Habermetrik
← Ana Sayfa
Ankara 16 Kasım 2026 14:26 · Güncelleme 14:28
✍ Editör: Habermetrik · Editör Politikası

Son 2 yıldaki havacılık kazaları uçuşların geleceğini tehdit ediyor

Son 2 yıldaki havacılık kazaları uçuşların geleceğini tehdit ediyor
Görsel kaynağı: ankaramasasi.com.tr
⏱️ 9 dk okuma 🛡️ %85 Doğruluk · 1 Kaynak
WhatsApp Paylaş
⚡ 30 Saniyede Özet Habermetrik Yapay Zeka Özeti
  • The New York Times yazarı James Fallows'un kapsamlı analizine göre, 12 Şubat 2009'daki Buffalo kazasından sonra yaklaşık 16 yıl boyunca 10 milyar yolcuyu ölümlü kaza olmadan taşıyan ABD hava yolu taşımacılığı, 29 Ocak 2025'teki Potomac Nehri faciasıyla yeni bir kriz dönemine girdi

The New York Times yazarı James Fallows'un kapsamlı analizine göre, 12 Şubat 2009'daki Buffalo kazasından sonra yaklaşık 16 yıl boyunca 10 milyar yolcuyu ölümlü kaza olmadan taşıyan ABD hava yolu taşımacılığı, 29 Ocak 2025'teki Potomac Nehri faciasıyla yeni bir kriz dönemine girdi. Uzmanlar, artan kazalar ve yakınlaşmalar karşısında güvenlik katmanlarının aşındığı uyarısında bulunuyor.

Potomac Nehri üzerinde 2025 yılında yaşanan çarpışmanın ardından da kamuoyunda benzer bir kurumsal hesaplaşma bekleniyordu. Fakat Trump yönetimi, bu faciadan ders çıkarma noktasında isteksiz bir yaklaşım sergiledi ve bazı alanlarda geçmiş yıllarda hayata geçirilen önlemleri dahi geri plana itti.

Başkan Donald Trump, kazanın hemen ardından düzenlediği basın toplantısında NTSB'nin soruşturma yönteminin fazlasıyla yavaş işlediğini öne sürdü. Can kayıplarının nedenine dair bir fikri olduğunu dile getiren Trump, Obama ve Biden yönetimleri dönemindeki çeşitlilik, eşitlik ve kapsayıcılık (DEI) politikaları çerçevesinde yapılan personel alımlarını suçladı.

ASIL SEBEP YOĞUN HAVA TRAFİĞİ NTSB'nin kazadan bir yıl sonra kamuoyuyla paylaştığı resmi soruşturma raporu ise facianın nedeninin DEI politikaları olmadığını açıkça ortaya koydu. Rapora göre kazanın doğrudan sebebi, Ulusal Havalimanı ile Beyaz Saray ve Kongre binası çevresindeki kısıtlı hava sahası arasında sıkışan dar hava koridorundaki aşırı trafik yoğunluğuydu; helikopterler ile sivil uçaklar aynı dar hava sahasını paylaşmaya çalışıyordu.

Bununla birlikte rapor daha geniş ölçekli yapısal sorunlara da işaret etti. Hava trafik kontrol merkezlerinde kronikleşen personel yetersizliği yaşanırken, kuralsızlaştırma politikaları ve düşen uçak bileti fiyatları nedeniyle uçuş sıklığı giderek artıyordu.

En yoğun havalimanlarında uçaklar arka arkaya iniş ve kalkış gerçekleştiriyor, trafik akışını hızlandırmak maksadıyla izin verilen bazı kısayol prosedürlerinden yararlanılıyordu. Bu uygulamaların bir kısmı doğrudan kazalara zemin hazırlamıştı.

NTSB, benzer faciaların tekrarlanmasını önlemek amacıyla Federal Havacılık İdaresi'ne (FAA) ekipman ve operasyonel prosedürlerde 33 ayrı değişiklik yapılmasını tavsiye etti. Ne var ki Potomac faciasının üzerinden bir buçuk yıldan fazla zaman geçmesine rağmen FAA, bu tavsiyelerin üçte birini henüz hayata geçirmedi.

