Sendikacılık, işçinin arkasından ağıt yakmak değildir!

HABAŞ Demir Çelik Fabrikası'nda yaşanan işçi katliamı, bir kez daha bu ülkenin emekçilerine nasıl bir çalışma düzeninin dayatıldığını gösterdi. 9 Kasım'da meydana gelen patlamada 19 işçi hayatını kaybetti, çok sayıda işçi yaralandı.

Ancak HABAŞ'taki ölümler bu patlamayla başlamadı. Aynı fabrikada daha önce, 21 Ekim'de Hakan Doğan, 5 Kasım'da ise Eyüp Eğinli yaşamını yitirmişti. İşçiler birbiri ardına ölürken üretim devam etti. Sonunda bu kez onlarca işçinin hayatına mal olan bir katliam yaşandı.

Bunlar kader değil, iş cinayetidir. İşçinin canını üretim maliyetinin bir kalemi olarak gören, güvenlik önlemlerini kâr hesabına tabi tutan sermaye düzeninin sonucudur. Fakat HABAŞ'ta yaşananlar yalnızca patronların sorumluluğunu değil, sendikacılık anlayışını da tartışmaya açıyor.

Sendika patronun karşısında nerede durur?

HABAŞ'ta örgütlü sendika Türk Metal. Katliamın ardından sendika yönetimi, 13 Kasım'da fabrika önünde bir basın açıklaması yaptı. Açıklamada yaşananların iş cinayeti olduğu vurgulandı, sorumluların cezalandırılması istendi.

Sendika, ilk günlerde sessiz kalmasının nedenini ise cenazelere ve ailelerin acısına saygı olarak açıkladı.

Ancak insan sormadan edemiyor: Bugün işçilerinize ne anlatıyorsunuz? "Takipçisi olacağız" demek ne demek? Patronun kapısına dayanıp hesap sordunuz mu? Hükümete, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na tek bir sözünüz var mı? Üyeleriniz hayatını kaybetti. Neyi, kimin adına, nasıl takip edeceksiniz?

Üstelik aynı gün HABAŞ işçileri de fabrika önünde eylemdeydi. İşçiler, üretimin sürmesine, telefon yasağına ve güvenlik önlemlerinin yetersizliğine tepki gösteriyor; bağımsız denetim ve güvenli çalışma koşulları talep ediyordu.

Eyleme jandarma müdahale etti, gözaltılar yaşandı. İşçilerle sendika temsilcileri arasında da gerginlik çıktı. İşçiler eylemlerini sürdürmek isterken sendika temsilcilerinin onları fabrikaya girmeye çağırması, sendika yönetimiyle işçilerin talepleri arasındaki mesafeyi gözler önüne serdi.

Türk Metal'in görevi fabrika önünde basın açıklaması yapmakla sınırlı olamaz. İşçilerin hayatını kaybettiği bir işyerinde sendikanın ilk işi patronun karşısına dikilmek, hesap sormak ve işçilerin can güvenliği sağlanana kadar üretimin sürmesine karşı mücadele etmektir.

Nitekim komünistler o kapıya dayandı. TKP'nin yaptığı eylem, patronun sorumluluğunu doğrudan hedef alan bir tutumun mümkün olduğunu gösterdi. Ancak komünistlerin bu görevi üstlenmesi, işçinin kendi sendikasının sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Tam tersine, böyle bir durumda ilk harekete geçmesi gereken, işçilerin örgütlü gücünü temsil ettiğini söyleyen sendikadır.

İşçinin hayatını savunmak, yalnızca ölümün ardından açıklama yapmak değil, işçinin aynı tehlikenin içine yeniden gönderilmesine engel olmaktır.

Türkiye'de sendikacılığın temel sorunlarından biri, örgütlenmenin giderek üye sayısına, toplu sözleşme süreçlerine ve sendikal bürokrasinin devamlılığına indirgenmesidir. Oysa sendika, işçilerin aidat ödediği bir kurumdan ibaret değildir.

İşçilerin ortak çıkarları doğrultusunda birleştiği, haklarını birlikte savunduğu ve gerektiğinde üretimden gelen gücünü kullandığı bir mücadele örgütüdür.

Patronla işçi arasında çıkar ortaklığı yoktur. Biri üretimden elde ettiği kârı büyütmek isterken diğeri emeğinin karşılığını, insanca çalışma koşullarını ve yaşam hakkını savunur. Sendikacılığın görevi bu karşıtlığı örtmek değil, işçileri sermaye karşısında örgütlemektir.

İş güvenliğini sağlamak, işçilerin üretim süreçleri üzerinde söz sahibi olmasını mümkün kılmak, taşeronlaştırmaya ve güvencesiz çalışmaya karşı mücadele etmek, denetim mekanizmalarını işçilerin katılımıyla işletmek sendikal faaliyetin tali başlıkları değil, temel görevleridir.

Üstelik sendikacılık yalnızca işyerinin sınırları içinde düşünülemez. İşçinin barınma, ulaşım, sağlık ve eğitim sorunları da sınıfsal mücadelenin parçasıdır. İşçinin hayatı fabrikaya giriş kartıyla başlayıp çıkış kartıyla bitmez.

Ekonomik mücadele ile siyasal mücadele birbirinden koparılamaz. Sendikalar, işçileri yalnızca ücret pazarlığına hazırlayan kurumlar değil, sınıfın ortak çıkarları doğrultusunda toplumsal ve siyasal mücadeleye katılmasını sağlayan örgütler olmalıdır.

İşçi sınıfının ihtiyacı olan sendikacılık

Bir sonraki iş cinayetinin yaşanmaması için daha fazlasına ihtiyaç var. İşyerlerinde bağımsız ve sürekli iş güvenliği denetimleri yapılmalı, işçilerin güvenli bulmadıkları koşullarda çalışmayı reddetme hakkı güvence altına alınmalıdır.

İşçi temsilcileri göstermelik değil, gerçek yetkilerle donatılmalıdır. Emekçileri ölümle burun buruna getiren taşeron düzenine ve kuralsızlığa son verilmelidir.

Bugün sorulması gereken temel soru şudur: İşçiler bir sonraki sabah fabrikaya giderken hayatlarından endişe etmeyecekleri bir çalışma düzeni nasıl kurulacak?

Bu sorunun yanıtı patronların vicdanına, yöneticilerin iyi niyetine ya da birkaç bürokratın vereceği sözlere bırakılamaz.

İşçi sınıfının ihtiyacı, sermayeyle uzlaşmayı değil, sermaye karşısında işçinin gücünü büyütmeyi esas alan bir sendikacılıktır. İşçilerin yalnızca haklarını değil, hayatlarını da savunan; onları seyirci değil, mücadelenin öznesi haline getiren bir sendikal anlayıştır.

Çünkü sendikacılık, işçiler öldükten sonra hesap sormaya söz vermek değildir. Sendikacılık, işçilerin öldürülmediği bir düzen için mücadele etmektir.