Claude Lévêque: Neonun Şairi, Gece ve Işık Arasında Kalan Sanatçının İzleri

Fransız sanatçı Claude Lévêque’nin 2009 Venedik Bienali’ndaki 'Main dans la main' kurulumundan günümüze uzanan neonla yazılmış biyografisi; ışık, gölge ve sesin eşiğinde modernitenin sessiz çığlığı.</p><p>Claude Lévêque(1953, Valenciennes), son dört yıldır çağdaş sanatın en tanınmış ışık ve ses mimarlarından biridir. Sanatı, galeri duvarlarını aşıp izleyiciyi tamamen saran, nefes alışverişi yapmaya zorlayan ortamlara (environment) dönüştürür. 2009 yılında 53. Venedik Bienali'nde Fransa Pavilyonu'nda sergilenen"Main dans la main" (El Ele)kurulumu, kariyerinin en radikal ve en çok tartışılan anlarından biri olarak bugün de referans alınır.</p><p>Daniel Birnbaum'un "Fare Mondi / Dünyalar Kurmak" temasıyla kurattığı 53. Bienal'de, Lévêque Fransız Pavilyon'u bir karanlık tünel, bir neon cennet-cehennemine çevirmişti. Girişte, pavilyonun tarihi mimarisine haksızlık etmemek adına orijinal kapılar korundu; ancak içeri giren ziyaretçi, aniden keskin, titreyen, mavi-beyaz neon ışıkların ve ritmik ses dalgalarının oluşturduğu bir "gece kulübü" atmosferiyle karşılaşıyordu. Kurulumun başlığı"Main dans la main", hem bir dualiteyi (iyilik/kötülük, ışık/karanlık) hem de bir dayanışma çağrısını andırıyordu. Christian Bernard tarafından kuratulan sergi, Lévêque'nün "sanat yapmak, bir dünya yaratmaktır" (fare mondi) anlayışının zirvesiydi.</p><p>Lévêque için neon sadece bir malzeme değil, bir dildir. 1980'lerin başından beri neon tüplerini kullanıyor; onları kelimeler, cümleler, hatta tek harfler halinde dizerek duvarlara, köşelere, tavanlara "yazıyor"."Ne Mutlu", "Ne Korkunç", "Sonsuzluk"gibi kelimeler, sanatçının elinde estetik birer nesneden çıkıp, izleyicinin alt bilincine işleyen mantralara dönüşüyor. Bu yaklaşımı, Conceptual Art (Kavramsal Sanat) geleneğinden (Bruce Nauman, Joseph Kosuth) alırken, onu daha viseral, daha "bedensel" bir hale getiriyor. Işık, gözü kör ederken aynı anda bir anlam arayışını tetikler.</p><p>Işıkla ayrılmaz bir bütün oluşturan ikinci bacak sesdir. Lévêque'nün kurulumlarında sıkça duyulan; distorsiyona uğramış gitar rifleri, çocukların oyun sesleri, dinî ezanlar veya sadece bir kalp atışı ritmi... Bu sesler, mekânı bir "sahne"den bir "deneyim alanına" taşır. Sanatçı, sesi ışık gibi bir malzeme olarak kullanır; mekânın akustiklerini, izleyicinin vücudunu titreştirir. 2001'de Centre Pompidou'da sergilenen"Rien ne va plus"(Hiçbir şey yolunda gitmiyor) adlı eserde, rulet masasının dönüş sesi ve kaybolan umutun sesi bir arada duyuluyordu.</p><p>Lévêque'nün evreni, gündüzün düzenli, rasyonel dünyasının dışında kalan "gece"nin evrenidir. Bu gece; felsefi bir karanlık değil, gençliğin, ayaklanmanın, aşkın, uyuşturucunun, müziğin ve tanrının arandığı bir alandır. Sanatçı kendisi de gençliğini Valenciennes'in maden ocakları gölgesinde, punk rock ve endüstriyel manzaralar arasında geçirmiştir. Bu biyografik zemin, eserlerine bir otantiklik ve acılık katar."Ben sanat yapmıyorum, hayat yaşıyorum ve bu hayatın izlerini bırakıyorum"diyor Lévêque. Eserlerindeki tekrar eden motflar (kalp, çapraz, yıldız, ok) evrensel sembollerden ziyade, bireysel bir acının ve arayışın kodlanmış hali gibidir.</p><p>Bugün Paris'te yaşayan ve çalışan sanatçı, neonun soğuk estetiğini, insan ısısına, kırılganlığa ve direnişe dönüştüren nadir ustalarından biri olarak yerini almıştır. Venedik'teki o mavi gece, sanat tarihinin sayfalarında "ışıkla yazılmış bir şiir" olarak kalmaya devam ediyor.