Muhalefetin ret oyuna rağmen Mekke Anlaşması Meclis’ten geçti; Anlaşmada hangi maddeler var?

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında ortak savunma iş birliğini öngören Mekke Anlaşması, DEM Parti, Yeni Parti, Yeni Yol Grubu ve İYİ Parti’nin ret oylarına rağmen AKP, MHP ve CHP’nin desteğiyle Meclis Genel Kurulu’nda kabul edildi Artı Gerçek - Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan ortak savunma anlaşmasının uygun bulunduğuna ilişkin kanun teklifi, Meclis Genel Kurulu’nda kabul edildi. Suudi Arabistan’ın Mekke kentinde 7 Ağustos 2026’da Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından imzalanan 16 maddelik anlaşma, taraflardan birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırının diğer iki ülkeye de yapılmış sayılmasını öngörüyor.

NATO’nun 5’inci maddesine benzer kolektif savunma yükümlülüğü getiren anlaşma, muhalefetin Türkiye’nin bölgesel çatışmalara çekilme riski yönündeki eleştirilerine neden oldu. Yetkililer ise anlaşmanın tamamen savunma amaçlı olduğunu ve herhangi bir ülkeyi hedef almadığını savunuyor.'GEREKLİ TÜM YÖNTEMLER KULLANILACAK' Anlaşmaya göre Pakistan veya Suudi Arabistan’a yönelik dış kaynaklı silahlı saldırı, Türkiye’ye de yapılmış kabul edilecek.

Türkiye, askeri imkân ve kabiliyetler dahil elindeki tüm karşılıklı yardım araçlarını kullanarak saldırıya “derhal” karşılık vermekle yükümlü olacak. Taraflardan birinin toprak bütünlüğü, egemenliği veya uluslararası alanda tanınan sınırları tehdit edildiğinde ya da tehlikeye düştüğünde, tehdidin ortadan kaldırılması için “gerekli tüm yöntemler” kullanılacak.

SAVUNMA SANAYİSİNDEN İSTİHBARATA KADAR İŞ BİRLİĞİ Anlaşma kapsamında savunma sanayisinde teknoloji paylaşımı, ortak araştırma ve geliştirme, ortak üretim ve uzman insan kaynağı yetiştirilmesi öngörülüyor. İstihbarat paylaşımı, ortak eğitim ve tatbikatların yanı sıra silah, mühimmat, yakıt ve yedek parçayı kapsayan lojistik destek de hem barış hem savaş döneminde sürdürülecek.

ANLAŞMA SÜRESİZ OLACAK Anlaşmaya göre ilk 10 yıl boyunca tarafların anlaşmadan çekilmesi mümkün olmayacak. Bu sürenin ardından taraflar, en az üç ay önceden yazılı bildirimde bulunarak anlaşmadan ayrılabilecek. Süresiz olarak düzenlenen anlaşmaya yeni ülkelerin katılması, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın oybirliğiyle karar vermesine bağlı olacak.

Sekretarya Suudi Arabistan’da kurulacak, ilk Genel Sekreter ise Pakistan vatandaşı olacak. Anlaşmanın maddeleri şöyle: MADDE 1: Taraflar birbirlerinin bağımsızlığının, egemenliğinin, toprak bütünlüğünün ve uluslararası alanda tanınan hudutlarının ihlal edilemezliğinin sağlanması ve korunmasını teminen işbirliği yaparlar.

Taraflardan herhangi birinin toprak bütünlüğünün, egemenliğinin ve uluslararası alanda tanınan sınırlarının tehdit edilmesi veya tehlikeye düşmesi durumunda, Taraflar bu tehdit(ler) veya tehlike(ler)i bertaraf etmek maksadıyla gerekli tüm yöntemleri kullanırlar. MADDE 2: Taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı bir silahlı saldırı, tüm taraflara yönelik bir saldırı olarak kabul edilir.

Taraflardan birinin başka bir ülke veya ülke grubu tarafından silahlı saldırıya veya askeri saldırganlığa uğraması halinde, taraflar saldırıya uğrayan tarafa birbirlerine sağlayabilecekleri karşılıklı yardım imkanlarının tamamını kullanarak derhal yardım edecektir. MADDE 3: Taraflar, işbu Anlaşma’nın 2’nci Maddesi gereğince savunma, savunma sanayii ve güvenlik alanlarında yakın işbirliği yapar; Silahlı Kuvvetleri arasındaki ilişkileri geliştirir ve savunma alanındaki işbirliğini güçlendirmeye yönelik mutabık kalınan faaliyetleri uygular.

