Peribacası faciası ‘geliyorum’ demiş. Uzmanlar 11 yıl önce raporlamış

Nevşehir'de bulunan Göreme Açık Hava Müzesi'nde yaşanan ve üç kişinin hayatını kaybedip beş kişinin yaralanmasıyla sonuçlanan peribacası faciası, bölgedeki yapısal riskleri yeniden gündeme taşıdı. Olayın ardından yapılan incelemeler, bölgedeki kaya düşmesi tehlikesinin aslında 11 yıl önce hazırlanan resmi bir raporla kayıt altına alındığını ve yetkililerin acil önlem almaları konusunda uyarıldığını ortaya koydu.

2015 yılında Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü bünyesindeki jeoloji mühendisi Serhat Arda ile dönemin Nevşehir Milli Parklar İl Şube Müdürü ve Göreme Belediyesi jeoloji mühendisi tarafından hazırlanan raporda, peribacalarının fiziksel durumu detaylıca analiz edildi. Çalışmada, yağış sularının çatlaklara sızarak ayrışmayı hızlandırdığı, mevsimsel sıcaklık değişimlerinin ise bu çatlakları genişleterek kaya bloklarının düşme riskini artırdığı vurgulandı.

Uzmanlar, sadece peribacalarını değil, yoğun insan trafiğinin yaşandığı vadilerin yamaçlarındaki tüf yapıların da ciddi tehlike arz ettiğini belirtti. İklimsel faktörlerin yanı sıra bölgedeki araç trafiğinden kaynaklanan titreşimlerin de kaya kopmalarını tetiklediğine dikkat çekilen raporda, alanın taşıma kapasitesinin üzerinde ziyaretçi kabul edilmesinin riskleri büyüttüğü ifade edildi.

Raporda yer alan çözüm önerileri arasında; riskli bölgelerin boşaltılması, yolların kapatılması, güvenli yürüyüş rotalarının belirlenmesi ve uyarı levhalarının yerleştirilmesi gibi kritik adımlar sıralandı. Ayrıca, bir Ziyaretçi Yönetim Planı oluşturulması ve üniversiteler ile kamu kurumlarının iş birliğinde detaylı bir risk haritası çıkarılması gerektiği belirtildi.

Ancak aradan geçen 11 yılda bu uyarıların büyük oranda karşılıksız kaldığı görüldü. Emekli jeoloji mühendisi Serhat Arda, facia sonrası yaptığı açıklamada, hazırlanan raporun zamanla unutulduğunu ve ziyaretçi yönetim planının hayata geçirilmediğini vurguladı.

İnsanların kontrolsüz bir şekilde riskli bölgelere giriş yapabildiğini belirten Arda, bölgenin taşıma kapasitesinin hesaplanmadan ziyaretçi sayısının artırılmasının vahim sonuçlar doğurduğunu ifade etti. Söz konusu rapor, Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Nevşehir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, DSİ, MTA ve Afet İşleri Genel Müdürlüğü gibi çok sayıda kurumun yanı sıra yerel yönetimler ve üniversiteleri ortak sorumluluk almaya davet etmişti.

Yaşanan acı olay, yıllar öncesinden işaret edilen güvenlik açıklarının giderilmemesinin bedelini gözler önüne sererken, bölgedeki yasal süreç ve güvenlik standartlarının yeniden gözden geçirilmesi zorunluluğunu ortaya koydu.