Bölgesel kalkınma, kamu ve özel sektörü buluşturan yeni modellerle geliştirilmeli

MAHİR SOLMAZ / DİYARBAKIR

Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Doğu Güneydoğu Sanayici ve İş İnsanları Dernekleri Federasyonu (DOGÜNSİFED), Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası (DTSO), Diyarbakır Ticaret Borsası, Diyarbakır Organize Sanayi Bölgesi ve EKONOMİ Gazetesi iş birliğiyle 9. Uluslararası Ekonomi, Siyaset ve Yönetim Sempozyumu düzenlendi.

Sempozyumda dijitalleşme, yapay zekâ, sürdürülebilirlik, yatırım ortamı ve bölgesel kalkınma başlıkları ele alındı.

DOGÜNSİFED Yönetim Kurulu Başkanı Devrim Türk, Doğu ve Güneydoğu Anadolu’nun kalkınmasının geleneksel sanayi yatırımlarıyla sınırlandırılamayacağını belirterek, teknoloji odaklı ve uzun vadeli bir bölgesel kalkınma stratejisine ihtiyaç duyulduğunu söyledi. Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Kaya ise bölgeye yönelik yatırımların artırılması için teşviklerin yanı sıra kamu altyapısının güçlendirilmesi, yatırım ortamının iyileştirilmesi ve hukuki güvenin sağlanması gerektiğine dikkat çekti.

Ekonomik rekabetin belirleyicileri değişiyor

Sempozyumun Dicle Üniversitesi’nde gerçekleştirilen ilk gününün açılışında konuşan İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Pelin Karatay Göğül, dünya ekonomisinin köklü bir dönüşüm sürecinden geçtiğini belirterek, bu yılın sempozyum temasının “Jeoekonomik Kırılmalar Çağında İkiz Dönüşüm: Dijitalleşme ve Sürdürülebilirlik Perspektifinde Yeni Ekonomi” olarak belirlendiğini aktardı ve “Üretim biçimleri değişiyor, ticaret yolları yeniden şekilleniyor ve ülkeler arasındaki ekonomik ilişkiler farklılaşıyor” dedi.

Yapay zekâ ve dijital teknolojilerin çalışma hayatını dönüştürdüğünü, iklim değişikliği, enerji güvenliği ve kaynakların etkin kullanımının ise ekonomik kararların merkezine yerleştiğini kaydeden Göğül, “Dijitalleşme ile sürdürülebilirliğin birbirinden ayrı hedefler olarak değerlendirilmemesi gerekiyor” diye konuştu.

Dijital teknolojilerin kaynak kullanımında verimliliği artırabileceğini, doğru planlanan yeşil yatırımların işletmelerin maliyetlerini azaltarak yeni pazarlara erişimini kolaylaştırabileceğini belirten Göğül, bu fırsatların değerlendirilmesi için finansmana, nitelikli insan kaynağına, güçlü kurumlara ve uzun vadeli bir vizyona ihtiyaç bulunduğunu dile getirdi.

Sempozyumun ilk gününde, Almanya’daki Bielefeld Üniversitesi’nden Prof. Dr. Rıza Öztürk’ün moderatörlüğünde bir panel de gerçekleştirildi. Panelde Bielefeld Üniversitesi’nden Prof. Dr. Daniel Antonius Hötte ve Prof. Dr. Christoph Weisser, İstanbul Bilgi Üniversitesi öğretim üyesi ve EKONOMİ Gazetesi yazarı Prof.

Dr. Erhan Aslanoğlu ile Koblenz Uygulamalı Bilimler Üniversitesi’nden Prof. Dr. Margareta Teodorescu sunumlarını paylaştı.