MADDE 4: Taraflar uluslararası güvenlik konularında düzenli olarak istişarelerde bulunurlar. Taraflar hayati çıkarlarını ve ulusal güvenliklerini korumak ve milli güvenliklerine karşı tehdit ve tehlikeleri bertaraf etmek maksadıyla ortak değerlendirmeler temelinde bireysel ve müşterek tedbirler geliştirmek üzere sürekli ve etkili bir şekilde birbirlerine yardım eder ve işbirliği yaparlar.

MADDE 5: Taraflar, bölgesel ve uluslararası istikrar ve güvenliği olumsuz etkileyen terörizmin tüm çeşit ve tezahürleriyle mücadelede operasyonel seviye de dahil olmak üzere mevcut işbirliğini ve müşterek çabaları güçlendirirler. MADDE 6: Savaşta ve barışta, taraflar, savunma yeteneklerini geliştirmek maksadıyla, savunma kurumları arasında karşılıklı personel değişimi, ortak eğitim programları ve tatbikatlar ile tarafların silahlı kuvvetlerinin birlikte çalışabilirliğinin artırılmasına yönelik, konuşlanma ve faaliyetleri teşvik ederler.

MADDE 7: Savunma yeteneklerini güçlendirmek maksadıyla taraflar karşılıklı mutabakat temelinde aşağıdaki alanlarda savunma sanayii kurumları arasında teknoloji paylaşımını, ortak teknoloji geliştirilmesini, ortak üretimi ve savunma sanayii kuruluşları arasındaki işbirliğini desteklerler. MADDE 8: Çekirdek taraflar, ortak savunmaya stratejik yön vermek, taraflar arasındaki savunma ve güvenlik işbirliğini geliştirmek ve anlaşmanın uygulanması sırasında ortaya çıkabilecek engelleri ele almak maksadıyla, tarafların Dışişleri Bakanları, Savunma Bakanları ile Genelkurmay Başkanlarından oluşan “Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi”ni kurar.

Komite taraflar arasında dönüşümlü ev sahipliğiyle yılda iki defa toplanır. Tarafların liderleri, gerekli görüldüğü takdirde, yılda bir kez toplanabilir. MADDE 9: İstihbarat alanındaki işbirliğini derinleştirmek ve bu doğrultuda gerekli eşgüdümü sağlamak amacıyla taraflar, bilgi güvenliği, verilerin korunması ve gizliliğe riayet ederek, karşılıklı mutabakata varılan güvenli kanallar üzerinden istihbarat paylaşımında bulunacaktır.

MADDE 10: Taraflar, lojistik destek hizmetlerinin mevcudiyeti ve uyumluluğuna bağlı olarak, barışta, savaşta ve diğer olağanüstü durumlarda, silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve diğer teçhizat dahil olmak üzere birbirlerine lojistik destek sağlar. MADDE 11: Uluslararası hukuk ve tarafların ilgili iç hukukları saklı kalmak kaydıyla, taraflar, bu anlaşmanın hükümlerinin uygulanmasında işbu Anlaşmayı hukuki dayanak olarak kabul edecek ve ihtiyaç halinde ilave yasal düzenlemeler önerecektir.

MADDE 12: Anlaşma, tarafların daha önce akdetmiş oldukları uluslararası anlaşmalardan doğan hak ve yükümlülüklerine halel getirmez. MADDE 13: Taraflar, anlaşma kapsamında elde edecekleri gizlilik dereceli bilgi ve belgelerin mahremiyetine riayet ederler ve milli mevzuatlara saygı gösterirler.

Gizlilik dereceli bilgi ve belgeler, taraflar dışındaki bir devlet, şirket ya da kişiyle paylaşılmaz. Gizlilik dereceli bilgi ve belgelere erişimin “bilmesi gereken” prensibiyle ve sadece uygun seviyede güvenlik yetkisine sahip kişilere sağlanması temin edilir.

MADDE 14: Anlaşmanın yorumundan veya uygulanmasından doğacak herhangi bir anlaşmazlık, Taraflar arasında istişareler ve görüşmeler vasıtasıyla dostane bir şekilde çözülür. MADDE 15: Anlaşma çekirdek taraflar arasında istişareler ve oybirliğiyle tadil edilebilir.

MADDE 16: Anlaşma, her bir tarafın tabi olduğu usuller uyarınca onaylanacak ve son onay belgesinin “Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi” Sekretaryasına tevdi edildiği tarihte yürürlüğe girecektir.