Dünyaya kazan satan sanayicilerden kamu projelerinde eşit rekabet talebi

İMAM GÜNEŞ - İSTANBUL

Isıtma sistemleri ve ekipmanlarında ihracatını son beş yılda yaklaşık 300-400 milyon dolardan 900 milyon dolara yükselten Türk kazan sanayisi, kamu yatırımlarında yabancı üreticilerle eşit şartlarda rekabet edebilmek istiyor. Avrupa'nın önemli kazan üreticileri arasında yer alan ve 97 ülkeye ihracat gerçekleştiren sektör, özel sektörün buhar kazanı ihtiyacının neredeyse tamamını karşılarken kamu projelerinde yabancı markaların ağırlıkta olduğuna dikkat çekiyor.

Pozitif ayrımcılık veya ayrıcalık talep etmediklerini vurgulayan sektör temsilcileri, teknik şartnamelerin ve ihale süreçlerinin yerli ve yabancı üreticilerin aynı koşullarda teklif verebileceği şekilde düzenlenmesini bekliyor.

Kazan ve Basınçlı Kap Sanayicileri Derneği (KBSD) Başkanı Hamdi Hoplamaz, Başkan Yardımcısı Eralp Pamukçu ve Genel Sekreter Cemalettin Kutluca, EKONOMİ gazetesinde düzenlenen yuvarlak masa toplantısında sektörün gündemini değerlendirdi. EKONOMİ Gazetesi Yönetim Kurulu Başkanı Hakan Güldağ, Haber Koordinatörü Mustafa Kemal Çolak ve Sorumlu Yazıişleri Müdürü İmam Güneş'in katıldığı toplantıda kamu alımlarında rekabet koşulları, ihracat, finansman, artan üretim maliyetleri ve teknolojik dönüşüm konuları ele alındı.

Özel sektör yerliyi seçiyor, kamuda tablo değişiyor

Türk kazan üreticilerinin Avrupa'daki rakipleriyle aynı standartlarda üretim yaptığını belirten Hoplamaz, kamu alımlarında farklı bir tabloyla karşılaştıklarını söyledi. Özel sektörün buhar kazanı ihtiyacının neredeyse tamamını yerli üreticilerden karşıladığını vurgulayan Hoplamaz, bu durumu her bin kazanlık alımın yaklaşık 990'ının yerli üreticilere yönelmesi örneğiyle açıkladı.

Kamu yatırımlarında ise yabancı ürünlerin payının yüzde 80'leri bulduğunu tahmin ettiklerini ifade eden Hoplamaz “Şehir hastaneleri, devlet hastaneleri, cezaevleri ve savunma sanayisi yatırımlarında yerli üreticilerin daha fazla değerlendirilmesini bekliyoruz. Kamu alımlarında yerli ürünler için yüzde 15 fiyat avantajı uygulanabiliyor ancak bazı büyük yatırımlar bu sistemin dışında kalabiliyor.

Türkiye'nin en büyük sanayi kuruluşları bizim kazanlarımızı kullanıyor. Türkiye'de yatırım yapan yabancı firmalar da bizi tercih ediyor. Aynı başarıyı kamu projelerinde de göstermek istiyoruz” dedi.

“Teknik şartnameler rekabete açık olmalı”

Kamu ihalelerinde teknik şartnamelerin hazırlanma biçiminin rekabet açısından önemli olduğunu belirten Hoplamaz, bazı projelerde belirlenen özelliklerin yerli firmaların katılımını güçleştirebildiğini söyledi. Türk üreticilerin Avrupa'daki rakipleriyle aynı malzemeleri, üretim teknolojilerini ve uluslararası standartları kullandığını vurgulayan Hoplamaz “Avrupa'daki bir kazan nasıl üretiliyorsa bizim kazanlarımız da aynı standartlarda üretiliyor.

Hatta bazı üreticilerimizin daha kaliteli ürünler yaptığını iddia ediyorum. Alman da Amerikalı da gelsin, biz de teklif verelim. Kim daha iyi şartları sağlıyorsa o kazansın. Ayrıcalık değil, eşit rekabet istiyoruz” diye konuştu.

Makine ve Kimya Endüstrisi'nin son dönemdeki büyük bir yatırımında yerli üreticilerin tekliflerinin tercih edilmediğini aktaran Hoplamaz, kamu yatırımlarının kazan üreticilerinin yanı sıra pompa, vana ve diğer ekipman tedarikçileri açısından da önemli olduğunu belirtti. Kamu yatırımlarının sektörün yurt içi satışlarının yaklaşık yüzde 20'sine karşılık gelebileceğini tahmin ettiklerini söyleyen Hoplamaz, yerli üretimin daha fazla değerlendirilmesinin yatırım ve istihdama katkı sağlayacağını ifade etti.

