AMERİKA’DAN OKUL VE TARIM MAKİNESİ İSTEĞİStreit’in Kırıkkale çevresindeki yolculuğunda üzerinde en çok durduğu yerlerden biri Ceritmüminli köyü oldu. Bugünkü Keskin çevresinde, Dinek Dağı eteklerine yakın konumdaki köyde, yolculuk sırasında yaşadığı bir kaza nedeniyle konaklamak zorunda kaldı.

Streit’in anlatımına göre Sekili’den Keskin’e giderken yaylı arabaları buz tutmuş küçük bir derede devrildi. Arabanın tekerlekleri suya battı. Sürücü Ahmed ile jandarma Hacı, soğuk havaya rağmen ayakkabı ve çoraplarını çıkarıp suya girerek aracı kurtardı.

Gazeteci, bu olayın ardından Türklerin cesaretine duyduğu saygının arttığını yazdı. Ancak Ceritmüminli’de onu asıl etkileyen, köylülerin geleceğe ilişkin beklentileri oldu. Streit, köyün yaklaşık 80 aileden oluştuğunu ve savaş öncesinde nüfusunun 600 civarında olduğunu kaydetti.

Köyün 150 asker verdiğini, bunlardan 70’inin hayatını kaybettiğini; diğerlerinin bir bölümünün esir düştüğünü ya da Milliyetçi Ordu’da görev yapmayı sürdürdüğünü aktardı. Mustafa Ağa’nın ev sahipliğinde yapılan sohbette Streit, daktilosuyla günlük bir Amerikan gazetesinin nasıl hazırlandığını anlattı ve köylülere Amerika’dan ne istediklerini sordu.

Mustafa Ağa’nın cevabı, köyün beklentilerini ortaya koyuyordu: Köylüler, okullarının geliştirilmesine yardım edilmesini ve tarım makineleri gönderilmesini istiyordu. MUSTAFA AĞA’NIN VİYANA HAYALİ: “KÖYÜMÜZ BÖYLE OLSUN”Ceritmüminli’deki konaklama sırasında köyün geleceği üzerine yapılan konuşma da Streit’in notlarında yer aldı.

Mustafa Ağa, oğullarından birinin Galiçya’da Avusturya ordularına karşı savaştığını ve bir defasında Viyana’ya gittiğini anlattı. Oğlunun şehirdeki evlerden, temiz sokaklardan ve tuvaletlerden söz ettiğini aktardı. Mustafa Ağa’nın bu anlatı üzerine söylediği söz, köylülerin beklentisini özetliyordu:“Köyü böyle yapmak istiyoruz.”Streit, köylülerin ağaç sabanla tarım yaptığını ve ekonomik imkânlarının sınırlı olduğunu yazdı; buna rağmen yeniliklere duydukları ilgiden etkilendiğini belirtti.

Gazeteci, 1923’te Türkiye’ye döndüğünde Ceritmüminli’ye çelik bir John Deere pulluk gönderdiğini de kitabında anlattı. KÖYLÜLER AYNI SOFRADA YEMEK YEDİ, JANDARMALAR BAHŞİŞİ REDDETTİStreit’in Ceritmüminli anlatısında misafirperverlik de önemli yer tutuyor.

Köylüler, Amerikalı gazeteciyi misafir evinde ağırladı. Yemekler büyük bir sininin üzerine konuldu ve sofradakiler aynı kaptan yemek yedi. Streit’in notlarında yumurta, börek, etli çorba, “havuz” adı verilen bir yiyecek, pilav ve üzümden yapılan tatlı bir içecek sıralanıyor.

Gazeteci, özellikle pilavı beğendiğini belirtiyor. Yolculuk sırasında Streit’e eşlik eden iki jandarma, buzlu derede arabayı kurtarmak için çaba göstermişti. Gazeteci, Keskin’e ulaştıktan sonra bu iki görevliye bahşiş vermek istedi.

Ancak jandarmalar, maaş aldıklarını ve yalnızca görevlerini yaptıklarını söyleyerek teklifi kabul etmedi. Bunun üzerine Streit, komutanlarına iletilmek üzere jandarmaların çalışmalarından memnun kaldığını belirten bir mektup hazırladı.

HASANDEDE’DE HÜKÜMETE 1500 LİRALIK ŞİKÂYETStreit’in 1921’de ziyaret ettiği yerlerden biri de Hasandede köyüydü. Kızılırmak vadisine indikten sonra köye ulaşan gazeteci; cami, türbe ve misafir evi hakkındaki gözlemlerini aktardı.

Köyün ileri gelenlerinden Hoca Baba, Streit’i ağırladı. Gazeteci, köydeki tarihî yapıları fotoğraflamak için izin aldığını ve Hasan Dede Türbesi’nin arkasında Hoca Baba’nın da fotoğrafını çektiğini yazdı. Streit’in aktardığına göre Hoca Baba, Ankara Hükümeti’nden şikâyetçi oldukları bir konuyu da gazeteciye anlattı.

