Bir zamanlar Konya'nın susuzluğunu dindirdi, bugün şehrin kalbinde vefaya susadı
- Konya'nın simgesi Alaeddin Tepesi'nin doğu yamacında, Mevlana Caddesi'ne bakan tarihi yapı, her gün binlerce kişinin önünden geçtiği ancak hikayesini çok az kişinin bildiği bir geçmişi saklıyor
Tarihi yapıları, köklü geçmişi ve kültürel mirasıyla dikkat çeken Konya'da, geçmişin izlerini taşıyan eserlerden biri de Alaeddin Tepesi'nin doğu yamacında yükselen Ferit Paşa Maksemi. Bugün Mevlana Caddesi'nden geçenlerin çoğunun belki de yalnızca eski bir yapı olarak gördüğü maksem, aslında Konya'nın içme suyu ihtiyacını karşılamak için hayata geçirilen önemli bir altyapı projesinin merkezinde yer alıyor.
1900'lü yılların başında Çayırbağı suyunun şehre ulaştırılmasıyla birlikte hizmete giren yapı, uzun yıllar Konya'nın su dağıtım sisteminde önemli görev üstlendi. SUSUZ KONYA'YA HAYAT VEREN PROJE19. yüzyılın sonlarında nüfusu ve yerleşim alanları giderek artan Konya'nın en önemli ihtiyaçlarından biri temiz içme suyuna düzenli erişimdi.
Şehrin su sorununa kalıcı çözüm bulmak amacıyla Çayırbağı kaynak suyunun Konya'ya getirilmesi için çalışmalar başlatıldı. Yaklaşık 20 kilometrelik bir hat üzerinden şehre ulaştırılması planlanan suyun, mahallelere dengeli biçimde dağıtılması için de merkezi bir sisteme ihtiyaç duyuldu.
Bu ihtiyaca cevap vermek üzere Alaeddin Tepesi'nde inşa edilen Ferit Paşa Maksemi, Çayırbağı'ndan getirilen suyun toplandığı ve şehirdeki çeşmelere dağıtıldığı ana merkez olarak kullanıldı. Dönemin şartlarında önemli bir şehircilik ve altyapı yatırımı olan yapı, Konya'nın su ihtiyacının karşılanmasında uzun yıllar hizmet verdi.
KONYA'YA İZ BIRAKAN VALİ TARAFINDAN YAPTIRILDIFerit Paşa Maksemi, II. Abdülhamid döneminde 1898-1902 yılları arasında Konya Valiliği yapan Avlonyalı Mehmet Ferit Paşa'nın öncülüğünde hayata geçirildi. Konya'nın su sorununa çözüm bulmak için su komisyonu kurulmasını sağlayan Ferit Paşa, Çayırbağı suyunun yaklaşık 20 kilometrelik mesafeden demir borularla şehre getirilmesinde önemli rol oynadı.
Projenin finansmanında halkın katkısı da bulunurken, dönemin kaynaklarında 16 bin altın liralık kaynak toplandığı aktarılıyor. Tarihî kaynaklarda yapının 1902 yılında inşa edildiği belirtilirken, girişindeki kitabe 1320 (1904) tarihini taşıyor.
Kitabede Sultan II. Abdülhamid ve Vali Ferit Paşa'nın isimleri yer alıyor. Kitabenin metninin Konya mektupçusu Edirneli Badi tarafından kaleme alındığı, taş üzerine işlenmesinin ise Edirnekapılı Ali Usta tarafından gerçekleştirildiği aktarılıyor.
BİR ZAMANLAR 150 ÇEŞMEYE SU DAĞITIYORDUFerit Paşa Maksemi'nin önemi yalnızca suyun toplandığı bir depo olmasından kaynaklanmıyor. Yaklaşık 500 metreküp kapasiteli olarak inşa edilen yapı, Çayırbağı'ndan getirilen suyun şehir genelindeki çeşmelere dağıtılmasını sağladı.
İlk etapta yaklaşık 50 çeşmeye ulaştırılan suyun, zaman içerisinde çeşme sayısının artmasıyla daha geniş bir alana dağıtıldığı, sistemin 150 çeşmeye kadar hizmet verdiği belirtiliyor.1947 yılında mevcut depoya 250'şer metreküplük iki depo daha. Böylece Konya'nın su ihtiyacını karşılayan sistemin kapasitesi artırıldı.
Yaklaşık yarım asır boyunca şehre hizmet veren tarihi su deposu, 1954 yılında kullanım dışı kaldı. MAHZEN DEĞİL, SUYUN DAĞITILDIĞI MERKEZHalk arasında zaman zaman Ferit Paşa Mahzeni olarak da anılan yapı, aslında Osmanlı döneminin su dağıtım mimarisini yansıtan bir maksem niteliği taşıyor.
Maksem, suyun bir merkezde toplanarak farklı noktalara ve çeşmelere paylaştırılmasını sağlayan yapılar için kullanılıyor. Kalın taş duvarları ve tepenin içine gömülü mimarisiyle dikkat çeken Ferit Paşa Maksemi, dönemin mühendislik ve şehircilik anlayışının önemli örneklerinden biri olarak öne çıkıyor.
Yapının girişindeki kitabe de Konya'nın suya kavuşma hikâyesini günümüze taşıyan tarihİ belgeler arasında bulunuyor. TARİHİ MİRAS KORUMA ALTINA ALINDIUzun yıllar su dağıtım işlevini sürdüren Ferit Paşa Maksemi, kullanım dışı kalmasının ardından tarihİ ve mimari değeriyle koruma altına alındı.
20 Eylül 2013 tarihinde Konya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu tarafından 1. grup yapı olarak tescil edilen maksem, Konya Büyükşehir Belediyesi tarafından 2022 yılında gerçekleştirilen restorasyon çalışmalarıyla yeniden düzenlendi. HER GÜN ÖNÜNDEN GEÇİLİYOR, HİKAYESİ PEK BİLİNMİYORBugün Konya’nın kalbinde bulunan, Alaeddin Tepesi'nin doğu yamacında ve Mevlana Caddesi'ne bakan konumuyla varlığını sürdüren Ferit Paşa Maksemi, geçmişin su altyapısını günümüze taşıyor.
Çevresindeki tarihi çeşmelerle birlikte Konya'nın kültürel mirasının parçalarından biri olan yapı, bir dönem şehrin onlarca noktasına su ulaştıran sistemin merkezinde yer aldı. Modern su şebekelerinin hayatın vazgeçilmez bir parçası haline geldiği günümüzde, pek çok kişinin önünden geçerken fark etmediği bu tarihi eser, Konya'nın bir asrı aşkın süre önce yaşadığı su sorununa nasıl çözüm aradığını ve şehrin nasıl büyüyüp geliştiğini anlatmaya devam ediyor.
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.
Kategori: Siyaset
Yayın: 19 Kasım 2026 09:22 · Kaynak: hakimiyet.com