Sayıştay, Başiskele Belediyesi'nin muhasebe kayıtlarını mercek altına aldı

Başiskele Belediyesinin 2025 yılı hesaplarını inceleyen Sayıştay, taşınmaz satışlarından kıdem tazminatlarına, amortisman kayıtlarından kira gelirlerine kadar birçok muhasebe işleminde eksiklik belirledi. Raporda, 48,3 milyon TL’yi aşan arsa satışının muhasebeleştirilmesi ve 307,7 milyon TL değerindeki maddi duran varlık için amortisman ayrılmaması da yer aldı.

Belediye, tespitlerin bir bölümüne ilişkin gerekli işlemlerin yapılacağını, bazı uygulamaların ise başlatıldığını bildirdi.

Sebahattin Aydın'ın haberine göre, Sayıştay Başkanlığının Başiskele Belediyesinin 2025 yılı hesaplarına ilişkin denetim raporunda, mali tabloların hazırlanması ve muhasebe kayıtlarının tutulmasıyla ilgili birden fazla bulguya yer verildi. Taşınmaz satışlarının kaydı, kamu kurumları arasında tahsis edilen taşınmazların izlenmesi, işçi kıdem tazminatları, amortisman işlemleri, peşin tahsil edilen kiralar ve banka hesaplarının kullanımı denetimin öne çıkan başlıkları oldu.

Raporda, muhasebe işlemlerinin ilgili mevzuata uygun yürütülmesinin belediyenin mali durumunu gösteren tabloların doğru ve güvenilir bilgi sunması açısından önem taşıdığı vurgulandı. Belediye yönetimi ise çeşitli bulgulara verdiği cevaplarda eksikliklerin giderilmesi için işlem yapılacağını veya uygulamaların başlatıldığını belirtti.

48,3 MİLYON TL’LİK ARSA SATIŞINDA MUHASEBE KAYDI EKSİKLİĞİ Sayıştay denetiminde öne çıkan bulgulardan biri, belediyeye ait arsaların satış işlemlerinin muhasebeleştirilmesiyle ilgili oldu. Rapora göre, yıl içerisinde satılan arsaların 48 milyon 333 bin 345,14 TL tutarındaki satış bedelinin tamamı, taşınmazların kayıtlı değerleri yerine 250 Arazi ve Arsalar Hesabı’na kaydedildi.

Mevzuat, satılan taşınmazların muhasebe kayıtlarından kayıtlı değerleri üzerinden çıkarılmasını öngörüyor. Satış bedeliyle taşınmazın kayıtlı değeri arasındaki farkın ise durumuna göre gelir veya gider hesaplarında gösterilmesi gerekiyor.

Ancak denetimde, satış bedeli ile kayıtlı değer arasındaki olumlu farkın 600 Gelirler Hesabı’na kaydedilmediği belirlendi. Sayıştay, bu uygulamanın arazi ve arsalar hesabı ile gelirler hesabının mali tablolarda olması gerekenden farklı görünmesine yol açtığını, faaliyet sonuçlarının da gerçek durumu yansıtmasını engellediğini bildirdi.

Belediye, cevabında taşınmazların kayıtlı değerleri üzerinden muhasebe kayıtlarından çıkarılacağını, satış bedeli ile kayıtlı değer arasındaki farkların da ilgili gelir veya gider hesaplarına işleneceğini ifade etti.

23 TAŞINMAZIN KAYITLARINDA EKSİKLİK TESPİT EDİLDİ Raporda, Başiskele Belediyesinin başka kamu kurumlarından tahsisli olarak kullandığı ve diğer kurumlara tahsis ettiği taşınmazların muhasebe kayıtları da incelendi. Denetimde, belediyenin tahsisli kullandığı 9 taşınmaz ile başka kurumlara tahsis ettiği 14 taşınmazın ilgili varlık ve özkaynak hesaplarında izlenmediği tespit edildi.

Belediyenin tahsis ettiği taşınmazlara ilişkin amortisman tutarlarının ilgili özkaynak hesabında takip edilmediği de raporda yer aldı. Sayıştay, söz konusu eksikliklerin 2025 yılı bilançosundaki hesapların doğru ve güvenilir bilgi sunmasını olumsuz etkilediğini belirtti.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında kamu hizmetlerinde kullanılmak üzere taşınmazların kamu kurumları arasında tahsis edilmesine ilişkin düzenlemeler bulunuyor. Muhasebe mevzuatı da tahsis edilen ve tahsisli kullanılan taşınmazların ilgili hesaplarda izlenmesini gerektiriyor.

Belediye, taşınmazların ilgili varlık ve özkaynak hesaplarında takip edilmesi için mevzuat doğrultusunda işlem yapılacağını bildirdi.

8,1 MİLYON TL’LİK KIDEM TAZMİNATI ÖDEMESİNE İLİŞKİN BULGU Sayıştay raporunda işçilere yapılan kıdem tazminatı ödemelerinin muhasebeleştirilmesi de ele alındı. Denetimde, belediyenin 2025 yılında ödediği 8 milyon 123 bin 410,52 TL tutarındaki kıdem tazminatının, önceki yıllarda ayrılmış karşılıklar bulunmasına rağmen bu hesaplardan düşülmeden doğrudan giderleştirildiği belirlendi.

Raporda ayrıca cari yıl için işçiler adına kıdem tazminatı karşılığı ayrılmadığı kaydedildi. İlgili muhasebe mevzuatına göre kıdem tazminatı karşılıklarının çalışanların durumları dikkate alınarak hesaplanması ve 372 ile 472 numaralı Kıdem Tazminatı Karşılığı hesaplarında izlenmesi gerekiyor. Ödeme yapıldığında ise ilgili tutarın bu karşılık hesaplarından düşülmesi gerekiyor.

