Türk limanları yük taşımacılığı rekorunu kırmaya devam ediyor

Türkiye limanlarında yük ve konteyner taşımacılığında büyüme devam ediyor. Geçen yıl Cumhuriyet tarihinin en yüksek elleçleme rakamlarına ulaşan limanlarda, bu yıl da yeni rekorlar bekleniyor. 2027 yılı için konteyner elleçlemesinde 14,1 milyon TEU'nun üzerine çıkılması, kabotaj taşımacılığında ise 77,8 milyon ton yük elleçlenmesi hedefleniyor.

Türkiye'nin deniz ticaretindeki hareketlilik, limanlarda elleçlenen yük miktarlarına da yansıyor. 2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı'nda yer alan verilere göre, Türk limanları 2025 yılında toplam 14 milyon TEU konteyner ve 553,3 milyon ton yük elleçleyerek Cumhuriyet tarihinin rekorunu kırdı.

Deniz taşımacılığındaki yükselişin bu yıl da sürmesi bekleniyor. Yıl sonu tahminlerine göre konteyner elleçleme miktarının 14,1 milyon TEU'ya, toplam yük miktarının ise 565 milyon tona ulaşması öngörülüyor. Konteyner trafiğinin büyük bölümü 5 bölgede toplandı Limanlardaki konteyner hareketliliğinde geçmiş yıllara göre büyüme hızında yavaşlama yaşansa da toplam hacimde artış devam ediyor.

2002-2012 döneminde yıllık ortalama yüzde 13,9 büyüyen konteyner elleçleme miktarı, 2013-2025 döneminde küresel ticaretteki yavaşlama ve pazarın doygunluğa yaklaşması nedeniyle yıllık ortalama yüzde 4,8 artış gösterdi. Geçen yıl gerçekleştirilen 14 milyon TEU'luk konteyner elleçlemesinin yüzde 84'ü Ambarlı, Kocaeli, Tekirdağ, Mersin ve Aliağa liman başkanlıklarına bağlı limanlarda yapıldı.

Elleçlenen toplam yüklerin yüzde 36'sını ihracat amaçlı taşımalar oluştururken bu alandaki miktar bir önceki yıla kıyasla yüzde 3,3 yükseldi. Kabotaj taşımacılığında da rekor beklentisi Türkiye'nin limanları arasındaki yük taşımacılığı olarak bilinen kabotaj faaliyetlerinde de büyüme öngörülüyor.

2025 yılında 69,7 milyon ton yükün elleçlendiği kabotaj taşımacılığında, bu yıl sonunda 74,8 milyon tona ulaşılması bekleniyor. Gelecek yıl için belirlenen hedef ise 77,8 milyon ton olarak açıklandı. Böylece deniz yoluyla yurt içi yük taşımacılığında da rekor seviyelere ulaşılması amaçlanıyor.

Feribot taşımacılığı kabotajı destekliyor Türkiye Liman İşletmecileri Derneği (TÜRKLİM) Yönetim Kurulu Başkanı Hamdi Erçelik, limanlardaki gelişmeleri değerlendirirken genel kargo taşımacılığında Akdeniz-Karadeniz hattı ile Marmara'daki demir çelik yüklerinde artış yaşandığını belirtti. Boş konteyner hareketliliğinin de kabotaj taşımacılığını büyüttüğünü ifade eden Erçelik, feribot hatlarında artan yük taşımalarının bu yükselişe katkı sağladığını kaydetti.

Kara ve demir yolu taşımacılığının maliyetlerinin görece yüksek olmasının deniz yolunu daha cazip hale getirdiğine dikkat çeken Erçelik, dış ticaret hacmindeki değişimlerin liman kapasitelerinde yurt içi taşımacılığa daha fazla alan açabildiğini söyledi. Akaryakıt fiyatlarının yüksek seyretmesiyle deniz taşımacılığının kara ve demir yoluna alternatif olarak daha fazla tercih edilebileceğini belirten Erçelik, Karadeniz'de savaş riskleri nedeniyle ulusal sulardaki deniz trafiğinin artmasının da kabotaj taşımacılığına katkı sağlayabileceğini dile getirdi.

Liman yatırımlarında planlama ihtiyacı öne çıkıyor Deniz ticaretindeki büyümeye rağmen Türkiye'deki liman altyapısının yapısına ilişkin bazı sorunlar da gündemde. Küçük ölçekli, verimliliği düşük ve dağınık liman yatırımlarının lojistik maliyetleri artırdığı, sektörde yoğun rekabete neden olarak işletmelerin karlılığını olumsuz etkilediği değerlendiriliyor.

Bu nedenle yeni liman yatırımlarının birbirinden bağımsız projeler olarak değil, ülkenin genel lojistik ihtiyaçları doğrultusunda bütüncül bir planlamayla ele alınması önem taşıyor.