Basın özgürlüğü için yüz binlerce kişi sokağa çıktı: Ellerinizi medyadan çekin!
- Çekya'da Başbakan Andrej Babiš hükümetinin kamu televizyonu ve radyosunun finansmanını doğrudan devlet bütçesine bağlama planı, ülke tarihinin en büyük protestolarından birine yol açtı
Çekya'da Başbakan Andrej Babiš hükümetinin kamu televizyonu ve radyosunun finansmanını doğrudan devlet bütçesine bağlama planı, ülke tarihinin en büyük protestolarından birine yol açtı. Başkent Prag'da 15 Kasım'da düzenlenen gösteriye organizatörlere göre 350 bin ile 450 bin arasında kişi katıldı.
Gazetecilerin greve gittiği, öğrencilerin ve sanatçıların sokaklara çıktığı ülkede protestocular, düzenlemenin kamu yayıncılarının siyasi iktidara bağımlı hâle gelmesine yol açacağını savunuyor.
Paylaş Paylaş WhatsApp Kopyala Kısa Dalga- Çekya'da kamu yayıncılığının bağımsızlığını korumak amacıyla haftalardır düzenlenen protestolar, 15 Kasım Pazar günü başkent Prag'da yüz binlerce kişinin katıldığı büyük bir gösteriye dönüştü.
Prag'ın tarihî Letná alanını dolduran göstericiler, hükümetin kamu televizyonu Česká televize (ČT) ile kamu radyosu Český rozhlas'ın (ČRo) finansman sistemini değiştirmesine karşı çıktı.
Protestocular, yayın kuruluşlarının doğrudan devlet bütçesinden finanse edilmesinin, iktidarın bu kurumların yayın politikaları üzerinde baskı kurmasını kolaylaştıracağı endişesini dile getirdi.
Protestoyu düzenleyen Milion chvilek pro demokracii (Demokrasi İçin Bir Milyon An) adlı sivil toplum hareketinin açıklamalarına göre gösteriye yüz binlerce kişi katıldı.
Organizatör Mikuláš Minář, gösterinin ilk saatlerinde katılımı yaklaşık 350 bin kişi olarak açıkladı. Daha sonraki değerlendirmelerde sayı 400 bine yükseldi. Avrupa Gazeteciler Federasyonu ise organizatörlerin tahminini 350 bin ile 450 bin kişi arasında aktardı.
Gösteri, Çekya'nın 1993'te bağımsız bir devlet olmasından bu yana düzenlenen en büyük protestolar arasında gösteriliyor.
Göstericiler Çekya bayrakları ve basın özgürlüğünü savunan pankartlarla Letná alanında toplandı.
Protestolarda öne çıkan sloganlardan biri “Ellerinizi medyadan çekin!” oldu.
Protestocular, “Medyayı siyasetçilere bırakmayın” çağrısı yapan pankartlar da taşıdı.
Bazı göstericiler, Çek kamu televizyonunun yıllardır yayımladığı çocuk programlarının simgesi olan Večerníček karakterine gönderme yaparak gazetelerden katlanmış sivri şapkalar taktı.
Bu sembol, kamu televizyonunun yalnızca bir haber kuruluşu değil, toplumun ortak kültürel hafızasının parçası olduğunu vurgulamak amacıyla kullanıldı.
Protestoların merkezinde, Çek kamu yayıncılarının mevcut finansman sistemini değiştiren yasa tasarısı bulunuyor.
Çekya'da kamu televizyonu ve radyosu, ağırlıklı olarak hanelerin ve bazı işletmelerin ödediği yayıncılık ücretleriyle finanse ediliyor.
Bu sistemin temel gerekçelerinden biri, yayın kuruluşlarının bütçelerini doğrudan hükümetin yıllık harcama kararlarına bağımlı olmadan oluşturabilmesi.
Başbakan Andrej Babiš'in liderliğindeki hükümet ise bu ücretleri kaldırarak kamu televizyonu ve radyosunun doğrudan devlet bütçesinden finanse edilmesini planlıyor.
Hükümet, mevcut finansman sisteminin eskidiğini, vatandaşların üzerindeki mali yükün azaltılması ve kamu yayıncılarının harcamalarının daha verimli hâle getirilmesi gerektiğini savunuyor.
