Ülkelerin kaderini ne belirler?

Bu soruyu modern zamanlarda ülkelerin kaderini ne belirler? Diye sormak belki daha doğru olurdu. Zira eski çağlarda ülkelerin kaderlerini tayin edenler bellidir. Krallar, kraliçeler, hükümdarlar, şahlar, sultanlar, despotlar.

Her şeyin “iki dudağın arasından” çıkacak bir hükme bağlı olduğu yönetim biçimleri insanlık ailesinin ve onun tarihinin çok aşina olduğu olduğu tanıdık sistemlerdir. Eski çağlarda, esasında, üstünde yaşayanların sahiplik iddia edecekleri bir ülke bile yoktur, bir adamın ve onun hanedanının mülkü sayılan varlıklar toplamıdır söz konusu olan.

Bu varlıklar başka ve rakip hanedanlıklar arasında el değiştirebilir ama ahalinin iradesi bu oyunda yoktur ve olamaz. Çünkü halkın bizatihi kendisi de kralın sultanın şahsi mülk envanterinin sadece bir unsurudur, işlenen toprak ve her işe koşulan yük hayvanından bir farkı yoktur.

Kuldur, tebaadır, köledir askerdir, vergi mükellefidir ve en nihayetinde alınıp satılan bir maldır.

Eski zaman ülkelerinin kaderini mülkün sahibi olan adamın askeri idari maharet ve cevvaliği, şansı ve bir miktar dış faktörler belirlerdi diyebiliriz. İnsanlığın gelişme ve uygarlaşma serüveninin kaçınılmaz bir sonucu olarak devletlerin hem özleri hem de kabukları değişmeye başlamıştır.

Arkaik devlet yapısından, modern devlete evrilen süreç değişmez zannedilen pek çok anlayış ve düşünce sistemini yer ile yeksan etmiştir desek abartılı bir tespitte bulunmamış oluruz. Arkaik devletin modern devlete dönüşmesi mülkün tapusunu değiştirmiştir.

Halk, eski çağlarda bir krala yahut sultana ait olduğu kabul edilen mülkün yeni sahibi olarak tescil edilmiştir. Artık söz konusu olan kralların, hükümdarların, şahların, padişahların değil kayıtsız şartsız halkın egemenliğidir.

Yazımızın başında sorduğumuz sorunun cevabını şimdi verebiliriz. Modern çağlarda ülkelerin kaderini halk egemenliğine bağlı olarak gelişen halk iradesi tayin eder. Egemenliğin bir kişi, bir grup, yahut bir zümreden alınıp halkın doğrudan veya dolaylı iradesine bağlandığı sistemin adı demokrasidir ve bir alternatifi oluşuncaya kadar insanlığın geliştirdiği en mükemmel, en ideal yönetim şeklidir.

Her bir şeyin, bir kudretli faninin iki dudağı arasından çıkacak iradeye göre belirlendiği zamanlardan, günümüzün çağdaş yönetim biçimine uzanan sürecin ne denli zorlu, zahmetli ve kanlı geçtiğini anlatmaya bu mütevazi köşe yetmeyeceği için buna yeltenemedik bile. Merak eden okurların sadece yakın çağı anlatan siyasi tarih kitaplarına göz atmaları dahi korkunç olaylarla dolu uygarlık destanını azçok kavramalarına yardımcı olacaktır.

Ülkelerin kaderlerine halklarının hükmetmesi, devletlerin demokratikleşmesiyle mümkündür. Seçimle işbaşına gelmek ilk ve önemli adımdır ama demokrasi elbette bundan ibaret değildir. Güçlü ve işlerliği olan bir Anayasa ile temel hak ve özgürlüklerin güvence altına alınıp, siyasi otoritenin emrindeki devlet erkinin evrensel hukuka uygun kurallar ve kurumlarla sınırlandırıldığı sistemler halk iradesinin yaşam imkanı bulabileceği yegane sistemlerdir, aksi koca bir yalandan ve aldatmacadan başka bir şey değildir.

Seçmen iradesinin baskılanıp, sakatlanmadığı özgür ve serbest seçimlerle halktan yönetme yetkisini almış bir siyasi teşekkülün icraatlarına demokratik meşruiyet kazandıracak birkaç unsur vardır. Anayasaya ve diğer yasalara saygıyla uymak bunların başında gelir.

Yönetiminde şeffaf ve hesap verici olmak, anayasal kurumların denetimine tabi olmayı vesayet zannetmemek ilkini takip eder. Halkın olandan bitenden haberdar olup, gerekirse sürece müdahil olmasını sağlayacak olan özgür basını düşman belleyip yok etmeye çalışmamak da bir rejimin demokratik olup olmadığının temel göstergelerindendir.

Devletin yargı erkinin toplumda adaleti hakkıyla ve tarafsızlıkla tesis etmeye çalışmaktan ziyade, siyasi muhalifleri hunharca tepelemekle görevlendirildiği bir düzene her türlü tanımlama yakıştırılabilir ama halk iradesinin hüküm sürdüğü çağdaş demokratik bir sistem olduğu herhalde iddia bile edilemez.

Kavramları ve tarihsel süreciyle naçizane nakletmeye çalıştığımız bu hikayenin ülkemiz açısından bir kıymeti harbiyesi tabi ki yoktur. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi adıyla formüle edip hayata geçirdiğimiz yönetim modelinin bir benzeri mevcut değildir.

Bu kutlu sistemi Afrika, Ortadoğu ve Güney Amerika ülkelerindekilerine benzetenler abesle iştigalden öte halt etmektedirler. ‘Ver yetkiyi, gör etkiyi’ mottosuyla Anayasa babayasa vb gibi tüm vesayetçi ayak bağlarından kurtulan ülkemiz, yağız arap atları gibi dolu dizgin finiş çizgisine koşmaktadır.

Uygulamada kimi sorunlar sıkıntılar yok mudur? Elbette vardır ama kusurun o kadarı kadı kızında da olur. Memleketimiz gerçek halk iradesiyle şimdi tanışmıştır bir takım hased ve fesad erbabının tezviratına kulak asılmamalıdır.

Öyle muazzam ve kusursuz bir sistem kurduk ki muhalefete hatta seçimlere bile hacet esasında kalmamıştır. Haksız yere Mahpusanelere tıkıldığını düşünenler ise Yusuf Peygamberin zından günlerini okuyup ibretler alıp ferahlayabilirler.

Şükürler olsun ki; Üstadımızın hayali, yerli ve milli, “Başyücelik” sistemini hayata geçirmeyi başardık. John Locke, Thomes Hobbes, Jean Jacques Rousseau gibi ejnebi mütefekkirler ve bunların tesirindeki Islahatcı, Tanzimatçı ve Cumhuriyetçi aklıevveller mezarlarında istedikleri kadar ters dönebilirler. Azrail Aleyhiselamı da mümkün olduğunca hoş ve uzak tuttuk mu bizden iyisi yoktur…