Avrupa’da gençlerin itirazı

Avrupa'nın farklı şehirlerinde son haftalarda benzer görüntüler yaşanıyor. Belgrad'da, Paris'te, Milano'da, Brüksel'de meydanları dolduran gençler, kimi zaman okullarını kapatıyor, kimi zaman sokaklarda polisle karşı karşıya geliyor.

Bazı gösterilerde çöp konteynerleri yakılıyor, dükkânlar zarar görüyor, polis müdahalesiyle yaralananlar ve gözaltına alınanlar oluyor. Birbirinden farklı ülkelerde, farklı siyasi ve toplumsal gerekçelerle başlayan bu hareketler giderek birbirine benzeyen bir itirazın parçaları hâline geliyor.

Reuters'ın 28 Ekim tarihli haberinde gençlerin şikâyetleri oldukça tanıdık başlıklar altında toplanıyor: kötüleşen eğitim koşulları, iş bulma imkânlarının azalması, hayat pahalılığı, barınma sorunu, yolsuzluk ve siyaset tarafından duyulmadıkları hissi. Haberde konuşan gençlerden birinin söylediği gibi, mesele artık yalnızca taleplerinin karşılanmaması değil, seslerini kimsenin duymaması.

Reuters+1Fransa'da liselilerin başlattığı gösteriler, öğretmen eksikliği, yetersiz okul binaları ve eğitimde fırsat eşitsizliği üzerinden büyüdü. Üniversite öğrencileri de yükseköğretimin maliyeti ve barınma sorunlarıyla harekete katıldı.

İtalya'da ise öğrenciler, işçiler, çiftçiler ve konut hakkı savunucuları farklı taleplerle aynı meydanlarda buluştu. 30 Ekim'de ülke genelindeki gösterilere yüz binlerce insan katıldı. Milano'da öğrenci yurtlarının aylık kiralarının 1.200 avroya kadar çıkması, meselenin gençler açısından ne kadar somut olduğunu anlatmaya yetiyor.

AP News+2Bütün bunları yalnızca bir gençlik isyanı olarak okumak eksik kalır. Çünkü gençlerin itirazlarının merkezinde, belki de bütün diğer sorunlardan daha güçlü bir duygu var: geleceğini görememek. İyi bir eğitim almanın iyi bir işe, çalışmanın bağımsız bir hayata, yıllarca emek vermenin toplumsal yükselmeye yetmediğini düşünen bir kuşak büyüyor.

Üstelik bu kuşak, kendisinden önceki nesillerin sahip olduğu bazı imkânların artık kendisine sunulmadığını da görüyor. Anne babasının bir ev ve araba sahibi olabilmek için çalıştığı süreyle kendisinin aynı şeylere ulaşmak için harcaması gereken zamanı karşılaştırıyor.

Sonunda daha fazla eğitim almış olmasına rağmen daha güvencesiz bir hayat yaşayacağını düşünüyor. Burada bir tarihsel benzerlik kurmak mümkün.1968'de Fransa'da üniversiteleri dolduran gençler de kendilerinden önceki kuşakların kurduğu toplumsal düzenin içine sığmıyorlardı.

Savaş sonrasında büyüyen ekonomi ve genişleyen eğitim imkânları, daha fazla genci üniversitelere taşımıştı. Ancak üniversitelerin yapısı, siyasal kurumlar ve toplumsal hiyerarşiler bu yeni kuşağın beklentilerine aynı hızla cevap veremiyordu.

Öğrenci hareketi kısa sürede işçi grevleriyle birleşerek ülke çapında bir toplumsal itiraza dönüştü.2005 yılında yine Fransa'da bu kez banliyölerde başka bir toplumsal kopuş yaşandı. Göçmen ailelerin Fransa'da doğmuş, Fransız okullarında yetişmiş çocukları, vatandaşlıklarına rağmen kendilerini toplumun eşit üyeleri olarak göremiyordu.

İşsizlik, ayrımcılık, eğitimde fırsat eşitsizliği ve polisle yaşanan gerilimler birikmişti. Bugün Avrupa'nın göç politikalarını tartışırken bu tecrübeyi unutmamak gerekiyor. Göçmenleri ülkeye kabul etmek, çocuklarını okullara yerleştirmek ve vatandaşlık vermek toplumsal bütünleşmenin tamamlandığı anlamına gelmiyor.

Bir toplumun parçası olmak, yalnızca o toplumun dilini konuşmak veya pasaportunu taşımak değil; geleceğini de o toplumun içinde kurabileceğine inanmaktır. Üstelik bugün mesele yalnızca göçmen kökenli gençlerin dışlanması değil.

Yerli nüfustan gelen gençler de benzer ekonomik güvencesizliklerle karşı karşıya. Farklı geçmişlerden gelen insanlar, aynı gelecek belirsizliğinde buluşabiliyor. İtalya'daki son gösterilerin dikkat çekici tarafı da bu. Öğrencilerin barınma talepleriyle işçilerin ücret talepleri, çiftçilerin ekonomik itirazlarıyla kamu hizmetlerine ilişkin eleştiriler aynı toplumsal hoşnutsuzluk içinde yan yana geliyor.

Bu, farklı sorunların ortak bir gelecek endişesi etrafında birleşebildiğini gösteriyor. Elbette her protestoyu aynı sebeple açıklamak, şiddeti meşrulaştırmak veya bütün gençleri tek bir siyasi hareketin parçası saymak doğru değil.

Ancak bu hareketlerin bize anlattığı daha büyük bir mesele var. Devletler ve siyasal sistemler kendi eğitim kurumlarında yetiştirdikleri insanlara nasıl bir gelecek hazırladıklarını yeniden düşünmek zorunda. Çünkü eğitim, insanlara yalnızca bir meslek kazandırmaz; beklenti de kazandırır.

Dünyayı tanıyan, başka hayatların mümkün olduğunu gören, haklarını bilen bir insanın önüne sürekli daha dar imkânlar koyduğunuzda o insanın sisteme duyduğu güven de aşınır.1848'de, 1968'de ve 2005'te farklı biçimlerde karşılaşılan bu sorun bugün Avrupa'nın yeniden gündeminde. Belki de asıl mesele, gençlerin neden sokaklara çıktığı değil; neden sokaklara çıkmadan önce kendilerini duyurabilecekleri bir gelecek göremedikleri.

Bir toplum kendi içinde yeni kuşaklar yetiştirebilir. Onlara eğitim verebilir, vatandaşlık verebilir, hatta dünyanın en gelişmiş şehirlerinde yaşama imkânı sunabilir. Fakat onlara yarınlarını kurabilecekleri bir yer gösteremiyorsa kendi yetiştirdiği insanlarla karşı karşıya gelmesi kaçınılmaz bir toplumsal gerilime dönüşebilir.

Avrupa bugün gençlerle yaşamayı öğrenmeye çalışıyor. Oysa belki de öğrenmesi gereken, gençlerin neden artık kendileri için kurulmuş görünen bu hayatın içinde yaşamak istemediklerini anlamak. Çünkü bir kuşağın geleceğe dair umudunu kaybetmesi, yalnızca o kuşağın sorunu değildir.

Geleceğini kaybeden gençlerin itirazı, bir süre sonra toplumun bugünüyle ilgili bir hesaplaşmaya dönüşür.