Göçmen kuşlarda jet-lag etkisi! Yüzlerce kilometre rotalarından sapabiliyorlar

İngiltere'nin batı kıyılarında yaşayan Manx yelkovan kuşları üzerinde yapılan araştırmada, Atlantik Okyanusu'ndaki beslenme alanlarından yuvalarına dönen kuşların uçuş rotaları incelendi. Bilim adamları, 20 yıllık GPS takip verilerini analiz ederek kuşların iç saatlerindeki gecikmenin yönlerini şaşırmalarına neden olabildiğini belirledi.

Manx yelkovan kuşları, gökyüzündeki Güneş'in konumundan yararlanarak yönlerini buluyor. Ancak Güneş'in gün boyunca yer değiştirmesi, kuşların doğru rotayı belirleyebilmesi için biyolojik saatlerinin de uyumlu çalışmasını gerektiriyor.

Gün doğumu ve gün batımı, kuşların iç saatlerini bulundukları bölgenin yerel saatine göre ayarlamalarına yardımcı oluyor. Fakat farklı boylamlar arasında hızlı uçuşlar gerçekleştirdiklerinde biyolojik saatleri ile yerel saat arasında fark oluşabiliyor.

Oxford Üniversitesi'nden davranış ve duyusal ekoloji uzmanı Patrick Lewin, araştırmada bu uyumsuzluğun kuşların yön bulma becerilerini etkileyebildiğine işaret etti. Araştırmaya göre yetişkin kuşlar, uçuş sırasında rotalarını yeniden ayarlayabildikleri için biyolojik saatlerindeki uyumsuzluktan daha az etkileniyor.

Yaklaşık 965 kilometrelik bir yolculukta yetişkin kuşların rota düzeltmeleri nedeniyle katettiği ek mesafe yaklaşık 5 kilometreyle sınırlı kalabiliyor. İlk göçünü gerçekleştiren genç kuşlar ise aynı başarıyı gösteremeyebiliyor.

Yeterli uçuş deneyimi bulunmayan kuşlar, yönlerini kaybettiklerinde rotalarını yeniden belirlemekte zorlanarak yüzlerce kilometre sapma riskiyle karşı karşıya kalabiliyor.