Trabzon’da İptal Edilen Yatırımların Bilançosu Belirsiz

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının, Trabzon Milletvekili Sibel Suiçmez’in soru önergesine verdiği yanıt, Trabzon’un açıklanan yatırım ve istihdam rakamlarının gerçekleşme tablosunu ortaya koydu.

Trabzon’da kamuoyuna duyurulan milyarlarca liralık yatırımların ve binlerce kişilik istihdamın ne kadarının hayata geçtiği, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının TBMM’ye gönderdiği yanıtla netleşti. Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır imzasıyla 2 Kasım 2026 tarihinde gönderilen cevapta, toplam yatırım tutarının yaklaşık 24 yıllık dönemde düzenlenen teşvik belgelerini kapsadığı belirtildi.

Sibel Suiçmez, Bakan Kacır’ın 6 Ağustos 2026’da Trabzon’da gerçekleştirilen Sanayi ve Teknoloji Projeleri Açılış ve İmza Töreni’nde duyurduğu 85,5 milyar liralık yatırım ve 13 binin üzerindeki istihdam rakamını Meclis gündemine taşımıştı. Önergede, açıklanan tutarların ne kadarının tamamlanan yatırımlardan, ne kadarının ise henüz gerçekleşmeyen taahhütlerden oluştuğu sorulmuştu.

85,5 Milyar Liranın Tamamı Gerçekleşmiş Yatırım Değil Bakanlık, açıklanan yatırım tutarının 1 Ocak 2003 ile 31 Temmuz 2026 tarihleri arasında düzenlenen toplam 667 yatırım teşvik belgesine dayandığını bildirdi.

Yanıta göre, 46,1 milyar lira tutarındaki 412 teşvik belgesi kapsamındaki yatırımlar tamamlandı. Toplam 39,4 milyar liralık 255 teşvik belgesi kapsamındaki yatırımlar ise devam ediyor.

Böylece duyurulan 85,5 milyar liralık toplamın yaklaşık yüzde 46’sının, henüz tamamlanmamış yatırımlara ait olduğu anlaşıldı. Ancak devam eden yatırımlarda bugüne kadar ne kadar harcama yapıldığı ve tutarın ne kadarının hâlâ yatırım taahhüdü olarak kaldığı açıklanmadı. Henüz başlanmayan ve süresi uzatılan yatırımlar da ayrı ayrı gösterilmedi.

13 Bin 721 Kişilik Hedefin 8 Bin 676’sı Gerçekleşti Bakanlık, öngörülen 13 bin 721 kişilik istihdamın 8 bin 676’sının gerçekleştiğini belirtti. Açıklanan toplam hedef esas alındığında, fiilî istihdam oranı yaklaşık yüzde 63’te kaldı.

Tamamlama vizesi yapılan 412 teşvik belgesinde öngörülen 8 bin 733 kişilik istihdam hedefine ise yüzde 99,35 oranında ulaşıldığı ve bu yatırımlarda 8 bin 676 kişinin istihdam edildiği kaydedildi. Devam eden 255 teşvik belgesi kapsamındaki yatırımların tamamlanmasıyla 5 bin 45 kişilik ilave istihdam beklendiği bildirildi.

Bununla birlikte yanıtta verilen istihdam rakamları arasında açıklamaya ihtiyaç duyan bir fark da bulunuyor. Tamamlanan yatırımların 8 bin 733 kişilik hedefi ile devam eden yatırımlarda beklenen 5 bin 45 kişilik istihdamın toplamı 13 bin 778’e ulaşıyor.

Bu sayı, aynı yanıtta belirtilen 13 bin 721 kişilik toplam hedefin 57 kişi üzerinde. Farkın nedeni belgede açıklanmadı.

İstihdam edilen çalışanların kaçının işine devam ettiği ve toplam hedefe hangi tarihte ulaşılacağı da yanıtsız kaldı.

142 Teşvik Belgesi İptal Edildi Bakanlık, açıklanan 667 yatırım teşvik belgesinin dışında, aynı dönemde iptal edilmiş 142 teşvik belgesi daha bulunduğunu bildirdi.

