Afrika uyuşturucu ticaretinde'geçiş noktasından''üretim merkezine' dönüşüyor

Birleşmiş Milletler ve bölgesel istihbarat verileri, Afrika'nın sentetik uyuşturucularda — özellikle metamfetaminde — laboratuvar kurulumlarının hızlandığını ve kıtanın artık sadece koridor değil, global arz zincirinin bir aktörü olduğunu gösteriyor.

· 2 dk 1 Afrika uyuşturucu ticaretinde'geçiş noktasından''üretim merkezine' dönüşüyor Ürdün 120 bin ton yem arpası ihalesinde alım yapmadı, yeni tarih 11 Kasım Son yıllarda Afrika kıtasındaki polis operasyonları ve uluslararası denetim raporları, uyuşturucu ticaretindeki rolün kökten değiştiğini işaret ediyor. Kıta, Latin Amerika'dan Avrupa'ya ve Ortadoğu'ya hırlatılan kokain ve heroinin'geçiş koridoru' olmaktan öte, kendi içinde sentetik ilaç üretimine — ağırlıklı olarak metamfetamine ve tramadola — ev sahipliği yapmaya başladı.

Birleşmiş Milletler Uyuşturuç ve Suç Ofisi (UNODC) son Dünya Uyuşturucu Raporu'nda, Sahra Altı Afrika'da 2019-2023 döneminde keşfedilen klandeste laboratuvar sayısının önceki yıllara göre katlandığını kaydediyor. En yoğun aktivite Nijerya, Güney Afrika, Guinea-Bissau ve Senegal'de tespit ediliyor.

Nijerya'da Tek Ulusal Uyuşturucu Yasaklama Ajansı (NDLEA) yalnız 2023'te Lagos, Anambra ve Kano eyaletlerinde birden fazla'büyük ölçekli' metamfetamin laboratuvarını devirdiğini, bu tesislerde ilaç endüstrisi standardında reaktör ve saflaştırma ekipmanları bulunduğunu açıkladı.

Uzmanlar, bu kaymanın arka planında dört ana dinamik olduğunu öne sürüyor: Avrupa ve Kuzey Amerika'daki sentetik uyuşturuculara talep artışı, geleneksel üreten ülkelerde (Meksika, Avrupa'daki Nijerya diasporası ağları) baskı artması, kıtadaki zayıf kimyasal denetim mekanizmaları ve hammaddeye (efedrin, fenilaseton vb.) erişimin liman güvenlik açıkları sayesinde kolaylaşması. Ayrıca, bölgedeki'kush' (sentetik kannabinoid karışımlı sigara) ve'tramadol' salgını, yerel pazar için üretim altyapısının zaten var olduğunu kanıtlıyor; bu altyapı artık ihraç odaklı metamfetamine yönlendiriliyor.

Batı Afrika — özellikle Nijerya ve Ghana — laboratuvar keşiflerinde öne çıkarken; Doğu Afrika (Keniya, Tanzanya, Mozambik) ve Güney Afrika hâlâ daha çok'hammadde girişi / mamul çıkışı' lojistiği ve tüketim pazarı fonksiyonu görüyor. Güney Afrika Polisi (SAPS) son raporunda, Cape Town ve Durban limanlarında geçen yıl 1,2 ton civarında efedrin ve fenilaseton ele geçirildiğini, bu miktarın yerli laboratuvarlara gittiği şüphesiyle soruşturulduğunu belirtti.

Hatta Mozambik'in kuzeyindeki Cabo Delgado'daki istikrarsızlığın, bölgeyi hırlatma rotalarının ve üretim tesislerinin güvence altına almak için kullanılan aktörler (işbirlikçi gruplar ve yerli şebekeler) tarafından tercih edildiği vurgulanıyor.

Uluslararası Narkotik Kontrol Kurulu (INCB) uyarıyor: Afrika ülkelerinin çoğunda'ön ihraç bildirimi' (pre-export notification) sistemleri ya yok ya da işlevsiz. Bu durum, yasal ticaretle kalkan hammadde sevkiyatlarının (özellikle Hindistan ve Çin menşeli) limanlarda'kaybolmasına' veya sahte belgelerle içeri alınıp laboratuvarlara yönlendirmesine imkân veriyor.

INTERPOL'un 2023 sonbaharında yürüttüğü'Operation Lionfish Hurricane' operasyonunda, 27 अफ्रीка ülkesinde eşzamanlı baskınlarla 200'e yakın şüpheli tutuklanmış, 14 laboratuvar devrilmiş ve tonlarca hammadde ele geçirilmişti; operasyon raporu, şebekelerin'lojistik olarak küresel, operasyonel olarak yerel' bir yapıya büründüğünü not düşüyor.

Türkiye, hâlâ Balkan rotası üzerinden gelen heroinin ve Doğu Akdeniz'den geçen kokainin ana geçiş noktası konumunda. Ancak Afrika kökenli sentetik üretimin artması, yakın gelecekte metamfetaminin ve'kush' türü yeni psikoaktif maddelerin (YPM) Afrika limanlarından (özellikle Tanger-Med, Durban, Mombasa) konteynerlerle Mersin, İskenderun veya Ambarlı'ya sevk edilme riskini artırıyor.

Türk Emniyeti ve Gümrükleri, son dönemde Afrika menşeli konteynerlerde'endüstriyel hammadde' bildirimiyle gizlenmiş efedrin tespitlerinde artış kaydettiğini, risk profillerini buna göre güncellediğini belirtiyor.