İzmir vekili Ümit Özlale’den Ticaret Bakanlığnaa 650 milyon liralık ihale sorusu

YENİ Parti İzmir Milletvekili Ümit Özlale, Ticaret Bakanlığının 2027 yılı bütçe görüşmelerinde fon soruşturmasını ve Barikat Siber Güvenlik’e verilen E-Turquality desteğine dikkat çekerken, bakanlığa şirketin 650 milyon liralık kamu ihalesi aldığı iddialarını sordu.

“İş ekosistemine negatif etki” Türkiye’nin uluslararası rekabet gücünde gerileme yaşandığını belirten Ümit Özlale, IMD Dünya Rekabetçilik Endeksi’ndeki sıralamaya işaret etti. Türkiye’nin 2023 yılında 47’nci sırada bulunduğunu, bugün ise 57’nci sıraya gerilediğini ifade eden Özlale şunları söyledi:

“Dolayısıyla küresel ölçekte rekabetçiliğimizde iyi bir gidişten bahsetmemiz çok mümkün değil. Bu IMD’nin küresel rekabetçilik endeksinin alt kırılımlarına baktığımız zaman da en büyük problemlerden bir tanesinin kamu etkinliği alanında olduğunu görüyoruz.

Ben buradaki temel problemin de şu andaki yönetim sistemi olduğunu düşünüyorum. Kaynakları doğru dağıtabilecek, çabuk karar verebilecek bir sistem olmadığı için kamu etkinliğinin rekabet ekosistemine, rekabetçiliğe pozitif etki etmesi gereken iş ekosistemine negatif etki ettiğini düşünüyorum.” “Başarı hikayesi yok” Türkiye’nin iş gücü, ara malı ve finansman maliyetleri açısından rekabet gücünü kaybettiğini dile getiren Özlale, maliyetlerdeki artışın ihracatçıların durumunu zorlaştırdığını belirterek şu ifadeleri kullandı:

“Ücretler tarafında, aramalı tarafında, enerji tarafında, finansman tarafında özellikle aramalı, ücret ve finansmanda rekabet etmeniz giderek zorlaşıyor. Dolayısıyla zor bir küresel konjonktürden geçiyoruz ama kendi rekabetçiliğimiz de çok iyi bir durumda değil.

Türkiye’nin dış ticaret başarısını ne kadar ihracat yaptığından daha çok dünyadaki ihracattan ve dünyadaki ithalattan ne kadar pay aldığımıza göre ölçmenin daha doğru olduğunu düşünüyorum. Çünkü herkesin ihracatı artıyor ve herkesin ithalatı artıyor.

Küresel ölçekte daha büyük bir ihracatçı mıyız, değil miyiz? Onun sorusuna baktığımız zaman burada bir başarı hikayesi yok.” Çin etkisi çıkarılsa da tablo değişmiyor Türkiye’nin küresel ihracattan aldığı payın son iki yılda gerilediğini belirten Özlale, Çin’in ihracat performansının etkisi çıkarıldığında da benzer bir tablonun ortaya çıktığını dile getirdi. Özlale, konuya ilişkin şöyle konuştu:

“2023 hedefleriyle karşılaştırmasak da Sayın Bakan, burada baktığımız zaman ihracatımızın küresel ölçekteki payı artmıyor. Tam tersine azalıyor. Burada bazı eleştiriler vardı. Geçen sene de bunu konuştuğumuz zaman Çin etkisini çıkarttığımız zaman ihracat payımız belki artabilir diye.

Çünkü Çin çok agresif büyüyen bir ülke. Hayır, orada da durum aynı. Dolayısıyla Çin’i dahil etseniz de etmeseniz de maalesef bizim dünyadaki toplam ihracattan aldığımız pay son iki sene içerisinde düşüyor.” Gerilemenin nedenini ne?

Özlale, Türkiye’nin küresel ihracattaki payının azalmasına ilişkin konuşmasında döviz kuru politikası ve finansman maliyetlerine dikkat çekerek şöyle konuştu:

“Ben bunu özellikle Türkiye’nin rekabet gücünde bir kayba uğramasına, izlenen makroekonomik politikanın özellikle kuru baskılamasına ve finansman maliyetlerinin çok yüksek olmasına bağlıyorum. Dolayısıyla izlenen ve Türkiye’ye bence istikrar getirmeyen fakat Türkiye’deki özellikle iş dünyasına ek yük getiren bu istikrar programından dolayı bizim dış ticaret performanslarımızın da istenen ve hedeflenen çok uzağında olduğunu düşünüyorum.

Avrupa’da Made in Europe dediğimiz sadece otomotiv sektöründe değil, karbon yoğun bütün sektörlerde geçerli. Buradaki soru şu: Türkiye’yi kapsamda tutacak ürün ve teknoloji bazlı bir müzakere dosyamız var mı? Bu konuda sizler hazırlık yaptığınızı söylediniz, yurt dışı temaslarınız olduğunu da biliyorum ama burada özellikle Meclisi daha yakından bilgilendirirseniz seviniriz.