İptallerin, yatırımcıların yatırımdan vazgeçmesi veya yatırım şartlarını yerine getirememesi nedeniyle gerçekleştiği belirtildi. Ancak bu belgelerin toplam yatırım tutarı ve kaç kişilik istihdam taahhüdü içerdiği paylaşılmadı.

Dolayısıyla Trabzon’da vazgeçilen veya şartları karşılanamadığı için iptal edilen yatırımların ekonomik büyüklüğü, verilen yanıtta ortaya konulmadı.

Son Beş Yıldaki 193 Belgenin Yalnızca 22’sinde Yatırım Tamamlandı Bakanlığın son beş yıl olarak tanımladığı 2022–Temmuz 2026 döneminde, Trabzon için toplam 24,4 milyar lira tutarında 193 yatırım teşvik belgesi düzenlendi.

Bu belgelerden 542 milyon lira tutarındaki 22’si kapsamındaki yatırımların tamamlandığı, kalan belgeler kapsamındaki yatırımların ise devam ettiği açıklandı.

Bu verilere göre söz konusu dönemde düzenlenen 193 belgenin 171’inde yatırım süreci sürüyor. Tamamlanan yatırımların tutarı, dönem için açıklanan toplam yatırım büyüklüğünün yaklaşık yüzde 2,2’sine karşılık geliyor. Ancak yatırımların başlangıç tarihleri ve tamamlanma takvimleri paylaşılmadığı için ilerleme düzeylerini proje bazında değerlendirmek mümkün olmadı.

Önergede istenmesine rağmen son beş yılın yatırım tutarları, istihdam hedefleri ve gerçekleşen istihdam sayıları yıllara göre ayrı ayrı verilmedi.

İlçelerin Sıralaması Var, Yatırım Tutarları Yok Bakanlık, 2009–Temmuz 2026 döneminde düzenlenen teşvik belgelerinin ilçe dağılımına ilişkin yalnızca sıralama paylaştı. Sabit yatırımda Ortahisar, Çaykara, Araklı, Arsin ve Köprübaşı’nın ilk sıralarda bulunduğu; öngörülen istihdamda ise Ortahisar, Arsin, Akçaabat, Merkez ve Yomra’nın ilk beşi oluşturduğu bildirildi.

Ancak hangi ilçeye ne kadar yatırım öngörüldüğü ve kaç kişilik istihdam hedeflendiği açıklanmadı. Ayrıca genel yatırım toplamında 2003–2026 dönemi esas alınırken ilçe sıralamasının 2009’dan başlatılmasının gerekçesine yer verilmedi.

İmalat, turizm, enerji, gıda ve su ürünleri, savunma sanayisi ve teknoloji gibi sektörler için talep edilen yatırım ve gerçekleşen istihdam dağılımı da paylaşılmadı.

Kamusal Desteğin Toplam Maliyeti Açıklanmadı Trabzon’daki yatırımlara bugüne kadar sağlanan sigorta primi işveren hissesi desteğinin 96,3 milyon lira, faiz veya kâr payı desteğinin ise 24,7 milyon lira olduğu bildirildi.

Bu iki kalemde toplam 121 milyon liralık destek açıklanırken vergi indirimi, KDV istisnası, gümrük vergisi muafiyeti ve yatırım yeri tahsisinin parasal karşılığı verilmedi.

Bakanlık, bu desteklerin kendi düzenlediği teşvik belgeleri kapsamında ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından uygulandığını ve takip edildiğini belirtti. Böylece yatırımlar için sağlanan kamusal desteğin toplam maliyeti yanıtta yer almadı.

Son Beş Yılda 86 Yatırımın Tamamlama Vizesi Yapıldı Yatırım ve istihdam taahhütlerinin nasıl denetlendiğine ilişkin açıklamada, firmaların yatırım süresi sonunda tamamlama vizesi ekspertizi için Bakanlığa başvurması gerektiği belirtildi. Bu süreçte Bakanlık personelinin yatırım yerinde fiilî inceleme yaptığı bildirildi.

Trabzon’da son beş yılda ekspertiz işlemleri sonucunda 86 yatırımın tamamlama vizesinin yapıldığı ve teşvik belgelerinin kapatıldığı açıklandı.