Kamu yatırımları ile özel sektör sermayesi buluşmalı

Sempozyumun ikinci gününde akademi ve iş dünyası temsilcileri Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası’nda bir araya geldi. Programın açılışında konuşan DOGÜNSİFED Yönetim Kurulu Başkanı Devrim Türk, yapay zekâ çağında dijital ve hukuki dönüşümün ekonomi gündemindeki öneminin daha da artacağını söyleyerek, “Dünya ekonomisi önemli kırılmaların yaşandığı bir dönemden geçiyor.

Ekonomik rekabetin ölçütleri de değişti. Eskiden ekonomik güçte temel kriterlerin başında üretim kapasitesi gelirken bugün teknoloji geliştirme yeteneği, veri yönetimi, enerji güvenliği, güçlü kurumlar ve uluslararası ilişkiler ekonomik rekabetin belirleyici unsurları hâline geldi” dedi.

Doğu ve Güneydoğu Anadolu’nun kalkınması için geleneksel sanayi yatırımlarının ötesine geçilmesi gerektiğini vurgulayan Türk, büyük ölçekli kamu yatırımlarıyla özel sektör sermayesini bir araya getiren yeni kalkınma modellerinin geliştirilmesini önerdi.

Bölgenin ekonomik gelişiminin yalnızca yerel ölçekte değil, Türkiye ekonomisine sağlayacağı katkılar açısından da değerlendirilmesi gerektiğini belirten Türk, uzun vadeli ve sürdürülebilir bir bölgesel kalkınma stratejisine ihtiyaç olduğunu söyledi.

Türk, “Genç nüfusumuzu dijital ekonomiye hazırlamalı, teknoloji girişimciliğini desteklemeli, enerji, tarım, madencilik ve sanayide yeni teknolojilerin kullanımını yaygınlaştırmalıyız” ifadelerini kullandı.

Bölgesel kalkınma konusunda çalışma başlattıklarını da açıklayan Türk, ilgili paydaşlar ve Türk Girişim ve İş Dünyası Konfederasyonu (TÜRKONFED) ile birlikte bu alandaki çalışmaların altyapısını oluşturmaya başladıklarını, Ankara’daki ekonomi yönetimiyle de diyaloglarını sürdüreceklerini kaydetti.

Diyarbakır OSB’de 23 bin kişiye istihdam

Diyarbakır Organize Sanayi Bölgesi Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Fidan, sanayinin rekabet gücünün artırılması için teknolojik dönüşüm, enerji verimliliği ve nitelikli iş gücünün önemine dikkat çekti. Diyarbakır OSB’de faaliyet gösteren yüzlerce işletmede yaklaşık 23 bin kişiye istihdam sağlandığını belirten Fidan, üretim kapasitesini artırırken çevreye duyarlı, teknolojiyi etkin kullanan ve uluslararası pazarlarda rekabet edebilen bir sanayi yapısı oluşturmayı hedeflediklerini ifade etti.

Sanayicilerin uygun finansmana erişiminin kolaylaştırılması, enerji maliyetlerinin düşürülmesi ve KOBİ’lerin teknolojik dönüşümünün desteklenmesi gerektiğini vurgulayan Fidan, üniversite-sanayi iş birliğinin geliştirilmesi çağrısında bulundu. Fidan, kamu kurumları ile finans kuruluşlarının da bu süreçte daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğini söyledi.

Tarım ve ticarette dijitalleşme vurgusu

Diyarbakır Ticaret Borsası Meclis Başkanı Ahmet Ay, dijitalleşmenin üretimden ticarete kadar ekonomik hayatın tüm alanlarını dönüştürdüğünü belirtti. Diyarbakır’ın tarım, sanayi ve ticaret potansiyelinin dijital teknolojilerle desteklenmesi gerektiğini ifade eden Ay, özellikle tarımsal üretim, depolama ve pazarlama süreçlerinde dijital uygulamaların verimliliği artıracağını söyledi.

Küçük ve orta ölçekli işletmelerin dijital dönüşüm süreçlerinde desteklenmesinin önemine dikkat çeken Ay, dijital ticaretin gelişmesi için güvenilir bir hukuki altyapının oluşturulması gerektiğini kaydetti. Ay, üniversiteler, kamu kurumları ve iş dünyası arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesinin bölgesel kalkınmaya katkı sağlayacağını vurguladı.

