Portekiz, Lizbon’da tropik hastalık taşıyan Asya kaplan sivrisineğini kısırlarla azaltıyor

Eylül ayında Portekiz, Lizbon’da 30.000 sivrisineği doğaya saldı. Ancak bunlar sıradan böcekler değildi. Özel olarak işlenmiş erkek sivrisinekler ışınlama yoluyla kısırlaştırılmıştı, yani dişilerle çiftleşebiliyor ama yavru üretemiyorlardı.

Hedef, dang, chikungunya ve Zika virüslerini taşıyabilen istilacı bir tür olan Asya kaplan sivrisineği popülasyonlarını azaltmak. Portekiz bu yöntemi ikinci kez kullanıyor. Avrupa ülkeleri, geleneksel olarak tropik bölgelerle ilişkilendirilen hastalıkların kıtada kalıcı hale gelebileceği endişesiyle karşı karşıya.

Uluslararası seyahat virüsleri Avrupa’ya taşıyor. Aynı zamanda daha sıcak hava koşulları ve istilacı sivrisinek türlerinin yayılması, yerel bulaş için yeni fırsatlar yaratıyor."Birçok insan tatillerinden Tayland’dan, Brezilya’dan ya da bu tropik hastalıkların görüldüğü yerlerden Avrupa’ya geri dönüyor ve bu virüsleri yanlarında getiriyor" dedi çevresel epidemiyolog Jan Semenza Euronews’e.

"Yerel bir sivrisinek tarafından ısırılıyorlar ve bu yerel sivrisinek bir başkasını ısırıp onu enfekte ediyor, sonra da yerel bir salgın ortaya çıkıyor."Veriler şimdiden dikkat çekiyor. Ekim 2026 sonu itibarıyla İtalya, yerel yolla bulaşmış 76 dang vakası bildirdi, Fransa ise sekiz.

Bu, 2025’e göre yaklaşık iki kat fazla. Vaka sayıları artarken uzmanlar, şimdilik aralıklı görülen salgınların zamanla sürekli bulaşa dönüşmesinden ve hastalığın endemik hale gelmesinden endişe ediyor. Kuzeye doğru ilerliyor Aslen Güneydoğu Asya kökenli olan Asya kaplan sivrisineği, 1990’larda İtalya’ya geldikten sonra Güney Avrupa’nın büyük bölümüne yayıldı.

Araçlarla taşınarak yeni bölgeleri kolonileştirebiliyor; enfekte yolcular ise sivrisineğin zaten bulunduğu yerlere virüsleri taşıyabiliyor.“Asya kaplan sivrisineği her yıl kuzeye doğru yaklaşık 60 kilometre ilerliyor” dedi Semenza. Salgınların yayılma hızı ise yılda 120 kilometreye kadar çıkıyor.

“Daha geç ortaya çıkıyorlar ama daha hızlı yayılıyorlar ve her yıl bu tür tropik hastalıkların 50 milyon kişiyi risk altına soktuğunu görebiliyoruz” diye konuştu. Bu durum tanı koymayı da zorlaştırıyor. Doktorlar, yurt dışına çıkmamış hastalarda tropikal enfeksiyonları hemen fark etmeyebilir.“Çoğu zaman yurt dışına çıkmamış olsanız bile enfeksiyon kapabiliyorsunuz” dedi Semenza.

“Peki [doktorlar] daha önce hiç görmedikleri bu tuhaf belirtilerin potansiyel bir tropik hastalığa işaret edebileceğini nasıl anlayabilir?”Bu nedenle AB’nin Sağlık Acil Durumlarına Hazırlık ve Müdahale Otoritesi (HERA), yeni tanı yöntemlerinin geliştirilmesi için 10 milyon euro yatırım yapıyor.“Avrupa’ya gelen bu yeni hastalıkları tedavi etmek için gereken doğru ilaçlardan da yoksunuz" dedi HERA direktörü ve başkan yardımcısı Laurent Muschel ve kurumun antiviral ilaçlar ile yeni aşılar üzerine araştırmaları finanse ettiğini ekledi.