Ancak istihdam hedefine ulaşamayan işletme sayısı ile bu işletmelere yaptırım uygulanıp uygulanmadığı veya teşviklerin geri alınıp alınmadığı konusunda bilgi verilmedi.

OSB’lerde 6 Bin 865 Kişi Çalışıyor Bakanlık, Şinik-Akçaabat OSB ve Araklı Hazır Giyim/Tekstil İhtisas OSB’nin eklenmesiyle Trabzon’daki organize sanayi bölgesi sayısının 2026 itibarıyla beşe ulaştığını bildirdi.

OSB’lerde üretime geçen toplam 133 parselde 6 bin 865 kişinin istihdam edildiği, tüm parsellerin üretime kazandırılmasıyla bu sayının 12 bine ulaşmasının öngörüldüğü belirtildi.

Açıklanan 4 bin 865 kişilik ilave istihdamın da 2002 yılıyla yapılan karşılaştırmaya dayandığı ortaya çıktı. Bakanlık, 2002’de yaklaşık 2 bin kişinin çalıştığı OSB’lerde istihdamın 4 bin 865 kişi artarak 6 bin 865’e ulaştığını kaydetti.

Tahsis edilen parsellerin tamamında mevzuatta öngörülen sürelerde yatırımların gerçekleştirildiği, yatırım yapılmaması gerekçesiyle tahsisi iptal edilen sanayi parseli bulunmadığı bildirildi. Buna karşılık işletme ve çalışan sayıları OSB bazında ayrı ayrı açıklanmadı.

KOSGEB Desteği de 2003–2026 Dönemini Kapsıyor Trabzon’daki KOBİ’lere KOSGEB aracılığıyla sağlandığı açıklanan 3,2 milyar liralık desteğin de 2003–2026 yıllarını kapsadığı belirtildi. Bakanlık, bu destekten toplam 16 bin 514 işletmenin faydalandığını bildirdi. Ancak desteklerin yıllara ve programlara göre dağılımı paylaşılmadı.

6,9 Milyarlık Projeler ve Bitiş Takvimi Yanıtsız Kaldı Suiçmez’in önergesinde, Yerel Kalkınma Hamlesi Programı kapsamında Trabzon’dan alındığı açıklanan, toplam 6,9 milyar liralık yatırım büyüklüğüne sahip 25 proje başvurusu da soruldu. Bu projelerden kaçının destek almaya hak kazandığı, kaç kişiye istihdam sağlayacağı ve ne zaman faaliyete geçeceğine ilişkin sorular da yanıtsız kaldı.

Trabzon’a özel performans, izleme veya gerçekleşme raporu hazırlanıp hazırlanmadığı ve böyle bir raporun kamuoyuyla paylaşılıp paylaşılmayacağı da açıklanmadı.

Bakanlığın yanıtı, duyurulan yatırım ve destek rakamlarının uzun yıllara yayıldığını, önemli bir bölümünün ise hâlâ tamamlanmayı beklediğini ortaya koydu. Trabzon halkının yatırımların hangi aşamada olduğunu, kaç kişinin kalıcı işe kavuştuğunu ve beklenen projelerin ne zaman üretime geçeceğini görebileceği ayrıntılı takvim ise paylaşılmadı.

Yorumunuz için teşekkürler, en kısa sürede gözden geçirilip yayınlanacaktır

Trabzon Günebakış’ın temel yayın politikası Trabzon’a özgü, sahadan üretilen haberlerle şehrin nabzını tutmaktır. Muhabirlerimiz, kentin gündemini birebir takip ederek yerel gelişmeleri, insan hikâyelerini ve bölgeye özgü olayları okurlarımıza ulaştırır.

Bunun yanı sıra gün içinde zaman zaman dış kaynaklardan alınan haberler de editörlerimiz tarafından Trabzon’a özgü ayrıntılar, yerel gözlemler, uzman görüşleri ve saha bilgileriyle zenginleştirilir. Bu yaklaşım sayesinde haberlerimiz benzerlerinden ayrışan, benzersiz, özgün ve doyurucu bir içerik niteliği kazanır.

Trabzon Günebakış, okurlarına yalnızca haber değil; analiz, bağlam ve değer sunmayı ilke edinmiştir.