Belediye yönetimi, cevabında kıdem tazminatı ödemelerinin söz konusu karşılık hesapları kullanılarak muhasebeleştirileceğini belirtti.

307,7 MİLYON TL DEĞERİNDEKİ VARLIKLARA AMORTİSMAN AYRILMADI Denetim raporundaki bir diğer önemli bulgu, belediyenin maddi duran varlıklarına ilişkin amortisman işlemleri oldu. Sayıştay, muhasebe kayıtlarında bulunan 307 milyon 722 bin 403,58 TL değerindeki maddi duran varlık için amortisman ayrılmadığını tespit etti.

Bir yıldan uzun süre kullanılan ve zaman içinde yıpranma, aşınma veya değer kaybına uğrayan varlıklar için mevzuatta belirlenen esaslara göre amortisman ayrılması gerekiyor. Bu kayıtların yapılmaması, birikmiş amortismanlar ve giderler hesaplarının mali tablolarda olması gereken tutarları göstermemesine neden olabiliyor.

Belediye, amortisman ayrılmayan maddi duran varlıklarla ilgili gerekli işlemlerin yapılacağını bildirdi. Sayıştay ise amortismana tabi varlıkların mevzuatta belirlenen süre, yöntem ve oranlara uygun biçimde kaydedilmesi gerektiğine dikkat çekti.

PEŞİN TAHSİL EDİLEN KİRA GELİRLERİ DÖNEMLERE AYRILMADI Belediyenin kiraya verdiği taşınmazlardan elde ettiği kira gelirleri de denetim kapsamında değerlendirildi. Rapora göre, yıllık ve üç yıllık kira bedelleri peşin tahsil edilmesine rağmen gelecek aylara ve yıllara ait gelirleri izlemek için kullanılan 380 ve 480 numaralı hesaplarda takip edilmedi.

Muhasebenin dönemsellik ilkesi, gelir ve giderlerin ilgili oldukları dönemde gösterilmesini gerektiriyor. Bu nedenle cari döneme ait gelirlerin 600 Gelirler Hesabı’nda, sonraki aylara ait peşin tahsil edilmiş gelirlerin 380 Gelecek Aylara Ait Gelirler Hesabı’nda, sonraki faaliyet yıllarına ait gelirlerin ise 480 Gelecek Yıllara Ait Gelirler Hesabı’nda izlenmesi gerekiyor.

Sayıştay, ilgili hesapların kullanılmamasının gelirlerin dönemlere göre ayrılmasında hataya yol açtığını belirtti. Belediye ise peşin tahsil edilen yıllık ve üç yıllık kira bedellerinin ilgili hesaplarda takip edileceğini açıkladı.

MEVDUAT FAİZLERİNDE STOPAJ KAYDI EKSİK KALDI Raporda, belediyenin vadeli mevduat hesaplarından elde ettiği faiz gelirlerinin muhasebeleştirilmesinde de eksiklik tespit edildi. Sayıştay, faiz gelirlerinin brüt tutar üzerinden kaydedilmesi gerekirken net tutar üzerinden kaydedildiğini, banka tarafından kesilen gelir vergisi stopajının ise 630 Giderler Hesabı’na işlenmediğini bildirdi.

Mevzuata göre faiz gelirinin kesinti yapılmadan önceki brüt tutarıyla gelir hesabında gösterilmesi, kesilen verginin de gider olarak kaydedilmesi gerekiyor. Bu işlemlerin yapılmaması, mali tablolarda giderler hesabının olması gerekenden düşük görünmesine neden oluyor.

Belediye, denetim cevabında mevduat faizlerinden kesilen gelir vergisi stopajını 630 Giderler Hesabı’na kaydetmeye başladığını belirtti.

BELEDİYENİN BANKA HESAPLARI ARASINDAKİ TRANSFERLER DE RAPORDA Sayıştay, belediyenin kendi banka hesapları arasındaki para transferlerinin muhasebeleştirilmesinde de mevzuata uygun hesapların kullanılmadığını tespit etti. Rapora göre transfer işlemleri, 108 Diğer Hazır Değerler Hesabı ile 103 Verilen Çekler ve Gönderme Emirleri Hesabı kullanılmadan, doğrudan 102 Banka Hesabı üzerinden yapılan borç ve alacak kayıtlarıyla gerçekleştirildi.

Mevzuat, bankalara verilen transfer talimatlarının ve tamamlanan işlemlerin belirlenen hesaplar üzerinden kaydedilmesini öngörüyor. Belediye, cevabında banka hesapları arasındaki para aktarımlarında 108 ve 103 numaralı hesapları kullanmaya başladığını bildirdi.

BELEDİYE EKSİKLİKLERİN GİDERİLMESİ İÇİN ADIM ATILACAĞINI BİLDİRDİ Başiskele Belediyesinin 2025 yılı hesaplarına ilişkin Sayıştay raporunda, taşınmaz satışları, tahsisli taşınmazlar, kıdem tazminatı karşılıkları, amortismanlar, kira gelirleri, mevduat faizleri ve banka transferleriyle ilgili çeşitli muhasebe eksiklikleri sıralandı.

Belediye yönetimi, bulgulara ilişkin cevaplarında bazı işlemlerin mevzuata uygun yürütülmesi için gerekli adımların atılacağını, mevduat faizlerinden kesilen stopajın kaydedilmesi ve banka hesapları arasındaki transferlerde ilgili hesapların kullanılması gibi bazı uygulamaların ise başlatıldığını bildirdi.

Rapordaki tespitler, belediyenin mali tablolarında varlıkların, gelirlerin, giderlerin ve yükümlülüklerin doğru gösterilebilmesi için muhasebe işlemlerinin ilgili mevzuata uygun şekilde yürütülmesi gerektiğine işaret etti.