Avrupa kamu alımlarında yerli üretimi öne çıkarmaya hazırlanıyor

Avrupa Birliği'nin kamu alımlarında Avrupa menşeli ürünleri önceleyen düzenlemeler üzerinde çalıştığını hatırlatan KBSD Başkanı Hamdi Hoplamaz, şirketlerin sahiplik yapısına ilişkin yeni kriterlerin de tartışıldığını belirterek şöyle devam etti: “Avrupa kendi sanayisini korumak için yeni kurallar üzerinde çalışıyor. Şirketlerin sahiplik yapısına kadar uzanan kriterler tartışılıyor.

Bu düzenlemeler henüz taslak aşamasında ancak Çin'e karşı alınması planlanan önlemler Türkiye'yi de etkileyebilir. Dünyada rekabetin kuralları değişiyor. Bizim de yerli sanayimizin geleceğini düşünmemiz gerekiyor. Özellikle hastaneler, enerji tesisleri ve savunma sanayisi gibi kritik yatırımlarda kullanılan ekipmanların güvenilirliği çok önemli.

Kamu alımlarında yalnızca fiyat ve performans değil, tedarik sürekliliği ve siber güvenlik de dikkate alınmalı. Endüstriyel sistemler giderek dijitalleşiyor. Bu nedenle yerli üreticilerin teknik servis, tedarik güvenliği ve sistem güvenilirliği açısından sağlayabileceği avantajların da değerlendirilmesi gerektiğini düşünüyoruz.”

İhracatı ikiye katlama potansiyeli

Sektörün üretim kapasitesi, ekonomik büyüklüğü ve ihracat performansına ilişkin bilgi veren Hoplamaz, şunları söyledi: “1985 yılında kurulan derneğimizin yaklaşık 110 üyesi bulunuyor. Bunların 50'ye yakını doğrudan kazan üreticisi.

Türkiye genelinde yaklaşık 200 kazan üreticisi, yan sanayiyle birlikte ise 600 civarında işletme faaliyet gösteriyor. Üyelerimiz sektör cirosunun yüzde 70'inden fazlasını temsil ediyor. Kazan, brülör ve ilgili ekipmanları kapsayan ekosistemimizin büyüklüğü 1,5-2 milyar dolara ulaşıyor.

Isıtma sistemleri ve ekipmanları ihracatımız da son beş yılda yaklaşık 300-400 milyon dolardan 900 milyon dolara yükseldi. Özellikle yoğuşmalı ve endüstriyel kazanlarda ihracatımız artıyor. Ancak potansiyelimiz bunun çok üzerinde.

Finansman, verimlilik ve kamu alımlarındaki sorunları çözebilirsek ihracatımızı en az iki katına çıkarabiliriz.”

Çin'in uzun vadeli finansmanı Türk üreticileri zorluyor

Çinli üreticilerin gelişmekte olan pazarlarda uzun vadeli finansman imkânlarıyla rekabet avantajı elde ettiğini belirten Hoplamaz, özellikle Afrika ve Orta Asya'da 60-72 aya ulaşan vadelerle satış yapıldığını söyledi. Çin'in kazan sektöründe henüz belirleyici bir ağırlığa ulaşmadığını ancak gelecekte önemli bir rakip olacağını ifade eden Hoplamaz “Çin hem uygun fiyat hem de uzun vadeli finansmanla geliyor.

Yatırımcı yalnızca ürünü değil, finansmanı da satın alıyor. Bizim aynı şartlarda rekabet etmemiz kolay değil. Mühendislik, kalite ve müşteriye özel üretimdeki avantajlarımızı teknoloji yatırımlarıyla güçlendirmemiz gerekiyor” diye konuştu.

Rusya ve Ukrayna'daki savaş nedeniyle önemli sipariş fırsatlarının beklemede kaldığını belirten Hoplamaz, ticaret koşullarının normalleşmesi halinde bu pazarlarda yeniden büyüme beklediklerini söyledi. Sektörün kendi eksiklerini gidermek için de çalışmalar yürüttüğünü aktaran Hoplamaz, 6-8 Kasım'da Kıbrıs'ta proje tasarımcılarıyla bir araya gelerek kalite, teslimat ve projelendirme konularını değerlendireceklerini ifade etti.

