Norveç’in inadı Atmaca’nın yolunu açtı

Malezya’nın, Norveç’in bir tedarik anlaşmasını iptal etmesinin ardından gemisavar füzeleri için Türkiye’ye yönelme kararı, ülkeye maliyetli bir aksaklıktan çıkış yolu sundu.

Malezya donanmasının kıyı muharebe gemileri (LCS) için Roketsan Atmaca füze sistemine geçme planı, Kuala Lumpur’un Ankara ile büyüyen savunma bağlarını yansıtıyor. Malezya'nın Atmaca planı, maliyetleri aşağıya çekerken teslim süresini de altı yıl kısaltıyor.

>Bu hamle, Oslo yönetiminin daha önce donanmanın LCS programı için seçilen Deniz Taarruz Füzesi'ne (NSM) ihracat lisansı vermeyi reddetmesinin ardından geldi.

Malezya Savunma Bakanı Mohamed Khaled Nordin; Fransa ve İtalya’nın da aralarında bulunduğu üç ülkeden gelen tekliflerin değerlendirilmesinin ardından fiyat, teslimat takvimi ve peşin maliyetleri temel faktörler olarak göstererek Türkiye’nin tercih edilen tedarikçi seçildiğini söyledi. Khaled, Kuala Lumpur’un tedariki sonuçlandırmak üzere Ankara ile müzakerelere başlayacağını belirtti.

Yerel medya haberlerine göre Khaled, Perşembe günü düzenlediği basın toplantısında, "Füzelerimizin yerini alacak en iyi alternatif kaynağın hangi ülke olacağını belirleme aşamasına geldik. Bu ülke Türkiye'dir" dedi.

Roketsan tarafından geliştirilen Atmaca; 250 kilometreden (155 mil) fazla menzile sahip, her türlü hava koşulunda görev yapabilen, yüksek ses altı (high-subsonic) hızda bir gemisavar seyir füzesi.

Düşman savaş gemilerini ve diğer su üstü hedeflerini vurmak üzere tasarlanan füze, tespit edilmekten kaçınmak için deniz yüzeyine yakın uçar ve elektronik karıştırmaya karşı direnç gösterirken uydu navigasyonu ile radar güdümüne dayanır; bu da önlenmesini zorlaştırır.

Khaled, Malezya’nın ikinci parti kıyı görev gemileri (LMS) için halihazırda aynı sistemi sipariş etmiş olması nedeniyle, füzeleri yeni bir sipariş için öngörülen 2035 takviminden çok daha önce, 2029 yılına kadar teslim alabileceğini ifade etti.

Mevcut LMS programına ekleme yapmanın Malezya'yı tamamen yeni bir füze tedariki için harcanacak tahmini 171,4 milyon ila 220,4 milyon ABD dolarından kurtaracağını ekleyen Khaled, ek maliyetlerin büyük ölçüde fırlatıcılar ve sistemin LCS filosuna entegrasyonu ile sınırlı kalacağını belirtti.

Aynı zamanda Malezya, Norveç’in NSM füzeleri için halihazırda ödenmiş olan fonları geri almaya çalışıyor.

Khaled, ilk görüşmelerin tıkanmasının Malezya’yı Norveçli savunma yüklenicisi Kongsberg Defence & Aerospace ile bir uyuşmazlık çözüm komitesi kurmaya yönelttiğini söyledi. Müzakerelerin başarısız olması halinde ülke uluslararası tahkime gidebilir; ancak anlaşmazlığın çözülmesini beklemeden Türk tedarik sürecine devam etmeyi planlıyor.

Norveç, Şubat ayında askıya aldığı ihracat lisansını Nisan ayında kalıcı olarak iptal etmişti. Malezyalı yetkililer, ilk dondurma kararından önce kendilerine herhangi bir ön uyarı yapılmadığını belirtiyor. Khaled’e göre Oslo, iptal kararının değişen küresel güvenlik ortamında sistemin ihracatını NATO üyeleri ve müttefik ülkelerle sınırlandıran bir politikayı yansıttığını bildirdi.

Türkiye güvenilir ortak

Nusantara Stratejik Araştırmalar Akademisi Kıdemli Üyesi Azmi Hassan, Malezya’nın Türkiye’ye yöneliminin diplomatik, ekonomik ve savunma sektörlerindeki köklü ilişkilere dayandığını belirterek, Türk askeri teçhizatının Batılı sistemlerle giderek daha rekabetçi hale geldiğine dikkat çekti.

Azmi ayrıca, Türkiye’nin bir NATO üyesi olduğuna işaret ederek Norveç’in Malezya’ya NSM satmama gerekçesini de sorguladı:

"Norveç'in füzeleri Malezya'ya satmayı reddetmek için öne sürdüğü gerekçelerden biri Malezya'nın NATO üyesi olmaması. Dolayısıyla Malezya belki de Türkiye ile çalışarak ve savunma ekipmanı tedarik ederek bu NATO gerekçesinin hiçbir geçerliliği olmadığını göstermeye çalışıyordur."

Azmi, bu tedarikin Malezya’nın Pekin ile diplomasiye öncelik vermeye devam ettiği Güney Çin Denizi’ndeki stratejik duruşunda bir değişikliğe işaret ettiği yönündeki iddiaları ise reddederek, "Özellikle kıyı muharebe gemimiz için alınan bu füze, sadece Güney Çin Denizi için değil, aynı zamanda Malakka Boğazı içindir" dedi.

Daha fazla tedarik esnekliği

Diğer uzmanlar ise Atmaca'ya geçişin Malezya'ya daha fazla tedarik esnekliği sunduğunu söylerken, yeni silah sisteminin LCS'ye entegrasyonunun operasyonel hazırlık açısından kritik önem taşıyacağı uyarısında bulundu.

Kuala Lumpur merkezli savunma analisti Zaki Salleh, "Asıl soru, silah sisteminin kıyı muharebe gemisinin savaş yönetim sistemiyle ne kadar etkili bir şekilde entegre edilebileceği, geminin sensörlerine bağlanabileceği ve doğru hedefleme bilgileriyle desteklenebileceğidir" değerlendirmesinde bulundu.

Müzakereler sırasında gemi inşası, deniz denemeleri ve mürettebat eğitiminin devam edebileceğini belirten Zaki, savaş gemilerinin tam olarak işleyen bir füze bataryası olmadan temel görevlerini yerine getiremeyeceği konusunda uyardı:

"Tamamen entegre ve işlevsel bir füze sistemi olmadan LCS, Kraliyet Malezya Donanması'nın operasyonel gereksinimleri kapsamında başlangıçta planlandığı gibi su üstü taarruz görevlerini icra edemez."

Zaki, Norveç'in iptal kararının, sözleşmeler imzalanmış ve mali yükümlülükler yerine getirilmiş olsa bile Malezya'nın askeri modernizasyon hamlesinin yabancı ihracat kontrollerine karşı ne kadar savunmasız olduğunu vurguladığını sözlerine ekledi.

Sadece bir yabancı tedarikçiyi diğeriyle değiştirmek yerine, Malezya'yı teknoloji transferi, yerel sanayi katılımı ve uzun vadeli bakım anlaşmaları için bu anlaşmaları bir kaldıraç olarak kullanmaya çağıran Zaki şunları söyledi:

"Malezya belirli bir silah sistemini satın alacak mali kapasiteye sahip olabilir, ancak bu silahın gerçekten teslim edilip edilmeyeceği konusunda mutlaka egemen bir kontrole sahip değildir"