İran, 5 bin paravan şirketlik hayalet ağla ABD ablukasını nasıl deldi?

İran Savunma Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren binlerce kuruluş, ABD'nin yaptırımları ve deniz ablukasına rağmen son yıllarda ülkenin füze ve insansız hava aracı programları için milyarlarca dolarlık malzeme tedarik etmek için gizli ağ kurdu. Reuters'ın incelediği banka kayıtları, ithalat verileri ve resmi belgeler, "MOD" koduyla faaliyet gösteren 5 binden fazla kuruluşun İran'ın askeri tedarik faaliyetlerinde yer aldığını gösteriyor.

Kayıtlara göre ağdaki bazı kuruluşlar Devrim Muhafızları ve İran'daki vakıf benzeri ekonomik yapılarla bağlantılı. Reuters'in ulaştığı verilere göre yalnızca MOD 346428 kodlu kuruluş, Ocak 2025-Haziran 2026 döneminde yaklaşık 2.3 milyar dolar değerinde askeri nitelikli ekipman ithal etti.

Bunlar arasında roket yakıtı üretiminde kullanılan kimyasallar, patlayıcılar, füze ve İHA parçaları ile mobil füze rampası olarak kullanılabilecek ağır kamyonlar bulunuyor. Reuters'in görüştüğü uzmanlar, ithal edilen birçok ürünün füze ve İHA programlarında kullanılabileceğini belirtti.

Yaptırım ve silah uzmanlarından Miad Maleki, söz konusu yapıyı "İran ordusunun savaş dönemindeki can damarı" olarak tanımladı. Ticaret sistemi İncelemeye göre ağ, İran'ın yurt dışında petrol satışlarından elde ettiği gelirlerle malzeme temin etmek için kullandığı bir sistem üzerinden faaliyet gösteriyor.

Veriler, işlemlerin%97'sinde ödemenin "döviz transferi olmadan" yapıldığını gösteriyor. Kayıtlara göre yurt dışındaki aracılar ve paravan şirketler ürünleri satın alarak İran'a gönderiyor. Reuters'in analizine göre ağın kullanıcıları arasında İran'ın balistik füze programını yürüten askeri birim ile ABD tarafından 2024'te yaptırım listesine alınan İHA üreticisi Sahara Thunder da bulunuyor.

Çin, Rusya ve Avrupa bağlantıları İthalat kayıtları, İran'a malzeme girişinin Rusya üzerinden Hazar Denizi, Orta Asya üzerinden kara yolu ve Çin'den hava kargo taşımacılığı ile sürdüğünü gösteriyor. Belgelerde Çin menşeli roket yakıtı öncülleri, Rusya'dan gelen patlatıcı kapsüller ve Avrupa kaynaklı ağır kamyonlar ile çeşitli sanayi ekipmanları yer alıyor.

Reuters'in ulaştığı verilere göre İran ordusu, savaşın başlamasından sonra da ithalatını sürdürdü. Mart ayında 54 milyon dolara gerileyen aylık ithalat hacmi mayıs ayında 77 milyon dolara yükseldi. Bandar Abbas sevkiyatları İthalat kayıtlarına göre MOD 346428, Ocak-Nisan 2025 döneminde Bandar Abbas Limanı'na 886 ton kimyasal sevk etti.

Kayıtlarda bu ürünlerin Çin menşeli olduğu ve katı yakıtlı roketlerde kullanılan perkloratları kapsayan bir gümrük kodu altında yer aldığı görülüyor. Son sevkiyattan üç gün sonra limanda büyük bir patlama meydana geldi. Reuters, son sevkiyattaki kimyasalların patlamayla bağlantılı olup olmadığını belirleyemedi.

Reuters'in ulaştığı kayıtlar, İran'ın yüzlerce ağır kamyon ithal ettiğini gösteriyor. Verilere göre MOD 346428 yalnızca Ocak 2025-Haziran 2026 döneminde 435 adet Iveco kamyon ithal etti. Aynı kuruluş ayrıca Toyota Hilux, Land Cruiser ve Tundra araçları da ithal etti.

ImportGenius verilerine göre MOD 346428'nın Ocak 2025-Haziran 2026 dönemindeki toplam ithalatı 2.3 milyar dolar oldu. Ayrıca kuruluşun yurt dışından yaptığı alımlar son yıllarda düzenli olarak arttı.