Şanlıurfa’nın 13 ilçesindeki kültürel miras dijital atlasa taşındı! 5 bin yapı incelendi

Şanlıurfa’nın tarihî yapıları, gelenekleri ve kültürel değerleri dijital ortamda bir araya getirildi. Şanlıurfa Valiliği öncülüğünde hazırlanan Şanlıurfa Kültür Atlası, kent merkeziyle birlikte 13 ilçenin kültürel mirasını erişime açtı.

Batman Üniversitesi ve Harran Üniversitesi iş birliğiyle gerçekleştirilen envanter çalışmasında yaklaşık 5 bin taşınmaz kültür varlığı ile 4 kentsel sit alanı değerlendirildi. Projenin somut olmayan kültürel miras bölümünde ise 59 yazarın hazırladığı 88 konu başlığı bulunuyor.

Şanlıurfa’da yaklaşık 5 bin kültür varlığı incelendi

Kültür Atlası’nın taşınmaz kültür varlıkları bölümünde Şanlıurfa’nın tarihî ve mimari zenginlikleri kayıt altına alındı. Mart 2024 ile Ekim 2025 arasında yaklaşık 20 ay süren araştırmada GPS ölçümleri ve dijital belgeleme yöntemlerinden yararlanıldı.

Çalışmalar sırasında yapıların konumları, mimari özellikleri, korunma durumları ve tarihsel dönemleri incelendi.

Araştırmada değerlendirilen yaklaşık 5 bin kültür varlığının yanı sıra 4 kentsel sit alanı da proje kapsamına alındı. Elde edilen verilerin önemli bir bölümü beş ciltlik basılı envanter çalışmasına dönüştürüldü. Şanlıurfa İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünün 2026 tarihli envanter duyurusunda, bu beş ciltlik eserde yaklaşık 2 bin 500 taşınmaz kültür varlığının yer aldığı belirtildi.

Höyüklerden kaya mezarlarına kadar farklı eserler listeleniyor

Dijital platformda kültürel miras unsurlarına ilçelere ve eser türlerine göre ulaşılabiliyor. Höyükler, kaleler, kaya mezarları, geleneksel konutlar, camiler, kiliseler, hanlar ve su yapıları envanterde ele alınan başlıca yapı grupları arasında bulunuyor.

Bu sistem sayesinde kullanıcılar Şanlıurfa’nın farklı ilçelerindeki tarihî yapıları ve mimari özellikleri aynı platform üzerinden inceleyebiliyor. Araştırmada yalnızca bilinen anıtsal yapılar değil, farklı dönemlerden kalan ve yerel tarih açısından önem taşıyan taşınmaz kültür varlıkları da değerlendiriliyor.

59 yazar 88 başlıkta geleneksel yaşamı araştırdı

Araştırmalarda sözlü gelenekler, müzik, halk oyunları, gösteri sanatları, toplumsal uygulamalar, geleneksel el sanatları ve halk mimarisi gibi alanlar incelendi. Yemek kültürü ve günlük yaşam alışkanlıkları da bu çalışmanın konuları arasında yer aldı.

Saha çalışmalarından elde edilen yazılı, sözlü ve görsel verilerin tasnif edilmesiyle oluşturulan atlas, Şanlıurfa’nın yalnızca tarihî yapılarını değil, yaşayan kültürel mirasını da dijital ortamda belgeleyen bir başvuru kaynağı olarak hazırlandı.