Hoca Baba’nın iddiasına göre hükümet, vakıf nedeniyle köye ödemesi gereken 1500 Türk lirasını henüz göndermemişti. Hoca Baba, gazetecinin bu sorunu dış dünyaya duyurabileceğini umuyordu. Hoca Baba’nın bir başka şikâyeti, askerlerin köy camisinde konaklamasıydı.

Streit’in anlatımında, askerlerin soğukta yakacak ihtiyacını karşılamak için caminin ahşap bölümlerinden bazılarını yaktığı belirtiliyor. Gazeteci, Hoca Baba’ya eski yönetimle yeni yönetimi karşılaştırmasını da sordu. Hoca Baba, yeni hükümetin eskisinden daha iyi olduğunu söyledi.

Eski dönemde bir mutasarrıf köye geldiğinde önceden jandarma gönderildiğini ve özel hazırlıklar yapıldığını; yeni dönemde ise yöneticilerin sıradan bir ziyaretçi gibi köye geldiğini anlattı.1921’DE KESKİN’İN NÜFUSU 8 BİN CİVARINDAYDIStreit’in notlarında Keskin, “Maden” adıyla geçiyor. Gazeteci, kasabanın nüfusunu yaklaşık 8 bin olarak kaydetti.

Keskin sokaklarında demirci ve bakırcı esnafının bulunduğunu, dükkânların çoğunun sokağa açılan küçük iş yerlerinden oluştuğunu yazdı. Bir Rum restoranında yemek yediğini de notlarına ekledi. Bu gözlemler, dönemin Keskin’inde farklı meslek gruplarının ve toplulukların bulunduğu bir ticaret hayatına işaret ediyor.1921’de Kırıkkale henüz il statüsünde değildi; Keskin o dönemde Ankara vilayeti sınırları içindeydi.

Kırıkkale 1989’da il oldu. YAHŞİHAN’DAN ANKARA’YA ZORLU TREN YOLCULUĞUStreit’in yolculuğunun önemli duraklarından biri de Yahşihan’dı. Gazeteci, burayı Ankara’dan Sivas yönüne uzanan demiryolunun o sırada ulaşılabilen son noktası olarak anlattı.

Ankara’ya gitmek için hareket edecek bir yük treni olduğunu öğrenen Streit ve beraberindekiler, yolculuğa trenle devam etti. Streit’in notlarına göre yolculuk bugünkü tren seyahatlerinden oldukça farklıydı. Bavullarını rüzgârdan korunmak için bir yulaf yığınının üzerine yerleştirip arkasına uzandılar.

Lokomotifin su borularında sorun vardı; hareket öncesinde kazanı kovalarla doldurmak gerekti. Tren, yol boyunca akarsularda ve sulama kanallarında durarak su aldı. Yakıt ikmali için de mola verildi. Yokuşlarda zorlanan lokomotifin yükünü hafifletmek amacıyla son iki vagon geride bırakıldı.

Streit, yaklaşık 50 millik yolculuğun sabah 07.00’de başlayıp akşam 17.00’ye doğru tamamlandığını yazdı. Tren çok sayıda tünelden geçerken lokomotiften sıçrayan kıvılcımların kıyafetlerinde küçük delikler açtığını da not etti.

Streit’in 1921’de kullandığı hat, Ankara-Yahşihan arasındaki dar hatlı demiryoluydu. Hat daha sonra geniş hatta dönüştürüldü; Ankara-Yahşihan bölümü 17 Nisan 1925’te işletmeye açıldı. Böylece 1921’deki yolculuk anlatısı ile hattın sonraki demiryolu tarihindeki gelişimi birbirinden ayrılıyor.

HASANDEDE CAMİİ 1605’TEN BUGÜNE ULAŞTIStreit’in fotoğrafladığı ve ziyaret ettiği Hasandede, bugün de Kırıkkale’nin tarihî ve kültürel noktaları arasında yer alıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığının envanterinde Hasandede Camii’nin 1605 yılında yapıldığı belirtiliyor.

Kesme taştan inşa edilen cami, tuğla gövdeli minaresi ve Hasan Dede ile ailesine ait türbeleriyle tarihî dokusunu koruyor.1921’de bir Amerikalı gazetecinin notlarına giren köyler, Streit’in kayıtları sayesinde dönemin gündelik yaşamına dair ayrıntılar taşıyor. Bu anlatılar, Millî Mücadele yıllarındaki Anadolu insanını savaşın yanı sıra eğitim, tarım, temizlik ve yaşadığı yeri geliştirme arzusuyla birlikte ele alıyor.

💬 Habere Tepkinizi Belirtin:
Habermetrik WhatsApp Kanalına Katılın

Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.

Kanalı Takip Et →
Kaynaklar: yeniankara.com.tr, GN Kırıkkale haber
Haber metni ve görseller yeniankara.com.tr, GN Kırıkkale haber sitesine aittir; tam içerik kaynak sitede yayınlanır.
Haber Künyesi
Kategori: Eğitim
Yayın: 18 Kasım 2026 11:12 · Kaynak: yeniankara.com.tr, GN Kırıkkale haber
Kaynağı Oku ↗