Tokat yazması ıhlamur kalıplarla kuşaktan kuşağa aktarılıyor
- Tokat yazması, ıhlamur ağacından oyulan kalıplarla kumaşa aktarılıyor
- Usta Ahmet Turan Yaşin'in mesleği çocuklarına nasıl öğrettiğini okuyun
Tokat yazması, kentte yaklaşık 600 yıllık geçmişi bulunan tahta baskı geleneğiyle üretiliyor. Baskı ustası Ahmet Turan Yaşin, kolay işlenmesi ve boya tutma özelliği nedeniyle ıhlamur ağacından hazırlanan kalıpları kullanırken, aile mesleğinin sürmesi için bildiklerini çocuklarına ve yanında yetişen çıraklara aktarıyor.
Ihlamur kalıplarla desen kumaşa nasıl aktarılıyor? Tahta baskıda desenler, önce oyularak hazırlanan kalıplardan kumaşa geçiriliyor. Ihlamur ağacı, yumuşak yapısı ve kolay oyulabilmesinin yanı sıra boya tutma özelliğiyle kalıp yapımında kullanılıyor.
Usta Ahmet Turan Yaşin, ağacın lifli dokusunun boyayı emdiğini ve desenin kumaşa net biçimde aktarılmasına yardımcı olduğunu anlatıyor. Yaşin, el baskısına ilgiyi ise boyaların dayanıklılığıyla ilişkilendiriyor. Coğrafi işaret sicilinde Tokat'a özgü yazma, kumaşın fırçayla elle resimlenmesi veya boyaya batırılan tahta kalıplarla desenlendirilmesiyle elde edilen bir ürün olarak tanımlanıyor.
Sicil belgesinde baskı kalıplarının yalnızca ıhlamur ağacından oyulduğu belirtiliyor. Mesleğin incelikleri aile içinde öğreniliyor Tokat'ta tahta baskı ustalığı yapan Yaşin, meslek hayatında çıraklık ve kalfalığın ardından ustalığa geçtiğini söylüyor.
Ailesiyle birlikte sürdürdüğü işte dört çocuğundan ikisine de mesleğin inceliklerini öğrettiğini belirtiyor. Yaşin, çocuklarının yanı sıra atölyede çırak ve kalfaların da yetiştiğini anlatıyor. Mesleği sevdiğini vurgulayan usta, aile içindeki eğitimi şöyle ifade ediyor:'4 çocuğumdan 2 tanesi usta ayarında yetişti.
Yeni nesil olanları da aynı şekilde yetiştirmeye devam ediyorum. Yanımızda yetişen çıraklar kalfalar oldu.' Ustanın anlattığı üretim biçiminde kalıbın hazırlanması kadar boyanın kumaşa aktarılması da el becerisine dayanıyor.
Tokat yazmasının tescil belgesinde de hem kalıp hazırlamanın hem de yazma üretiminin ustalık becerisi gerektirdiği kaydediliyor. Tokat yazmasının desenlerinde doğadan izler Yazmalardaki desenler arasında yörede yetişen meyve ve çiçeklerden alınan motifler bulunuyor.
Elma, üzüm ve kirazın yanı sıra gül, lale, gelincik ve yapraklar da desenlerde yer alıyor. Tokat İl Millî Eğitim Müdürlüğünün kent kültürüne ilişkin öğretim materyalinde, asma yaprağının da sık kullanılan motifler arasında olduğu aktarılıyor.
Tokat elması, Tokat üzümlüsü ve Tokat kirazlısı gibi adlarla anılan desenler, bu çeşitliliğin örneklerini oluşturuyor. Yazmalar yalnızca başörtüsü olarak değerlendirilmiyor. Coğrafi işaret belgesinde yastık örtüsü, yorgan yüzü, bohça, mendil ve seccade gibi kullanım alanları da sıralanıyor.
Yazmaları hediyelik ve aksesuar olarak kullandığını belirten Buket Sarın da üniversiteden arkadaşları geldiğinde bu ürünleri önerdiğini söylüyor. 600 yıllık geçmiş ve coğrafi işaret tescili Coğrafi işaret siciline göre Tokat yazmacılığının yaklaşık 600 yıllık bir geçmişi bulunuyor.
Belgede, Osmanlı döneminde kentteki hanlarda çalışan yazmacıların hazırladıkları ürünleri boyahanelere verdiği anlatılıyor. Tokat yazması, Tokat Belediyesinin başvurusunun ardından 26 Şubat 2020 tarihinde mahreç işareti olarak tescillendi.
Tescil numarası 484 olan ürünün coğrafi sınırı Tokat ili olarak belirlendi. Üretimde kullanılan kumaşın türü ve kalitesi de tescilde önem verilen özellikler arasında. Belgede yöresel dokuma bezlerin yanı sıra Amerikan bezi, tülbent ve mermerşahi, yazmacılıkta kullanılan kumaş çeşitleri olarak gösteriliyor.
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.
Kategori: Genel · Bölge: Tokat
Yayın: 16 Kasım 2026 10:10 · Kaynak: haberkenti.com