Çünkü yepyeni bir sanayi politikası paradigmasına geçiyor Avrupa Birliği. Ve burada da bu Made in Europe bizi olumsuz etkileyebilecek bir potansiyele sahip. Buradaki müzakere gücümüzün çok yüksek olması gerekiyor.” Fon getirileri sanayi yatırımlarıyla karşılaştırıldı Yatırımcıların sanayi yatırımları yerine fonlara yönelmesinin üretim açısından sonuçlarına dikkat çeken Özlale, şu değerlendirmeyi yaptı:

“Sanayi endeksi son 9 ayda yüzde 12 artmış, teknoloji yüzde 30 artmış. Şimdi burada bazı fonlara baktık biz. Tera Birinci Serbest Fon, aşırı yükselen halka arz hisseleri. Şimdi siz cebinde tasarrufu olan, parası olan bir sanayici olun.

Sanayini, kendi yatırımını geliştirmek mi istersin, para piyasası fonuna ya da bu Tera fonlara parasını yatırmak mı istersin? İkincisi. Neden? Birincisi oldukça riskli çünkü. O yüzden de baktığınızda cebinde biraz tasarrufu olan, yatırımı olan, yatırımı büyütmek isteyen bir şirket bunu erteleyip ‘Ya bu fonlar çok daha iyi kazandırıyormuş’ deyip bu fonlara geçebiliyorlar.

Bakın, sanayi endeksi yüzde 12, teknoloji yüzde 30 ama Tera Birinci Serbest Fon yüzde 247 ilk 9 ay. Burada özellikle Rekabet Kurumuna çok büyük önem atfetmek gerekiyor. Neden? Çünkü bu şirketlerin yönetim kurulu üyelikleri, fonda adı geçen şirketlerin yönetim kurulu üyeliklerinin nasıl seçildiği, bu yönetim kurulu üyelerinin kalifikasyonu bunlar bizim için hayati önem taşıyor.” Kamu görevinden özel sektöre geçişe dikkat çekti Kamu kurumlarında görev yapan bürokratların görevlerinden ayrıldıktan sonra özel şirketlerde üst düzey pozisyonlara geçmelerini de gündeme getiren Özlale, BDDK ve EPDK gibi kurumlarda görev yapan isimlerin daha sonra özel sektörde görev almasının rekabet hukuku açısından değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Özlale, bu konudaki eleştirilerini şu ifadelerle dile getirdi:

“BDDK, EPDK gibi çok kritik kurumlarda insanlar kamuyu bıraktıktan kısa bir süre sonra bir bankanın başına geçebiliyorlar. BDDK örneğinde olduğu gibi. Dolayısıyla burada Rekabet Kurumu başkanına şu soruyu sormak gerekiyor.

Kendisi de TMSF’nin başındayken 50’den fazla şirketin yönetim kurulu başkanıydı. Bu konu bizim için hayati önem taşıyor. Yani bizler özellikle bu konuda adı geçen şirketlere yönetim kurulu atanmasında hangi kriterlere bakıyoruz?

Bankacılık, Denetleme ve Düzenleme Kurumu, EPDK gibi kurumlardan çıkış yapan bürokratlar bir sene sonra kendini bir enerji şirketinde, bir bankanın başında buluyorsa bu rekabet hukuku açısından, rekabet açısından olumsuzdur.” 650 milyon liralık ihale iddiasını sordu Barikat Siber Güvenlik’in E-Turquality desteği aldığını hatırlatan Özlale, şirketin Tera ve Emre Tezmen ile bağlantısına dikkat çekti. Şirketin kamu kurumlarından 650 milyon liralık ihale aldığı iddiasını da dile getiren Özlale, Ticaret Bakanlığından açıklama istedi. Özlale, konuşmasında şu ifadelere yer verdi:

“Bu fon kriziyle gündeme gelen şirketlere sizlerin destek verip vermediğine baktık. E-Turquality desteği almış sizden. Aslında orada bir piyasa manipülasyonu var. Ama burada en önemlisi, 30 saniyede bahsetmek gerekirse, Barikat Siber Güvenlik.

Barikat Siber Güvenlik sizden E-Turquality desteği almış. 28 Mart 2023’te. Barikat Siber Güvenlik’in sahibi kim? Tera ve Emre Tezmen. Barikat Siber Güvenlik kamu kurumlarından 650 milyon liralık kamu ihalesi almış. Şu anda bir suç örgütünün lideri olarak içeride ve sizden çok değil 2023 yılında siber güvenlik şirketi olarak E-Turquality desteği almış.

Burada diğer şirketler de var. Bunlarla ilgili eğer Bakanlığınız bizlere bir açıklama yaparsa çok seviniriz.” İlk dokuz ayda BIST Sanayi Endeksi yüzde 12, BIST Teknoloji yüzde 30, Tera Birinci Serbest Fon yüzde 247 yükselmiş.

Bu uçurum, sanayiciyi bile yatırımını erteleyip parasını fonlara yönlendirmeye teşvik ediyor. Üretime gitmesi gereken kaynaklar, olağanüstü getirilerin peşinden sürükleniyor. Bugün birikimine ulaşamayan, geleceği için ayırdığı paranın akıbetini öğrenmeye çalışan insanlara “Neden bu fonlara girdiniz?” diye hesap soramazsınız.

Hesabı, bu düzeni kuranlardan, denetim görevini yerine getirmeyenlerden ve bütün uyarılara rağmen seyredenlerden soracaksınız. Üretimden kazananın geride kaldığı, olağanüstü fon getirilerinin insanları cezbettiği bu tabloyu yaratan sizsiniz.

— Prof Dr.