Balekoğlu şirket Evlerini Anlattı

Rat-Üzülmez Şirket Evleri anılarını aktaran Aydın Balekoğlu’nun konuk olduğu kent söyleşisinin moderatörlüğünü Fotoğraf Sanatçısı Alaaddin Kara’nın yaptı.

Söyleşide kişisel arşivinden 20 yıllık fotoğrafları da katılımcılarla paylaşan Alaaddin Kara, kent hafızası niteliğindeki yapıların korunamamasından duyduğu üzüntüyü dile getirerek şunları söyledi:

"Ben iyi bir yazar olmayabilirim ama iyi bir fotoğrafçıyım. Kentimizin hafızası durumundaki bu yapıları kayıt altına almaya çalıştım. Bu benim üç senelik, altı aylık bir çalışmam değil; fotoğraf makinesini aldığım zamandan beri 10-15, hatta 20 yıllık bir birikim.

20 yıl önce çektiğim bu fotoğraflardaki binalarda o dönem insanlar yaşıyordu. Ama şimdi o binaların kimileri yok oldu, kimileri de itibarsızlaştırılarak yıkıma terk edildi. Örneğin işletmenin üzerinde 1900'lerin başından kalma iki tane büyük yapı var.

Geçmişte işletme müdürlerinin, daha sonra ise işçilerin oturduğu bu yapılar boşaltıldıktan sonra yıkıma terk edildi. Bu çalışmayı yaparken önce Üzülmez, Aydıntepe ve Dilaver’deki işletme müdürlüğü yapılarının fotoğraflarından yola çıktım. Kişisel arşivimdeki fotoğraflardan 3-4 dakikalık kısa bir hazırladık."

Aydın Balekoğlu, 1960'lı yıllara uzanarak Rat-Üzülmez Şirket Evlerindeki çocukluk ve gençlik anılarını, o dönemin mahalle kültürünü ve yaşadığı zorlukları şu sözlerle aktardı:

"Gençliğe ilk adımlarımızın atıldığı mahallemizden aramızdan ayrılanlara Allah'tan rahmet diliyorum. Ruhları şad olsun, mekanları cennet olsun. Ayrıca aramızdan en son ayrılan Behçet Özen'le Asım Kara'nın da ruhları aramızda olsun, onlara da bir el sallamak istiyorum."

Rat'taki evlerinin yapısını ve o dönemin yaşam koşullarını anlatan Balekoğlu, sözlerini şöyle sürdürdü:

"İkinci duraktan içeri girdiğinizde merdivenlerden sonra soldan üçüncü iki katlı evlerdi. Girişte ufacık bir mutfak, merdivenden yukarı çıktığınızda bir oda ve arkada bir oda vardı. Tuvalet yukarıdaydı. Biz annemle, babamla merdivenden çıktığımızda pirinç karyolalarımız vardı.

Önüne örtü çekmişlerdi. Biz yerde üç kişi bir yatakta yatardık. Seneler sonra bu evler yıkılacağı zaman Uğur Özkara, Yusuf Özkara ve Tufan Terlat'la birlikte gidip evleri yıkılmadan önce görmek istedik. Evlerin çoğu boşaltılmıştı.

İçeri girdik, eskiden muşamba serdiğimiz mutfakta laminant vardı. Ama o daracık odalara, yatakların sığdığı o küçük alanlara bakınca bugünkü geniş imkanlarımızla kıyaslıyorum da, o zorluklardan bugünlere geldik."

Çocukluk anılarından ve babasının disiplininden de bahseden Balekoğlu, mahalledeki komşuluk ilişkilerini, Uzunkum'da denize girmeyi öğrenme maceralarını ve dönemin hafızasında yer eden simge isimleri katılımcılarla paylaştı. Söyleşiye katılan dinleyiciler de kendi anılarını anlatarak bu heyecana ortak oldu ve katkı sundular.