Antalya'da İklim ve Sağlık İçin Dev İşbirliği: Antalya Dayanıklı Sağlık Sistemleri Girişimi

Antalya Dayanıklı Sağlık Sistemleri Girişimi ve Uluslararası İşbirliği Antalya'da gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında, Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu ile Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, Mevlana Celaleddin Rumi Salonu'nda ortak bir basın toplantısı gerçekleştirdi.

Toplantıda Bakan Memişoğlu, bir ülke bünyesinde geliştirilen başarılı bir çözümün başka bir coğrafyada hayat kurtarma potansiyeline sahip olması gerektiğini vurguladı. Memişoğlu, COP31 dahilinde önerdikleri "Antalya Dayanıklı Sağlık Sistemleri Girişimi" aracılığıyla, farklı ülkelerin sahip olduğu bilgi ve tecrübelerini kalıcı birer işbirliği modeline dönüştürmeyi hedeflediklerini dile getirdi.

Tarihsel Birikim ve Modern Bilimin Sentezi Bakan Memişoğlu, konuşmasında ünlü Türk hekimi İbn Sina'nın hekimlik mesleğinin temel amacını "sağlığı korumak ve kaybedildiğinde yeniden kazanmak" şeklinde tanımladığını hatırlattı. Bu köklü tıbbi geleneğin kendilerine yüklediği sorumluluğu hatırlattığını ifade eden Memişoğlu, söz konusu birikimi günümüzün bilimsel verileriyle harmanlayarak geleceğe taşıdıklarını belirtti.

Memişoğlu, medeniyetlerinde suyun kutsal bir değer olduğunu, israfın ise bu nimetin değerini bilmemek anlamına geldiğini ifade ederek, suyun korunmasını, temiz havanın savunulmasını ve iklim için harekete geçilmesini, insan yaşamını koruma görevinin asli bir parçası olarak gördüklerini kaydetti. Bakan, "Sağlıklı İnsan, Sağlıklı Gezegen" yaklaşımının temel felsefesini bu noktada vurguladı.

Bilimsel Verilerin Uygulanabilir Kararlara Dönüştürülmesi COP31 çerçevesinde üstlendikleri görevin, bilimsel verileri uygulanabilir kararlara, bu kararları ise insanların yaşamında somut sonuçlar olarak hissedilen çıktılara dönüştürmek olduğunu belirten Memişoğlu, önceki konferanslarda güçlenen sağlık gündeminin ve Belem Sağlık Eylem Planı ile elde edilen birikimlerin daha ileriye taşınması gerektiğini ifade etti. Sağlığın iklim politikalarının merkezinde konumlandırılması için; çevre, enerji, tarım, ulaşım, şehircilik ve sağlık alanlarında eş güdüm içerisinde çalışılması gerektiği üzerinde durdu.

Türkiye'nin İklim ve Sağlık Stratejileri Türkiye'nin iklim değişikliğiyle mücadeleyi uzun vadeli hedefler, ulusal stratejiler ve kurumlar arası iş birlikleriyle bir devlet politikası olarak yürüttüğünü açıklayan Memişoğlu, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından ilan edilen 2053 net sıfır emisyon hedefinin bu yaklaşımın temel taşı olduğunu belirtti. Ulusal azaltım ve uyum eylem planları vasıtasıyla bu hedefin sektörlerin sorumluluklarına aktarıldığını söyleyen Memişoğlu, Saygıdeğer Emine Erdoğan Hanımefendi'nin öncülüğünde hayata geçen Sıfır Atık Hareketi'nin kaynakların korunması konusunda uluslararası yankı uyandıran önemli bir adım olduğunu sözlerine ekledi.

Sağlık Bakanlığı'nın 2015 yılında yayımladığı ulusal program ile iklimin sağlık üzerindeki etkilerini sistemli olarak ele aldıklarını belirten Memişoğlu, bu birikimin 2026-2030 İklim Değişikliği ve Sağlık Eylem Planı ile daha da geliştirildiğini ifade etti. Koruyucu Sağlık ve Teknolojik Altyapı "Koruyan, Geliştiren ve Üreten Sağlık" vizyonunun merkezinde, hastalıklar ortaya çıkmadan önce kişiyi korumanın esas olduğunu belirten Memişoğlu, her yıl yaklaşık 175 bin numune alarak güvenli su için izleme çalışmalarını sürdürdüklerini bildirdi.

