20. Türk Tarih Kongresi sona erdi

– Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanı Prof. Dr. Derya Örs: – “Bu kongrenin asıl değeri ele aldığı konuların çeşitliliği kadar yeni sorular ortaya koyabilmesinde, bilinenleri yeni kaynaklar ışığında yeniden değerlendirebilmesinde ve farklı yaklaşımları bilimsel tartışmaya açabilmesinde yer almaktadır”

ANKARA – Türk Tarih Kurumu (TTK) tarafından Ankara'da düzenlenen 20. Türk Tarih Kongresi, kapanış oturumuyla sona erdi.

Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Yerleşkesi'nde 26-30 Ekim'de gerçekleştirilen kongrede, 30'u aşkın ülkeden yaklaşık 300 akademisyen bir araya geldi.

Türk tarihi ve tarih yazıcılığına ilişkin güncel araştırmaların ele alındığı kongrede, Osmanlı tarihi, Atatürk ve Türkiye Cumhuriyeti tarihi, Orta Asya Türk tarihi ve dünya tarihi gibi alanlarda bildiriler sunuldu.

Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Yerleşkesi'nde gerçekleştirilen kongrenin kapanışında konuşan Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanı Prof. Dr. Derya Örs, kongrenin yalnızca sunulan bildiriler ve düzenlenen oturumlardan ibaret olmadığını belirtti.

Örs, "Bu kongrenin asıl değeri ele aldığı konuların çeşitliliği kadar yeni sorular ortaya koyabilmesinde, bilinenleri yeni kaynaklar ışığında yeniden değerlendirebilmesinde ve farklı yaklaşımları bilimsel tartışmaya açabilmesinde yer almaktadır." ifadelerini kullandı.

Kongrede Anadolu'nun eski çağlarından Osmanlı ve Cumhuriyet tarihine uzanan geniş bir yelpazede çalışmaların ele alındığını, yapay zeka ve sayısal yöntemlerin tarih yazımına sunduğu imkanların da değerlendirildiğini aktardı.

Cumhuriyet'in 103. yıl dönümünün kongreyle aynı döneme denk gelmesinin ayrı bir anlam taşıdığını vurgulayan Örs, genç araştırmacıların katılımından duyduğu memnuniyeti de dile getirdi.

Tarih araştırmalarında belgeye dayalı yaklaşımın önemine dikkati çeken Örs, "Tarih belge ile konuştuğunda güvenilir, belge ile sınandığında kalıcı olur." dedi.

Tarih bilimi ve tarihçilik üzerine değerlendirmelerde bulunan Örs, tarihçinin araştırdığı konulara ilişkin kaynakları sorgulaması, belgelerin doğruluğunu incelemesi ve bilimsel yöntemlerden ayrılmaması gerektiğini belirtti.

Tarihin ideolojik yaklaşımlarla çarpıtılmasına karşı olduklarını ifade eden Örs, özellikle Cumhuriyet tarihi ve Gazi Mustafa Kemal Atatürk hakkında bilgi ve belgeye dayanmayan değerlendirmelerin kamuoyunda yanlış algılara yol açtığını söyledi.

Atatürk'ün görüşlerini istismar edenlerin yanı sıra ona ait olmayan söz ve davranışlar üzerinden yanlış bilgiler yayanların da bulunduğunu anlatan Örs, bu durumun özellikle sosyal medyada tartışmalara neden olduğunu kaydetti.

Prof. Dr. Derya Örs, Cumhuriyet'in Türk milletine kazandırdığı hakların ve Atatürk'ün Milli Mücadele dönemindeki çabalarının doğru anlaşılması gerektiğini vurguladı.

Örs, Atatürk'ün yalnızca askeri başarılarıyla değil, düşünceleri ve bilimsel yaklaşımıyla da değerlendirilmesi gerektiğini belirterek, "Gazi Mustafa Kemal Atatürk silahı yere bıraktığında bu milleti kalemiyle, fikriyle, yani düşüncesiyle inşa etti." ifadelerini kullandı.

Atatürk'ün akla ve bilime verdiği önemi hatırlatan Örs, Türk aydınlarına düşen görevin bilim, sanat ve kültürün rehberliğinde ülkeyi daha aydınlık yarınlara taşımak olduğunu söyledi.

Farklı görüşlerin saygı ve medeni bir çerçevede ifade edilebilmesinin önemine işaret eden Örs, eleştiri hakkının korunmasının Cumhuriyet ve demokrasinin vazgeçilmez gereklerinden olduğunu dile getirdi.

Prof. Dr. Derya Örs, Atatürk'ün 1927'de okuduğu Nutuk'un 100. yılı dolayısıyla 2027'de çeşitli programlar düzenlemeye hazırlandıklarını bildirdi.

Nutuk'un farklı dillerde erişilebilir olmasını sağlayacak bir çalışma yürüttüklerini belirten Örs, eserin Braille alfabesi ve işaret dili gibi erişilebilir formatlarla da daha geniş kitlelere ulaştırılmasının hedeflendiğini anlattı.

Örs, Nutuk'un kutsallaştırılmasının söz konusu olmadığını belirterek, şu ifadeleri kullandı:

"Birilerinin zannettiği veya iddia ettiği gibi hiç kimse Nutuk'a bir kutsallık atfetmiyor. Nutuk ezberleyeni ben görmedim. Nutuk'un böyle bir kutsallığı yok. Ama Nutuk, Atatürk'ün gözünden Cumhuriyet tarihini anlamamız için gereken bilgileri en azından onun penceresinden bize veriyor. Oturur okursun."

"Okumadığınız bir şeyi eleştirecek kadar akıldan, bilimden, kültürden, medeniyetten koparsanız zaten size yapacağımız bir şey yok. Yani bunları hiçbir siyaset adına yapıyor değiliz. Atatürk Araştırma Merkezi, Atatürk'ün Nutuk'unu çalışmayacak da ne çalışacak?

Türk Tarih Kurumu, Cumhuriyet tarihini incelemeyecek, irdelemeyecek, yanlış bilinenlerin doğrusunu anlatmayacak da ne iş yapacak?"

Kongrede sunulan bildirilerin kısa sürede yayımlanarak bilim dünyasının erişimine açılmasını istediklerini de aktaran Örs, burada ortaya çıkan bilimsel birikimin yeni araştırmalara ve uluslararası işbirliklerine katkı sağlamasını temenni etti.

Kongrenin kapanış programında, Türk Tarih Kurumu Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Azmi Özcan başkanlığında değerlendirme oturumu düzenlendi.

Oturuma, Prof. Dr. Mehmet Öz, Prof. Dr. Mahmut Ak, Prof. Dr. Mustafa Hamdi Sayar, Prof. Dr. Gazi Osman Özgüdenli, Dr. Özgür Özsoy, Prof. Dr. İlhan Şahin, Prof. Dr. Kerim Fidan ve Prof. Dr. İsmail Hacıoğlu katıldı.