Kocaeli’de doğal sit alanları için yeni dönem: Kurallar değişti

Kocaeli’de doğal sit statüsündeki alanlarda yapılabilecek bazı faaliyetlere ilişkin yeni kurallar yürürlüğe girdi. 3 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 9 ayrı ilke kararıyla mera alanlarında otlatmadan tarımsal amaçlı ağaç dikimine, sportif parkurlardan teleferik ve telesiyej hatlarına, rüzgar ve hidroelektrik santrali projelerine kadar birçok konuda uygulanacak esaslar yeniden belirlendi.

3 Kasım 2026 tarihli ve 33419 sayılı Resmî Gazete’de Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından doğal sit alanlarını ilgilendiren bir dizi yeni ilke kararı yayımlandı. Düzenlemeler yalnız Kocaeli’yi değil, Türkiye genelindeki doğal sit statüsüne sahip alanları kapsıyor.

Yeni kararlarla özellikle doğal sit sınırları içinde kalan mera, tarım, spor, ulaşım ve enerji yatırımlarına ilişkin süreçler yeniden tanımlandı.

Yeni düzenlemelerin biri, doğal sit ilan edilmeden önce mera vasfı taşıyan ve yöre halkı tarafından uzun yıllardır kullanılan alanları ilgilendiriyor. Buna göre otlatmanın alanın ekolojik özelliklerine zarar vermeyeceğinin teknik raporla ortaya konulması gerekiyor.

Kaynak değeri ile koruma-kullanma dengesi de gözetilecek. Bu koşulların sağlanması ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunun değerlendirmesi sonucunda mera vasfındaki alanlarda otlatmaya izin verilebilecek. Belirlenen şartlara aykırı kullanım tespit edilirse faaliyet, yeniden komisyon kararı alınana kadar Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün denetiminde durdurulabilecek.

Tarımsal amaçlı ağaç dikimine ilişkin de yeni bir uygulama getirildi. Kesin Korunacak Hassas Alanlar ile I. Derece Doğal Sit Alanları bunun dışında tutuldu. Diğer doğal sit alanlarında, yürürlükteki planlarda tarım alanı olarak gösterilen yerlerde; iş makinesi kullanılmaması, topografyanın bozulmaması ve yöredeki doğal bitki örtüsüne uygun hareket edilmesi koşuluyla ağaç dikimi için ayrıca Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu kararı aranmayacak.

Ancak sondaj, kuyu açılması, sulama sistemi kurulması, tel çit veya duvar yapılması gibi fiziksel müdahaleler yine Bölge Komisyonunun değerlendirmesine tabi olacak.

Doğa sporları ve turizm amaçlı sportif faaliyetlere ilişkin parkurlar konusunda da süreç değişti. Kesin Korunacak Hassas Alanlar hariç doğal sit alanlarında, herhangi bir fiziki veya inşai müdahale yapılmaması ve ilgili Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün görüşünün alınması halinde sportif amaçlı parkur ilanı için ayrıca Bölge Komisyonu kararı gerekmeyecek.

Ancak parkurun ardından yapılacak tabela, güvenlik kulübesi, malzeme deposu ve benzeri fiziksel uygulamalar Bölge Komisyonu tarafından değerlendirilecek.

Kocaeli açısından özellikle turizm ve ulaşım yatırımlarında önem taşıyabilecek düzenlemelerden biri de ulaşım amaçlı havai hatlarla ilgili oldu. Karara göre, kısmen ya da tamamen doğal sit alanı içinde kalan ve coğrafi yapı veya kamu yararı nedeniyle başka bir güzergâhtan geçirilmesi mümkün olmayan teleferik ve telesiyej gibi ulaşım amaçlı havai hatlara belirli koşullarla izin verilebilecek.

Bunun için koruma amaçlı imar planı hazırlanması ya da geçiş dönemi koruma esasları ve kullanma şartlarının belirlenmesi gerekecek. Son karar, Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunun değerlendirmesine göre verilecek.

Nitelikli Doğal Koruma Alanlarında kurulabilecek Rüzgar Enerji Santrali projeleri için de yeni bir esas getirildi. Daha önceki ilke kararında bulunan “20 türbin ve 50 MWm” ifadesi kaldırıldı. Yeni karara göre nitelikli doğal koruma alanlarında kalan ve türbin sayısı 18’i geçmeyen RES projeleri değerlendirilebilecek.

Ancak bu doğrudan izin anlamına gelmiyor. Alanın kaynak değerleri ve ekolojik bütünlüğü, çevresel etkilerin önlenmesine yönelik tedbirler ve projenin kamu yararı açısından gerekliliği incelenecek. Proje, koruma amaçlı imar planı doğrultusunda Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunun değerlendirmesinden geçecek.

Hidroelektrik santralleri için de doğal koruma alanlarının statüsüne göre ayrı ilke kararları yayımlandı. Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanlarında HES projesi planlanması halinde üniversitelerin ilgili bölümlerine ekosistem değerlendirme raporu hazırlatılması gerekecek.

Raporda doğaya olası olumsuz etkilerin nasıl önleneceği veya azaltılacağı ortaya konulacak. Yatırımcı idarenin rapordaki tedbirleri uygulayacağını taahhüt etmesi ve Bölge Komisyonunun olumlu değerlendirmesi halinde, koruma amaçlı imar planı doğrultusunda projeye izin verilebilecek.

Düzenlemeler doğal sit alanlarında sınırsız faaliyet veya yapılaşma hakkı vermiyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının doğal sit sisteminde alanlar; Kesin Korunacak Hassas Alanlar, Nitelikli Doğal Koruma Alanları ve Sürdürülebilir Koruma ve Kontrollü Kullanım Alanları olarak farklı koruma statülerine ayrılıyor.

Her statüde uygulanabilecek faaliyetler ve izin süreçleri birbirinden farklı. Kesin Korunacak Hassas Alanlarda ise koruma rejimi çok daha sıkı uygulanıyor.

Yeni kararlar Türkiye genelinde olduğu gibi Kocaeli sınırları içindeki doğal sit statüsüne sahip alanlarda planlanacak faaliyetlerde de uygulanacak. Mera kullanımı, tarımsal üretim, doğa sporları parkurları, teleferik ve telesiyej yatırımları ile RES ve HES projelerinde alanın koruma statüsü belirleyici olacak.

Bu nedenle yeni düzenleme özellikle doğal alanlarda yatırım, tarım, turizm veya enerji projesi planlayan kamu kurumları, yerel yönetimler, yatırımcılar ve arazi sahipleri açısından önem taşıyor. Yeni ilke kararları 3 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.