“Romanya'yı işçilik maliyetinde geçtik”

Türk kazan üreticilerinin rekabet gücünü değerlendiren KBSD Başkan Yardımcısı Eralp Pamukçu, artan işçilik maliyetleri ve verimlilik farkının sektör üzerindeki baskısını artırdığını söyledi. Romanya'da saatlik işçilik maliyetinin yaklaşık 9,5 avro olduğunu, Türkiye'deki fabrikalarda ise 10 avronun aşıldığını belirten Pamukçu “Yemek ve servis giderleriyle maliyet daha da yükseliyor.

Ancak asıl mesele verimlilik. Avrupa'da bir kişinin yaptığı işi bizde iki kişiyle yapabildiğimiz durumlar var. Bu nedenle saatlik ücretimiz daha düşük görünse bile birim üretim maliyetimiz daha yüksek olabiliyor” dedi.

Kazan üretiminin büyük ölçüde müşteri ihtiyaçlarına göre gerçekleştirildiğini anlatan Pamukçu, siparişe özel üretimin Çin karşısında bir avantaj sağladığını ancak maliyetlerin düşürülmesi için otomasyon yatırımlarının zorunlu hale geldiğini belirtti.

Verimlilik açığını otomasyonla kapatmayı hedefliyor

Artan maliyetler nedeniyle robot ve iş birlikçi robot (kobot) yatırımlarının önem kazandığını belirten Pamukçu, kendi şirketlerinde gerçekleştirdikleri kobot yatırımının 7-8 ayda kendini amorti ettiğini söyledi. Bu teknolojilerin verimliliği artırdığını ancak sektördeki birçok firmanın yatırım yapabilecek finansal güce sahip olmadığını ifade eden Pamukçu, makine sektörüne özel destek mekanizmaları oluşturulmasını istedi.

Otomasyon yatırımlarının rekabet gücü açısından kritik olduğunu söyleyen Hoplamaz ise “Makine sektörüne özel bir teşvik mekanizmasına ihtiyaç var. Robot, kobot ve ileri üretim teknolojileri için 36-48 ay vadeli, düşük faizli krediler sağlanabilir. Avrupa ile aramızdaki verimlilik farkını kapatmamız gerekiyor” dedi.

Yeşil dönüşüm, yeni pazar kapısı açtı

Sanayide yeşil dönüşümün kazan üreticileri açısından yeni fırsatlar yarattığını belirten Hamdi Hoplamaz, özellikle atık ısı geri kazanımı, elektrikli kazanlar ve hidrojen teknolojilerinde yatırımların arttığını söyledi. Çelik, çimento, kimya ve tekstil gibi sektörlerde enerji verimliliği yatırımlarının kazan talebini desteklediğini aktaran Hoplamaz, 2027 sonrasında endüstriyel modernizasyon projelerinin daha da hızlanmasını beklediklerini ifade etti.

Çatı güneş enerjisi santrali bulunan işletmelerin ürettikleri fazla elektriği kazanlarda değerlendirmeye başladığını söyleyen Hoplamaz “Fabrikalar güneşten ürettikleri elektriği satmak yerine elektrikli kazanlarda kullanabiliyor. Güneşin olduğu saatlerde elektrikli kazan, diğer zamanlarda doğal gazlı sistem çalışıyor. Böylece hem enerji maliyetleri hem de karbon salımı azaltılabiliyor” dedi.

Hidrojen yakıtlı kazanlarda çalışmaların sürdüğünü ancak yüksek maliyetlerin yaygınlaşmayı sınırladığını belirten Hoplamaz, yapay zekâ destekli kazanların da geliştiğine dikkat çekti. Kendi şirketlerinde kazanların çalışma verilerini uzaktan izleyebildiklerini ve olası arızaları önceden tespit edebildiklerini anlatan Hoplamaz, bu teknolojilerin enerji verimliliğini artırırken üretim kayıplarını azalttığını söyledi.

İkinci el ithalata sıkı denetim çağrısı

Kazanların yüksek basınç ve sıcaklık altında çalışması nedeniyle üretim ve işletme güvenliğinin büyük önem taşıdığını belirten Hoplamaz, özellikle ikinci el kazanların ithalatı ve bakım süreçlerinde daha etkin denetimlere ihtiyaç olduğunu söyledi. Bazı yatırımlarla birlikte ikinci el kazanların da Türkiye'ye getirilebildiğini aktaran Hoplamaz, geçmişi ve bakım durumu yeterince bilinmeyen ürünlerin güvenlik riski oluşturabileceğine dikkat çekti.