Aşırı sıcaklara karşı hazırlanan Sağlık Eylem Planı ile meteorolojik uyarıların yerel düzeyde koruyucu sağlık önlemlerine dönüştürülmesini hedeflediklerini aktaran Bakan, hava kalitesi, meteoroloji ve sağlık verilerinin entegre edildiği dijital bir altyapı geliştirdiklerini belirtti. Bu sistemle tehlikelerin büyüme noktalarını ve etkilenen kitleleri önceden tespit ederek zamanında aksiyon almayı amaçladıklarını dile getirdi.

Dinamik ve Dayanıklı Sağlık Sistemleri Dinamik ve dayanıklı sağlık sistemleri yaklaşımını bu temel anlayış üzerine inşa ettiklerini açıklayan Memişoğlu, dinamik bir sistemin değişen tehditleri erkenden fark edip önlemlerini güncellediğini belirtti. Ayrıca, sağlık tesislerinin çevresel etkilerini minimize etmek adına enerji ve suyun verimli kullanıldığı, atığın azaltıldığı ve hizmet sürekliliğinin güçlendirildiği "yeşil hastane" yaklaşımının yaygınlaştırıldığını söyledi.

Antalya Dayanıklı Sağlık Sistemleri Girişimi ile ülkelerin bilgi ve tecrübelerini kalıcı bir işbirliğine dönüştürmeyi hedeflediklerini vurgulayan Memişoğlu, bir ülkede çözülen problemin başka bir ülkede hayat kurtarması gerektiğini ve her ülkenin aynı sorun için zaman kaybetmemesi gerektiğini ekledi. Antalya'dan ayrılırken geride güçlü bir irade, işbirliği ve izlenebilir adımlar bırakmak istediklerini belirten Memişoğlu, gelecek nesillere temiz hava, güvenli su ve güvenli bir dünya bırakma hedefiyle son sözlerini tamamladı.

DSÖ Genel Direktörü'nün Değerlendirmeleri DSÖ Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, Antalya Dayanıklı Sağlık Sistemleri Girişimi önerisi için Sağlık Bakanı Memişoğlu'a teşekkürlerini sundu. Ghebreyesus, iklim değişikliğinin birçok kişi için uzak bir tehdit gibi algılanmasına rağmen, atmosfer, kutuplar ve deniz seviyeleri üzerindeki etkilerinin artık açıkça görülebildiğini ifade etti.

İklim değişikliğinin halihazırda hastalıklara yol açtığını, sağlık hizmetlerini aksattığını ve sağlık çalışanlarını risk altına soktuğunu belirten Ghebreyesus, bu etkilerin artık teorik riskler değil, bugün yaşanmakta olan somut tehditler olduğunu vurguladı. Sürdürülebilir ve Dayanıklı Sistemlerin Önemi Ghebreyesus, sağlık sistemlerinin darbe gelmeden önce hazırlıklı olması gerektiğini, tesislerin aşırı sıcak, kuraklık ve fırtına gibi durumlara karşı dayanıklı hale getirilmesi ve sağlık çalışanlarının donanımlı olması gerektiğini belirtti.

Enerji, ulaşım, gıda, su, konut ve şehir planlaması gibi alanların sağlığı şekillendirdiğini belirterek, planlamaların bu konuları kapsaması gerektiğini ifade etti. İklim eyleminin sadece bir maliyet değil, daha sağlıklı bireylere ve dayanıklı ekonomilere yönelik bir yatırım olduğunu kaydeden Ghebreyesus, Antalya Dayanıklı Sağlık Sistemleri Girişimi'nin önemli bir çözüm önerisi olduğunu ve DSÖ'nün çalışmalarıyla uyumlu şekilde ilerlediğini belirtti.

Bu girişimin bir uygulama kanalı olarak gelecekteki COP toplantılarına da zemin hazırlayacağını vurguladı.