Teşvikler bölgesel gelişmişlik farkını azaltmaya yetmiyor

Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Kaya, konuşmasında dijitalleşme, yapay zekâ, küresel ekonomik gelişmeler, Türkiye’nin güvenlik politikaları ve bölgesel kalkınma sorunlarını değerlendirdi. Dijitalleşme ve yapay zekânın üretim süreçlerini, sektörleri ve iş yapma biçimlerini yeniden şekillendirdiğini belirten Kaya, “Güvenlik politikaları da küresel ölçekte ekonomik rekabetin önemli unsurlarından biri hâline geldi.

Türkiye’nin, güvenlik politikalarını ekonomik kalkınma ve dış ticaretle birlikte ele alması gerekiyor. Devam eden çözüm süreci, toplumsal barışın yanı sıra ekonomik gelişme açısından da önem taşıyor” şeklinde konuştu. Türkiye’de uygulanan teşvik politikalarının bölgeler arasındaki gelişmişlik farklarını azaltmakta yetersiz kaldığını savunan Kaya, son 24 yıllık teşvik uygulamalarında birinci ve ikinci bölgelerin toplam yatırımlardan yüzde 61 pay aldığını, beşinci ve altıncı bölgelerde bulunan 29 ilin payının ise yüzde 10 düzeyinde kaldığını belirtti.

Kaya, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından hazırlanan Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması (SEGE) verilerine değinerek, bölgenin eğitim, yaşam kalitesi ve erişilebilirlik gibi temel göstergelerde karşılaştığı sorunların kamu yatırımlarıyla giderilmesi gerektiğini söyledi.

Türkiye, Irak pazarındaki konumunu güçlendirmeli

Türkiye’nin Irak pazarındaki payının gerilediğine dikkat çeken Kaya, 2015 yılında Irak’ın ithalatında ilk sırada bulunan Türkiye’nin 2025 yılında üçüncü sıraya düştüğünü ifade etti ve “Komşu ülkelerle ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi, Türkiye’nin bölgesel rekabet gücü açısından stratejik önem taşıyor. Bölgeye yönelik yatırımların artırılması için yalnızca teşvik mekanizmalarına odaklanmak yeterli değil” diye konuştu.

Kaya, kamu altyapısının güçlendirilmesi, yatırım ortamının iyileştirilmesi ve hukuk ile adalet mekanizmalarının ekonomik güveni desteklemesinin önemine işaret ederek, dijital dönüşümün sunduğu fırsatlardan yararlanmak için ekonomik ve bölgesel kalkınma politikalarının yeniden değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.

Avrupa ve Türkiye'de iş dünyasının dönüşümü ele alındı

Açılış konuşmalarının ardından EKONOMİ Gazetesi Genel Koordinatörü Vahap Munyar'ın moderatörlüğünde "İş Dünyasının Dijital ve Hukuki Dönüşümü: Avrupa ve Türkiye" başlıklı panel düzenlendi. Panelde Augsburg Üniversitesi'nden Dr.

Hüseyin Doluca ile Qara Legal yöneticisi Avukat Zeynel Kara, Almanya'da yatırım yapmanın yollarına ilişkin bilgi verdi. EKONOMİ Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Hakan Güldağ ve Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dekanı Prof.

Dr. Pelin Karatay Göğül ise bölge, Türkiye ve dünya ekonomisine ilişkin değerlendirmelerini paylaştı.

Sempozyumda yapılan değerlendirmelerde, bölgesel kalkınmanın güçlendirilmesi için geleneksel yatırım teşviklerinin yanı sıra dijitalleşme, teknoloji geliştirme, nitelikli istihdam, enerji verimliliği ve hukuki güvenin birlikte ele alınması gerektiği öne çıktı.