Kurumun bu tutumunu''kabul edilemez'' sözleriyle eleştiren NTSB Başkanı Jennifer Homendy, tek başına tavsiye kararlarının insan hayatını kurtarmadığını vurgulayarak,''Hayat kurtaran şey harekete geçmektir. Bu değişiklikler ne kadar erken yapılırsa gökyüzümüz o kadar güvenli olacaktır'' değerlendirmesinde bulundu.

KAZALAR VE TEHLİKELİ YAKINLAŞMALAR ARTIYOR Son 22 ayda meydana gelen uçak kazaları ve tehlikeli yakınlaşmalar, ABD havacılık sisteminin ağır bir baskı altında çalıştığını gösteriyor. Potomac faciasının ardından kayıtlara geçen kritik olaylardan bazıları şöyle sıralanıyor: 5 Mart 2025: Başarısız sonuçlanan bir SpaceX roket fırlatmasının ardından atmosfere yayılan enkaz parçaları, sivil yolcu uçaklarının seferlerini etkiledi.

24 Kasım 2025, Louisville: UPS şirketine ait bir kargo uçağının motoru kalkış esnasında gövdeden koptu. Kazada uçaktaki 3 mürettebat üyesi ile yerde bulunan 12 kişi hayatını kaybetti. 12 Aralık 2025: Bir JetBlue yolcu uçağı, Karayipler'de yürütülen bir operasyon sırasında konum bildirim cihazını (transponder) kapatan askeri yakıt ikmal uçağıyla çarpışmaktan kaçınmak için rotasını değiştirmek zorunda kaldı.

Bu vaka, benzer olayların ilk örneğini oluşturdu. 27 Şubat 2026, San Antonio: Bir polis helikopteri, iniş izni verilmiş bir yolcu uçağının önünden geçti. 2 Mart 2026, Burbank: Bir televizyon kanalına ait haber helikopteri, inişe geçen başka bir uçağın uçuş rotasına girdi.

22 Mart 2026, New York: Air Canada uçağı, LaGuardia Havalimanı'nda pistte geçiş izni verilen bir itfaiye aracıyla çarpıştı; kazada iki pilot yaşamını yitirdi. 17 Mayıs 2026, Idaho: ABD Donanmasına ait iki EA-18G Growler elektronik harp uçağı,''Gunfighter Skies'' hava gösterisi esnasında havada çarpıştı.

15 Temmuz 2026, Pensacola: Donanmanın akrobasi ekibi Blue Angels'a ait bir uçak, gösteri sırasında sivil izleyicilere tehlikeli ölçüde yaklaştı. 4 Ağustos 2026, Washington: Başkanlık helikopteri Marine One, kalkış yapmakta olan bölgesel bir yolcu uçağının rotasına doğru havalandı.

6 Eylül 2026, Miami Uluslararası Havalimanı: Amazon adına taşeron olarak faaliyet gösteren bir kargo uçağı iniş sırasında pistin sonunu aştı; havalimanı sahasındaki bir minibüste bulunan 5 çalışan hayatını kaybetti. Söz konusu vakalar, havacılık güvenliği açısından olağanüstü bir ihmal zincirine işaret ediyor.

Bu olayların büyük bir bölümü çok sayıda insanın yaşamını yitirebileceği büyük facialara dönüşme potansiyeli taşırken, üç olayda doğrudan can kaybı yaşandı. Marine One olayı ise farklı bir boyutuyla dikkat çekti. İki hava aracı gerçek bir çarpışma tehlikesi yaratacak kadar birbirine yaklaşmamış olsa da helikopterin içinde Başkan Donald Trump bulunuyordu.

NTSB'nin olay sonrasında yürüttüğü incelemede, helikopter mürettebatının Beyaz Saray yakınlarındaki Ellipse alanından, Ulusal Havalimanı kontrol kulesine yapılması zorunlu olan 3 dakikalık kalkış bildirimini iletmeden havalandığı saptandı. HAVACILIK GÜVENLİĞİNİN TEMELİNDEKİ''İSVİÇRE PEYNİRİ'' MODELİ Modern ABD havacılığını dünyanın en güvenli sistemlerinden biri haline getiren temel yaklaşımlardan biri, 1990'larda İngiliz psikolog James Reason tarafından yaygınlaştırılan''İsviçre peyniri'' modeli olarak biliniyor.

