Panama, Antalya'daki COP31 nihai anlaşmasını petrol üretim tavanı yoksa bloke etmekle tehdit ediyor
- COP31'in son gününde bir ülke, oybirliği gerektiren nihai anlaşmadaki “rehavete kapılmış veya etkisiz ifadelere” adını “vermeyeceğini” söylüyor
Görüşmelerin son gününe girilirken COP31'de kritik aşamaya gelindi. Sönük bir taslak anlaşma güçlü bir tepkiyi tetikledi. Antalya, Türkiye'de düzenlenen yıllık BM iklim zirvesi COP31, artan bölünmeler nedeniyle hafta sonuna sarkabilir.
Dün, 19 Kasım'da, eş ev sahibi Avustralya, fosil yakıtlara – iklim değişikliğinin başlıca itici gücüne – ilişkin tüm atıfları kaldıran ve çıkış stratejisinin yayımlanması yönündeki artan ivmeye rağmen fosil yakıtları metinden çıkaran daraltılmış bir taslak anlaşma açıkladı. Bu durum, geçen yıl Belém'de yapılan COP30 zirvesinin tekrarlanmasına işaret ediyor.
O zirvede, fosil yakıtlardan uzaklaşma (TAFF) ifadesi, fosil yakıt ihraç eden ülkelerin direnci üzerine nihai anlaşmadan silinmişti. Panama nihai COP31 anlaşmasını engellemekle tehdit ediyorCOP anlaşmaları, tarafların tamamının uzlaşısını gerektiriyor; bu neredeyse 200 ülke demek ve ilerlemenin çoğu zaman yavaş ve aşamalı olmasının nedeni bu.
Ancak Panama tavrını sertleştiriyor; petrol üretimine bir üst sınır getirilmesini ve bilimin kararlı biçimde savunulmasını içermeyen herhangi bir nihai anlaşmayı engellemekle tehdit ediyor. Panama Çevre Bakanı Juan Carlos Navarro, COP31 ev sahiplerine gönderdiği mektupta ülkesinin ilkeleri ve değerleri açısından tatmin edici bir sonuca götürmeyen hiçbir karara “herhangi bir uzlaşıya katılmayacağını ve kapanış genel kurullarında resmen itiraz edeceğini” söyledi.
Navarro, Panama'nın nihai mutabakat metnindeki “rahatına düşkün ya da etkisiz ifadelere” de “adını vermeyeceğini” diye ekledi. Siyasetçi, hafta başında dünyanın “petrol mafyası tarafından rehin tutulduğunu” ve ülkelerin “kaçıranlarına âşık olduğunu” savundu.“Bizi iyiliğimiz için işkenceye uğratıyorlar, gezegenimizi iyiliğimiz için yok ediyorlar.
Doğayı bize yardım etmek için mahvediyorlar ve karşılıksız, bitmeyen, sınırsız, hudutsuz bir sevgi talep ediyorlar. Ve biz o kadar aptalız ki buna kanıyoruz.”TAFF yol haritaları BM sürecinin dışında da ilgi görüyorÜlkeler, 2023'te Dubai'de yapılan COP28'de fosil yakıtlardan uzaklaşma konusunda uzlaştı, ancak enerji kaynaklarına ilişkin ifadeler yıllık müzakerelerde son derece tartışmalı.
Ancak nisanda Kolombiya'nın Santa Marta kentinde düzenlenen ilk TAFF konferansının ardından birçok ülke kendi çıkış stratejisini belirledi; burada başı Avrupa çekiyor. COP31 öncesinde Fransa, Almanya ve Hollanda kömür, petrol ve gazdan çıkış için ulusal yol haritaları yayımladı.11 Kasım'da, görüşmelerin başlamasından iki gün sonra Finlandiya TAFF'a bağlılığını teyit etti.
Yaklaşık bir hafta sonra, 17 Kasım'da Danimarka, Portekiz, Lüksemburg ve İspanya kendi ulusal planlarını açıkladı. Almanya Çevre Bakanlığı Müsteşarı Heike Henn, taslağın yayımlanmasından önce pazartesi günü, 16 Kasım'da gazetecilere, TAFF'ın üst karar metnine yerleşmesi için “her zaman dilekte bulunabileceğinizi ve mücadele edebileceğinizi” söyledi.
Henn, “Bizim için asıl ölçüt bu değil,” dedi. “Başarı, uygulamada ve büyüyen bir koalisyonda,” diye ekledi. COP31 gerçekte neye karar verecek? Uzmanlar, son taslak anlaşmadan fosil yakıtların silinmesini eleştirerek görüşmelerin “hayalet bir COP” olma riski taşıdığı uyarısında bulundu.
İklim düşünce kuruluşu Power Shift Africa'nın kurucusu ve direktörü Mohamed Adow, perşembe günü, 19 Kasım'da “Zirvenin burada olan biteni gösterecek hiçbir şeyi olmayacak,” dedi.“Dubai'de yapılan COP28'de, 2023'te fosil yakıtların ilk kez anılmasından sonra, şimdi f kelimesine dair hiçbir atıf yok.“COP31, iklim krizine neden olan en önemli tehdide dair konuşamaz hale getirildi.”Çevre örgütü WWF'den Inga Fritzen Buan, haber ajansı AFP'ye, bazı büyük fosil enerji üreticilerinin emisyon azaltımı ve enerji dönüşümüyle ilgili her şeyi “baltalamaya” çalıştığını söyledi.“Bu taslakla başarıyorlar,” diye ekleyen Buan, “Bu, sadece bir virgülün yerleşimi üzerine basit bir anlaşmazlık değil.” dedi. Elektrifikasyon gündemin merkezine yerleşiyor Son metin, nihai enerji talebinin elektrikle karşılanan küresel payının 2035'e kadar yüzde 35'e çıkarılması çağrısını içeriyor; bu, Türkiye'nin temel girişimlerinden biri.
Ancak taslak anlaşmanın, ek elektriğin kömür ve gaz yerine temiz enerjiyle üretilmesini açıkça şart koşmaması yönündeki endişeler sürüyor. Fransa Ekolojik Dönüşüm Bakanı Monique Barbut, yenilenebilir ve nükleer enerjiyle karşılanan “temiz elektrikleşme için mücadele edeceğiz” diye konuştu.
Bazı ülkeler, eleştirmenlerin kirliliği azaltmaktan pahalı bir sapma olarak gördüğü karbon yakalama, kullanım ve depolama teknolojisini artırma çağrılarını reddetti. Taslak ayrıca, 2035'e kadar iklim uyum önlemlerine ayrılan finansmanı “üç katına çıkarma” yönünde daha fazla müzakere öneriyor ancak gelişmekte olan ülkelerin talep ettiği 120 milyar dolar (yaklaşık 109 milyar euro) hedefini metinden çıkarıyor.
Zengin ülkeler, bütçe kısıtlarını gerekçe göstererek ve Çin gibi büyük yükselen ekonomilerin de katkı yapması gerektiğinde ısrar ederek, iklim değişikliğine uyum sağlamakta zorlanan ülkelere desteğin artırılması çağrılarına uzun süredir direniyor. Taslak anlaşma ayrıca “mevcut en iyi bilimi” tanıyan ve BM Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli'nin (IPCC) çalışmalarına atıfta bulunan bir ifade içeriyor; bu konu COP31'de önemli bir mücadele alanı.
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.


Kategori: Siyaset · Bölge: Antalya
Yayın: 20 Kasım 2026 11:06 · Kaynak: tr.euronews.com