Kazanların yetkin operatörler tarafından çalıştırılması gerektiğini vurgulayan Hoplamaz “Kazan sıradan bir makine değil. Gerekli önlemler alınmadığında ciddi kazalara yol açabiliyor. Amacımız ceza kesilmesi değil, kazanların güvenli ve verimli çalıştırılması. Bunun için operatörlerin eğitimli ve belgeli olması gerekiyor” dedi.

Kazan sanayisinden rekabet gücünü artıracak 7 maddelik reçete

Yerli üreticilerin kamu yatırımlarında daha fazla değerlendirilmesi, teknik şartnamelerin bütün üreticilerin eşit koşullarda teklif verebileceği şekilde hazırlanması.

Robot, kobot ve ileri üretim teknolojileri yatırımları için 36-48 ay vadeli, uygun faizli kredi ve sektöre özel teşvik mekanizmalarının geliştirilmesi.

Özellikle Çinli rakiplerin 60-72 aya ulaşan vadeli satışlarına karşı Türk üreticilerin uluslararası projelerde rekabet edebilmesini sağlayacak finansman imkânlarının artırılması.

Meslek liseleri ile sanayi arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesi, kaynakçı ve teknik personel ihtiyacına yönelik uygulamalı eğitimlerin yaygınlaştırılması.

İthal edilen ikinci el kazanların teknik yeterlilik ve güvenlik kontrollerinin güçlendirilmesi, mevcut kazanların periyodik bakım ve denetimlerinin etkinleştirilmesi.

Kazan operatörlerinin eğitim ve belgelendirme süreçlerinin yaygınlaştırılması, üniversiteler ve sanayi kuruluşlarıyla eğitim ve sınav merkezlerinin artırılması.

Atık ısı geri kazanımı, elektrikli kazanlar, hidrojen teknolojileri ve dijital izleme sistemlerine yönelik yatırımların desteklenmesi.

Sanayi eleman arıyor, mesleki eğitim ihtiyacı karşılayamıyor

Kazan sanayisinde nitelikli iş gücü sorununun giderek büyüdüğünü belirten Kazan ve Basınçlı Kap Sanayicileri Derneği (KBSD) Başkan Yardımcısı Eralp Pamukçu, mesleki eğitimin sanayinin ihtiyaçlarına göre yeniden yapılandırılması gerektiğini söyledi. Her yıl iş birliği yaptıkları meslek lisesinden fabrikalarına 15-16 öğrencinin geldiğini aktaran Pamukçu "Bunların bir bölümünü işe almak istiyoruz ancak bir veya ikisini alabiliyoruz.

Çünkü mesleki yeterlilikleri beklentilerimizi karşılamıyor. Sanayide kaynakçıdan montaj personeline kadar nitelikli çalışan ihtiyacı var. Mesleki eğitimde hem teknik becerilerin hem de çalışma disiplininin güçlendirilmesi gerekiyor" dedi.

Sektör paydaşları ve proje tasarımcıları rekabetin yeni yol haritasını masaya yatırdı

ADANA / EKONOMİ

Kazan ve Basınçlı Kap Sanayicileri Derneği'nin KKTC'de düzenlediği çalıştay sektör temsilcilerini buluşturdu. KBSD Genel Sekreteri Cemalettin Kutluca, iki yıl önce yine KKTC'de gerçekleştirdikleri çalıştayda sektörün geliştirmesi gereken 54 konunun belirlendiğini, eksiklerin büyük bölümünün giderildiğini, bu çalışmaların projelerde yerli ürünlerin kullanımının daha fazla tercih edilmesine katkı sunduğunu dile getirdi.

Geçen hafta gerçekleşen 3 günlük çalıştayda da sektörün sorunları, çözüm önerileri ve geleceğe yönelik hedefleri ele alındı. Sektör paydaşları ve proje tasarımcılarının katılımıyla düzenlenen toplantıda endüstrinin rekabet gücünü artırıcı yeni uygulamaları ve yol haritalarına ilişkin konu başlıkları ele alındı.

KBSD Başkanı Hamdi Hoplamaz, Türkiye'nin kalkınma hedeflerine ulaşması için yerli üretim kapasitesini güçlendirmenin önemine dikkat çekti. Hem kamu hem özel sektörde yerli ürün kullanımını artırmanın kritik önemde olduğunu belirten Hoplamaz "Bu bağlamda yerli sanayimizin gelişimini desteklemek; ithalata olan bağımlılığı azaltırken inovasyon ve rekabet gücümüzü artırmak açısından da vazgeçilmezdir" dedi.