Bu kurama göre her bir güvenlik katmanında belirli zayıf noktalar veya boşluklar bulunabilir; ancak birden fazla güvenlik katmanı art arda yerleştirildiğinde, bu boşlukların aynı anda üst üste gelerek bir kazaya yol açması son derece zorlaşır. Havacılıkta birbirini tamamlayan ve tekrar eden çok katmanlı güvenlik önlemleri, 16 yıl boyunca 10 milyar yolcunun emniyet içinde seyahat etmesini mümkün kıldı.

Sektörde bu yaklaşım günümüzde daha teknik bir kavramla''güvenlik yönetim sistemleri'' olarak adlandırılıyor. Ancak söz konusu güvenlik katmanları tek tek ortadan kaldırıldığında yeni risk alanları doğuyor. NTSB Başkanı Jennifer Homendy, ABD hava yolu taşımacılığının hala son derece güvenli bir sistem olduğunu vurgulamakla birlikte, mevcut zayıflıkların artık gerçek zamanlı olarak gözlemlendiğini belirtiyor ve yeni bir felaket yaşanmadan önce somut adım atılması gerektiğini ifade ediyor.

BÜYÜK KANYON KAZASINDAN SONRA HAVACILIK SİSTEMİ YENİDEN KURULDU ABD'de havacılık güvenliğinin modern tarihi, 30 Haziran 1956 tarihinde Los Angeles Uluslararası Havalimanı'nda başlayan bir dizi olayla köklü biçimde şekillendi. O yıllarda ülkede her yıl birden fazla ölümlü yolcu uçağı kazası meydana geliyordu.

Uçak yolculuğu günümüze oranla çok daha pahalı ve lüks bir ulaşım biçimi olmasına karşın son derece riskli görülüyor, hatta havalimanı terminallerinde uçağın düşmesi durumunda tazminat ödeyen hayat sigortası otomatları yer alıyordu. 30 Haziran sabahı Trans World Airlines'a (TWA) ait 2 numaralı sefer, Kansas City yönüne gitmek üzere kalkış izni aldı; uçakta mürettebat ve yolcularla birlikte 70 kişi bulunuyordu.

Üç dakika sonra ise United Airlines'ın 718 numaralı seferi Chicago'ya gitmek üzere havalandı. Douglas DC-7 tipi bu uçakta 58 yolcu ve mürettebat yer alıyordu. Hava trafik kontrolörleri, 2 uçağı seyir sırasında 2 bin fit irtifa farkıyla birbirinden ayırmıştı: TWA uçağına 19 bin fit, daha yüksek hızla ilerleyen United uçağına ise 21 bin fit irtifada uçma talimatı verilmişti.

2 uçak Arizona semalarında ilerlerken gök gürültülü fırtına bulutlarıyla karşılaştı. Dönemin pervaneli yolcu uçakları, günümüz jetleri gibi 30 bin fit veya daha yüksek irtifalara tırmanamadığı için olumsuz hava koşullarının içinden geçmek zorunda kalabiliyordu.

TWA uçağının kokpit ekibi, bulut tabakasının üzerine çıkabilmek maksadıyla 21 bin fit irtifaya yükselmek için kule kontrolöründen izin istedi. Kontrolör, United uçağının aynı irtifada seyrettiğini bildiği için ilk talebi reddetti.

Bunun üzerine TWA mürettebatı, görerek uçuş kuralları kapsamında bulutların üzerine tırmanmak ve rotasını kendisi belirlemek üzere izin talep etti. Kontrolör bu isteği onayladı ve mürettebata çevrelerindeki diğer hava araçlarını gözle takip ederek uzak durmaları gerektiğini hatırlattı.

Bu uygulama, günümüzde ticari yolcu uçaklarının seyir irtifalarında kesinlikle kullanılamıyor. Çünkü iki uçak Büyük Kanyon'a yaklaşırken TWA uçağı, United uçağının bulunduğu 21 bin fitlik irtifaya yükseldi. O dönemde radar sistemleri uzak ve kırsal bölgeleri kapsamıyordu; ayrıca uçaklarda birbirlerine tehlikeli biçimde yaklaştıklarını bildiren elektronik uyarı sistemleri de mevcut değildi.

United uçağının mürettebatı, önlerinde yükselen TWA uçağını fark edemedi ve iki uçak yerden yaklaşık üç mil yükseklikte çarpıştı. United uçağının pervaneleri TWA uçağının kuyruk bölümünü parçaladı. Her iki uçak da Büyük Kanyon'a düştü ve toplam 128 yolcu ve mürettebatın tamamı hayatını kaybetti.