Ancak gazeteciler ve basın meslek örgütleri, yayın kuruluşlarının bütçelerinin her yıl siyasi iktidarın kararlarına bağlı hâle gelmesinin editoryal bağımsızlığı tehlikeye atacağını belirtiyor.
Düzenlemenin finansmanı yaklaşık yüzde 15 azaltabileceği yönünde değerlendirmeler de bulunuyor.
Bu ölçekte bir kesinti gerçekleşirse kamu televizyonunun nominal bütçesi 2008, kamu radyosunun bütçesi ise 2005 seviyelerine gerileyecek.
Prag'daki büyük gösteri, haftalardır devam eden protestoların ardından düzenlendi.
Hükümetin finansman düzenlemesini parlamentoda ilerletmesi üzerine kamu televizyonu ve radyosunda çalışan gazeteciler, 3 Kasım'da bir günlük greve gitti.
Grev nedeniyle bazı televizyon ve radyo yayınları aksadı.
Aynı gün başkent Prag başta olmak üzere farklı kentlerde gösteriler düzenlendi. Üniversite öğrencileri ve sanatçılar da gazetecilerin eylemlerine katıldı.
Çek kamu televizyonu muhabiri ve grev komitesi üyesi Jan Moláček, hükümetin önerdiği düzenlemenin kabul edilmesi hâlinde siyasi iktidarın kamu yayıncılarının içeriklerini etkilemek için yeni araçlara sahip olacağını söyledi.
Protestolar Prag'la sınırlı kalmadı. Çekya'nın 21 kentinde gösteriler düzenlendi.
Brno'daki Özgürlük Meydanı da kamu yayıncılarını destekleyen binlerce kişinin katıldığı gösterilere sahne oldu.
15 Kasım'daki büyük gösteri, “Letná proti 4:36” yani “4.36'ya karşı Letná” adıyla düzenlendi.
Bu isim, parlamentoda kamu yayıncılarının finansmanına ilişkin tasarının görüşülmesi sırasında yaşanan tartışmalı bir oylamaya gönderme yapıyor.
24 Ekim'de iktidar koalisyonu, gece boyunca devam eden parlamento görüşmelerinin ardından saat 04.36'da düzenlemenin sonraki yasama aşamasına geçmesini sağlayan kararı kabul ettirdi.
Muhalefet ve gazetecilik örgütleri, kamu yayıncılığı açısından büyük önem taşıyan bir düzenlemenin gece yarısı gerçekleştirilen oylamayla ilerletilmesine tepki gösterdi.
Organizatör Mikuláš Minář, Letná'daki konuşmasında hükümetin karar alma yöntemlerini eleştirdi ve gösterinin, saat 04.36 ile simgeleşen yönetim anlayışına karşı düzenlendiğini söyledi.
Gösteriye uluslararası gazetecilik örgütlerinden de destek geldi.
Avrupa Gazeteciler Federasyonu (EFJ) Başkanı Maja Sever, Prag'daki yüz binlerce kişiye hitap etti.
Sever, Avrupa'nın merkezinde kamu yayıncılarının bağımsızlığı için bu kadar büyük bir kalabalığın toplanmasının önemine dikkat çekerek kamu medyasına, demokrasiye ve özgürlüğe yönelik saldırılara karşı çıkılması çağrısında bulundu.
Sever, Başbakan Babiš'e de seslenerek Avrupa'daki gazetecilik örgütlerinin hükümetin adımlarını yakından izlediğini belirtti.
Otuzdan fazla Avrupa gazetecilik örgütünün Çek makamlarını Avrupa'daki basın özgürlüğü düzenlemelerine uymaya çağırdığını söyleyen Sever, hükümetin kamu yayıncılarının bağımsızlığına zarar verebilecek uygulamalardan kaçınmasını istedi.
EFJ'nin 17 Kasım'da yayımladığı açıklamada ise kamu yayıncılarının finansman sistemlerinin yalnızca ekonomik bir mesele olmadığı belirtildi.
Federasyon, yıllık bütçe kararlarının siyasi çoğunluğa bağlı hâle gelmesinin editoryal bağımsızlığa yönelik müdahale riskini artıracağı uyarısında bulundu.
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.

Kategori: Siyaset
Yayın: 17 Kasım 2026 14:43 · Kaynak: kisadalga.net