İsrail’de Seçim Düğümü

İsrail’de son yılların en yüksek katılım oranıyla gerçekleşen genel seçimlerde ilk sandık çıkış anketleri açıklandı. Anket verilerine göre muhalefet bloğu yarışı kıl payı önde götürse de tek başına iktidar için gerekli olan çoğunluğu yakalayamadı.

Mevcut tablo, yeni hükümetin ancak karmaşık müzakerelerin ardından kurulabileceğini gösteriyor. Önde gelen kamuoyu araştırma şirketlerinin verilerine göre, eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot liderliğindeki muhalefet bloğunun 52 ila 53 sandalye, Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki sağ bloğun ise 50 sandalye kazanması öngörülüyor.

Seçimin en dikkat çekici sonuçlarından birine imza atan Arap partilerinin ise sandık çıkış anketlerine göre toplamda 17 veya 18 sandalye elde ettiği belirtiliyor. AFP'nin haberine göre, 120 sandalyeli Knesset’te hükümet kurmak için 61 milletvekilinin desteği gerekirken, süreçte öne çıkan 4 kritik senaryo şu şekilde şekilleniyor: 1.

ZORLU KOALİSYON MÜZAKERELERİ Partilerin 61 sandalyelik çoğunluğa ulaşmak adına vakit kaybetmeden müzakere masasına oturması bekleniyor. İsrail yasalarına göre Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, hükümeti kurma görevini en çok sandalye kazanan partiye değil, koalisyonu oluşturma şansı en yüksek adaya verecek.

Bu süreçte Mansur Abbas liderliğindeki Raam partisi başta olmak üzere Arap listeleri, Eisenkot bloğu ile iş birliğine açık olduklarını bildirdi. Ancak muhalefet kanadı, seçim süreci boyunca bu desteği bir risk olarak değerlendirerek mesafeli durmayı tercih etti.

Koalisyon görüşmeleri, partilerin yerel çıkarlarında ısrar etmesi nedeniyle zorlu geçebilir ve istikrarsız hükümetlere yol açabilir. Kasım 2022'deki önceki seçimlerin ardından Benjamin Netanyahu'nun hükümetini kurması 58 gün sürmüştü.

2. AZINLIK HÜKÜMETİ İHTİMALİ Hiçbir bloğun 61 sandalyeye ulaşamaması durumunda, adaylardan birinin dışarıdan destek alarak azınlık hükümeti kurma yoluna gitmesi gündeme gelebilir. Bu noktada ülke nüfusunun yüzde 20’sini oluşturan Arap seçmenlerin temsilcileri kritik bir kilit noktası haline geliyor.

Daha önce Naftali Bennett ve Yair Lapid döneminde koalisyona katılarak ilke imza atan Raam partisinin yanı sıra, Ortak Liste grubu da doğrudan kabinede yer almasa dahi Netanyahu’yu devre dışı bırakacak bir hükümete "güvenlik ağı" desteği sunabileceğini belirtti. 3.

ULUSAL BİRLİK HÜKÜMETİ İsrail siyasetindeki derin kutuplaşmaya rağmen ulusal birlik hükümeti de olası senaryolar arasında yer alıyor. Bu senaryoda Netanyahu'nun, radikal sağcı ve ultra-Ortodoks müttefiklerini kenara çekerek, güvenlik konularında benzer çizgiye sahip olduğu Eisenkot ile ortaklık kurması öngörülüyor.

Olası bir koalisyon, Arap partilerini de denklemin dışında tutuyor. Kamuoyu araştırmaları, İsraillilerin yüzde 55'inin tıkanıklık durumunda erken seçim yerine birlik hükümetini tercih ettiğini gösteriyor. Benzer bir tablo 2020 yılında yaşanmış, Netanyahu ile Benny Gantz dönüşümlü başbakanlık modeliyle anlaşmış ancak bu ortaklık bir yıl içinde bozulmuştu.

Bugün içinse kampanyasını tamamen "Netanyahu’yu devirme" üzerine kuran muhalefetin böyle bir ortaklığa ikna olması oldukça zor görünüyor. 4. SİYASİ TIKANIKLIK VE ERKEN SEÇİM Koalisyon görüşmelerinden bir sonuç çıkmaması halinde İsrail’in yeniden sandık başına gitmesi kaçınılmaz olacak.

Ülke, benzer bir siyasi kilitlenme nedeniyle Nisan 2019 ile Mart 2021 tarihleri arasında 2 yıl içinde 4 kez sandığa gitmişti. Cumhurbaşkanı tarafından görevlendirilecek adayın koalisyonu kurmak için 28 günlük yasal süresi bulunuyor.

İhtiyaç halinde bu süreye 14 gün daha eklenebilecek. Sürecin olumsuz sonuçlanması durumunda İsrail kamuoyu kendisini yeni bir seçim maratonunun içinde bulabilir.