Bu trajedi, ABD sivil havacılığında tarihi bir dönüm noktası oldu.''ÇOĞU KİŞİ KONUŞMAKTAN ÇEKİNİYOR'' NTSB Başkanı Jennifer Homendy de Kongre'de Potomac kazasına ilişkin ifade verirken soruşturma sürecinde pek çok çalışanın konuşmaktan çekindiğini açıkladı. Homendy, havacılık personelinin misillemeye maruz kalma endişesi nedeniyle bildiklerini paylaşmaktan kaçındığını belirtti.

Havacılık güvenliğinin en kritik göstergelerinden birini de havalimanı pistlerinde meydana gelen tehlikeli yakınlaşmalar oluşturuyor. Uçakların başka bir hava aracıyla çarpışma olasılığı, dar alanlarda manevra yaptıkları pistlerde gökyüzüne kıyasla daha yüksek seyrediyor.

Bu nedenle FAA, pist ihlallerini iki ciddi sınıfta değerlendiriyor: Çarpışmanın son anda önlendiği A kategorisi ve çarpışma ihtimalinin yüksek olduğu B kategorisi. 2023 yılının başlarında pandemi sonrası hava trafiğinin yeniden hızlanmasıyla ABD'de beş ciddi pist ihlali meydana geldi ve yıl sonunda 6 A kategorisi ile 16 B kategorisi olmak üzere toplam 22 ciddi olay kayda geçti.

FAA, NTSB ve hava yolu şirketlerinin bu vakalardan ders çıkarmak amacıyla düzenlediği güvenlik zirveleri ve alınan önlemler sayesinde 2024 yılında ciddi pist ihlalleri azalarak iki A kategorisi ve beş B kategorisi olmak üzere toplam 7 ciddi olaya geriledi. Ancak Trump, Duffy ve Hegseth'in göreve başlaması ve Musk'ın DOGE aracılığıyla yönetim üzerindeki etkisinin artmasının ardından ciddi pist olayları yeniden tırmanışa geçti.

2025 yılı sonunda dört A kategorisi ve 10 B kategorisi olmak üzere toplam 14 olay kaydedildi; bu rakam 2024'teki seviyenin tam iki katına ulaştı. 2026 yılının ekim ayı sonuna kadar ise altı A kategorisi ve üç B kategorisi pist ihlali kayıtlara geçti.

UZMANLAR YENİ BİR FACİA YAŞANMADAN HAREKETE GEÇİLMESİNİ İSTİYOR Havacılık güvenliğindeki zayıflama, koruyucu katmanların birer birer aşınmasıyla ortaya çıkıyor. Uzmanlara göre sistemin bugüne dek büyük ölçüde kazasız işlemiş olması, gelecekte de aynı şekilde süreceğinin garantisini vermiyor.

Havacılık dünyasında sıkça hatırlatılan ve Birinci Dünya Savaşı'nda görev yapmış İngiliz pilot A.G. Lamplugh'a atfedilen özdeyiş bu gerçeği özetliyor:''Havacılık kendi başına tehlikeli değildir. Ancak denizden bile daha fazla, dikkatsizliği, yetersizliği veya ihmali affetmez.'' ABD hava yolu taşımacılığı bugün hala dünyanın en güvenli ulaşım sistemleri arasında yer alıyor.

Bununla birlikte uzmanlar, bu başarının hem güçlü hem de kırılgan temeller üzerinde yükseldiğini hatırlatıyor. NTSB Başkanı Jennifer Homendy ise yürüttükleri soruşturmaların amacının yalnızca kazalar sonrasında sorumluları tespit etmekle sınırlı olmadığını, riskleri önceden saptayarak yeni bir facianın yaşanmasını engellemek olduğunu vurguluyor.

💬 Habere Tepkinizi Belirtin:
Habermetrik WhatsApp Kanalına Katılın

Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.

Kanalı Takip Et →
Kaynaklar: ankaramasasi.com.tr
Haber metni ve görseller ankaramasasi.com.tr sitesine aittir; tam içerik kaynak sitede yayınlanır.
Haber Künyesi
Kategori: Kaza · Bölge: Ankara
Yayın: 16 Kasım 2026 14:26 · Kaynak: ankaramasasi.com.tr
Kaynağı Oku ↗